Parochiekerk van het Goddelijk Kind Jezus en pastorie

Kerkgebouw in neoromaanseDe Neoromaanse stijl behoort tot de vroegste uitingen van het negentiende-eeuwse historisme in België en kende zijn bloeiperiode tussen circa 1840 en 1900, met een heropleving tijdens het interbellum (cfr. oeuvre van architect Chrétien Veraart). Deze stijl grijpt terug op de architectuur van de romaanse periode (11e–12e eeuw). Hoewel de Neogotiek al snel de dominante religieuze stijl werd, bleef de Neoromaanse richting in Brussel aanwezig in kerkelijke, educatieve en institutionele gebouwen, vaak in combinatie met andere neostijlen binnen het eclecticisme. De Neoromaanse stijl onderscheidt zich door haar massieve, sobere en plastisch gedefinieerde architectuur, waarin de constructie en de decoratie een duidelijke eenheid vormen. Typische kenmerken zijn: gebruik van rondbogen voor vensters, portalen en arcades; zware pijlers en zuilen met eenvoudige kapitelen; symmetrische, gesloten gevelcomposities; cilindrische torens of vierkante westtorens met schilddak; kleine vensteropeningen die een robuust muurvlak behouden; gevels in natuursteen of baksteen, vaak in combinatie met witte steenaccenten; decoratieve banden in baksteen of mozaïek, verwijzend naar de Lombardische of Rijnlandse romaanse tradities. De stijl evoceert een gevoel van stevigheid, rust en spirituele concentratie, wat hem bijzonder geschikt maakte voor religieuze architectuur en instellingen met een morele of educatieve functie. De Neoromaanse stijl moet in Brussel worden begrepen binnen het bredere ideologische kader van de katholieke herleving in de negentiende eeuw. In de nasleep van de Belgische onafhankelijkheid (1830) ontstond een hernieuwde belangstelling voor het christelijke erfgoed van de middeleeuwen, dat men beschouwde als een bron van morele stabiliteit en nationale continuïteit. De Neoromaanse stijl werd gezien als een oorspronkelijke en sobere architectuur, die een authentieke spiritualiteit uitdrukte, in contrast met de meer emotionele gotiek of de wereldse classicistische stijlen. Daarnaast werd de stijl ook in eclectische contexten gebruikt, met name voor scholen, kazernes, ziekenhuizen en kloosters. Daar bood hij een symboliek van discipline, orde en eenvoud, die goed aansloot bij de waarden van de negentiende-eeuwse burgerlijke maatschappij. stijl met art-deco-inslagPeriode: 1920-1940 De art?decostijl ontstaat in de nasleep van de Eerste Wereldoorlog en sluit aan bij de geometrische tendens van de art nouveau. De stijl ontleent zijn naam aan de Exposition internationale des Arts décoratifs et industriels modernes, die in 1925 in Parijs plaatsvond. De belangrijkste kenmerken vertalen zich in de geometrisering van lijnen en volumes, in soberheid en symmetrie, terwijl toch een uitgesproken voorliefde voor ornamenten behouden blijft. Die ornamenten neigen eveneens naar geometrische vormen. De inspiratiebronnen voor versieringen komen uit exotische of oude artistieke tradities (het Oosten, Afrika, precolumbiaanse en Egyptische kunst, Grieks-Romeinse oudheid). De integratie van plantenmotieven met Afrikaanse inspiratie illustreert de stilistische impact van de koloniale periode op de Brusselse architectuur. De art deco toont een grote belangstelling voor uiteenlopende traditionele bekledingsmaterialen (baksteen en pleisterwerk), die een hele waaier aan kleuren en texturen bieden. De stijl geeft blijk van een voorkeur voor gewapend beton, waarvan de plasticiteit sculpturale vormen en imposante volumes mogelijk maakt die kenmerkend zijn voor de art deco. Het materiaal laat bovendien toe grote open binnenruimten te ontwerpen, ideaal voor monumentale inkomhallen en spektakelzalen. De voorliefde voor kleur uit zich soms ook in het raamwerk of in metalen elementen. De architectuur geeft bovendien de voorkeur aan grote glaspartijen (die soms de vorm aannemen van bow-windows) en aan platte daken (soms voorzien van een gestileerde koepel). Op grondplannen worden de binnenruimtes van woningen meer van elkaar onderscheiden (woonkamer, eetkamer, slaapkamers), terwijl de trap soms naar het midden of de voorzijde van de woning wordt verplaatst om de achtergevel en het contact met de tuin vrij te maken. Nieuwe comfortruimten worden geïntegreerd (badkamer, toilet, keuken, functionele inkomruimte). Verfijnde materialen zoals marmer, marbriet, granito, mozaïek en gekleurd glas worden gewaardeerd. In Brussel, zoals elders, leent de art?deco?esthetiek zich perfect voor de eisen van decorum en comfort van gebouwen die aan ontspanning en luxe zijn gewijd (hotels, bioscopen, warenhuizen, theaters), evenals voor die van luxeappartementsblokken, waarvan de bouw – gestimuleerd door de wet van 1924 op de mede-eigendom – zich laat inspireren door Parijse voorbeelden. Hoewel de beweging aanvankelijk een elitaire basis heeft, wordt ze al snel een populair succes en groeit ze uit tot een courante bouwstijl. In de jaren 1930 evolueert de decoratieve expressie van de art deco door elementen van het modernisme te integreren en met name van de scheepsarchitectuur (vlaggenmasten, patrijspoorten, aerodynamische vormen) (zie “pakketbootstijl”)., pastorie in art-decostijl, gebouwd in respectievelijk 1939-1941 en 1936-1937 naar de plannen van architect A. Demey.

Geschiedenis
Na de aanleg van tuinwijk Verregat en de vestiging, in de gelijknamige straat, van Gemeenteschool nr.30 door de Stad Brussel, belastte kardinaal Van Roey op 20.12.1928 abt Albert Coessens met de bouw van een parochiecentrum met school. Daartoe verkocht de coöperatieve vereniging Le Home, die tuinwijk Verregat had aangelegd, een terrein van 2,5hectare gelegen tussen de Houba de Strooperlaan en de Pioenenstraat. De bouw van het parochiecentrum nam een aanvang met Pasen 1929, met een gebouw in het midden van het terrein en evenwijdig aan de Houba de Strooperlaan. Het parochiecentrum werd in september van datzelfde jaar ingehuldigd en omvatte, binnen eenzelfde gebouw, de abtswoning, een kloostertje voor de Zusters der Christelijke Scholen, de kapelkerk en de basisschool van het Goddelijk Kind Jezus (zie Magnolialaan). In 1936-1937 bouwde architect Armand Demey een pastorie aan de Houba de Strooperlaan (nr.757), en vanaf 1939 werd links daarvan een nieuwe kerk gebouwd, die in mei 1941 werd ingehuldigd, boven een rechthoekig gebouw van één bouwlaag dat in 1933-1935 werd opgetrokken als uitbreiding van de school en dat als sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel. voor het gebouw dienstdeed.

Beschrijving
Kerk

Buitenzijde
Rechthoekig gebouw in zandsteen, baksteen, hardsteen en gewapend beton, met een ondiepe westbouw en een puntgevelGevel waarvan de top driehoekig is. aan de straatkant, aan de rechterkant gedomineerd door een vierkante klokkentoren bekleed met breuksteenMetselwerk bestaande uit brokken onregelmatige natuursteen. van veelkleurige zandsteen (behalve de rechterzijde, bekleed met baksteen). Laag rondboogportaal met een diepe dagkantBinnenkant (tussen muurvlak en kozijn) van de stijlen van een muuropeningen; soms geprofileerd of afgeschuind. op trappenpartij, onder een puntgevelGevel waarvan de top driehoekig is. die rust op een reeks zuiltjes met teerlingkapitelen. Aan weerszijden daarvan, gekoppelde rondboogvensters gevat in een arcadeEén of meerdere bogen, steunend op zuilen of pijlers; kan ook blind zijn. met dezelfde vorm die een werkkamer verlichten; uitspringende borstweringen1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. met keldervensters. In het tweede registerVensterstrook in een topgevel., hoog vensterLicht- en/of luchtopening in een muur. bestaande uit vijf rondboogopeningen met toenemende hoogte die een tot kapel verbouwd oksaal verlichten. Klokkentoren van twee bouwlagen die lichtjes inspringen t.o.v. de onderbouwHoge sokkel, reikend tot ongeveer het midden van de toegang; meestal in hardsteen., met vier serliana’s met galmborden en een klokvormig leistenen dak.
Schip en koor van twee bouwlagen, het eerste bijna blindZonder opening; blind venster, schijnopening. en onder platform, het tweede inspringend onder leistenen daken.
De tweede bouwlaag van het schip deelt een groot dak met achterschild met de westbouw; het halfronde koor wordt bekroond door een dak met zes vlakken. Metalen gebinten.
Schip met twee hoge getrapteGevel met een driehoekige bekroning die trapsgewijs versmalt. muuropeningen, analoog aan die van de gevel aan straatzijde; reeks van negen onafhankelijke venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. voor de koorafsluiting, ook onder rondboogBoog waarvan de kromming een halve cirkel beschrijft., thans van binnen gedicht.
Oorspronkelijk buiten- en binnenschrijnwerk, waaronder metalen roedeverdelingenDunne houten of metalen staaf in een kozijn waarin glasruiten worden bevestigd..

Interieur
Voorhal met muren van onbewerkte baksteen en met, onder een plat plafond, de ingangen van de werkkamers en van de trap naar het oksaal, evenals de ingangen van het schip: grote rondboogdeur in het midden van het portaal1. In muur uitgespaarde ruimte voor een deur of toegang; - 2. Meer gesloten, voor of achter een gebouw geplaatste beschutting (voorbouw, vestibule). en twee secondaire rechthoekige toegangen. Schip met twee traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), elk overdekt door een bepleisterdMuur of plafond bedekt met een laag mortel op basis van een mengsel van kalk, gips of cement en zand, met of zonder andere fijne toeslagmaterialen. gewelf gemaakt van een dunne betonschaal op rondbogenBoog waarvan de kromming een halve cirkel beschrijft. van gewapend beton bekleed met bakstenen. De bogenConstructie waarvan de beschrijvende lijnen delen van cirkels of gebogen lijnen zijn en waarin alle drukkrachten optreden. rusten op gedrongen betonnen zuilenCilindervormig steunpunt; vaak voorzien van basis en kapiteel. De kleine en/of dunne variant ervan wordt colonnet genoemd. met teerlingkapiteel, voor een “doorgang” tegen de bakstenen muur die wordt gevormd door de al vermelde insprong van de tweede bouwlaag van het gebouw. De abside van het koor, achter een bakstenen triomfboog, heeft een analoog gewelf maar is halfkoepelvormig en heeft geen venstersLicht- en/of luchtopening in een muur.; de muur is bekleed met tegels in grijszwart terrazzoBedekking met veelkleurige (marmer)stukjes, gebed in cementmortel, die na verharding glanzend wordt geschuurd., net als de voet van de zuilenCilindervormig steunpunt; vaak voorzien van basis en kapiteel. De kleine en/of dunne variant ervan wordt colonnet genoemd. en van de muren van het schip.

Meubilair
Altaar, in art-decostijl, van rood geaderd wit marmer, met estrade en achterwand in marmersteen in groene tinten.

Pastorie
Woning in art-decostijl, met twee bouwlagen onder mansardedakGebroken kap of Frans dak met met steile ondervlakken en licht hellende bovenvlakken.. Gevel in gele baksteen, sommige vlakken met opstaande bakstenen, het geheel versierd met hardstenen elementen. Twee traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) met rechthoekige muuropeningen, de rechtertravee behandeld als voorbouw van drie bouwlagen. Links, twee deuren onder eenzelfde uitspringende lateiBalkvormig element van hout, steen, beton of metaal dat een muuropening overspant en bovenliggend metselwerk steunt.; de linkerdeur leidt naar de binnenkant van het bouwblok. Op de eerste verdieping, onderdorpels met spuwerUitmonding van een goot of waterbekken waarlangs overtollig water wordt afgevoerd.. Rechts, vensterLicht- en/of luchtopening in een muur. van de eerste verdieping met geprofileerde tussendorpelStenen dorpel die een deur of venster horizontaal in tweeën deelt. en twee dikke monelenStenen vensterstijl. in bovenlichtBovenste gedeelte van een raam- of deurkozijn, gescheiden door een dwarsregel; soms voorzien van glas-in-lood en/of roeden., vensterLicht- en/of luchtopening in een muur. op de tweede verdieping met twee monelenStenen vensterstijl.. Geometrische stenen bekroning. Kroonlijsten en schrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ...  vervangen.