Brusilia

Op de hoek met de Jeruzalemstraat en de Voltairelaan, modernistischeHet modernisme duidt elke architectuur aan die getuigt van een streven naar innovatie door middel van een uitgepuurde vormentaal. De zuiverste vorm, die vaak wordt aangeduid als de internationale stijl, wordt gekenmerkt door een rationele plattegrond, eenvoudige geometrische vormen, een draagstructuur (vaak in beton) met een plat dak, lichte wanden en het gebruik van moderne materialen (industriële materialen zoals gewapend beton, staal, glas). Hoewel maar weinig gebouwen de zuiverheid van de internationale stijl bereiken, drukken vele modernistische bouwwerken toch een duidelijk verlangen tot rationalisering uit. Kenmerkend zijn regelmatige bakstenen bekleding, sobere volumes en sterk gereduceerde decoratie. Het modernisme zal wereldwijd diverse architectuurstromingen beïnvloeden. Modernisme van het interbellum Periode: ca. 1920 – 1940 In Brussel is het modernisme van het interbellum soms moeilijk te onderscheiden van de art deco (zie “pakketbootstijl”), vooral in de beginfase van de stroming: hoewel met nieuwe bouwkundige vormen wordt geëxperimenteerd, blijft er nog een duidelijke gehechtheid aan het ornamentale gebruik van traditionele materialen. De rode draad van het modernisme bestaat uit de soberheid van de vormen, het gebruik van vensterregisters of liggende rechthoekige vensters en de afwezigheid van decoratie. De geaccentueerde horizontale voegen (of schaduwvoegen), de platte daken en de vensters die op het gevelvlak aansluiten zijn evenzeer kenmerkend voor de stijl. Naoorlogs modernisme Periode: ca. 1940 – 1960 Het naoorlogse modernisme (jaren 1940-1960) is herkenbaar aan verschillende karakteristieke elementen: een gevelindeling met een sobere esthetiek (eenvoudige lijnen, geen ornamenten), grote gevelopeningen die door het glas het natuurlijke licht en het gevoel van openheid versterken alsook de keuze en toepassing van materialen, zoals zichtbare baksteen, breuksteen en metaal. Deze architectuur verwerkt in sommige gevallen subtiele details, zoals reliëfspel in het metselwerk, omlijstingen van gevelopeningen in natuursteen en/of uitgevoerd in uitspringend metselwerk, kordons in natuursteen die de verdiepingen benadrukken en soms een decoratief bas-reliëf. Gevelopeningen worden zeer vaak als vensterregisters (vensterstroken) uitgevoerd, soms met metalen vensterleuning (met een sober en functioneel ontwerp, zonder overbodige details, gericht op het gebruiksgemak). Voor eengezinswoningen wordt vaak gekozen voor de bel?etagetypologie, aangezien in die periode de auto toegankelijker wordt. Ludiek modernisme, ook wel Expo 58-stijl genoemd Periode: ca. 1950 – 1965 Het ludiek modernisme of de expostijl (soms ook Robbedoesstijl, naar de stripreeks waarin dergelijke woningen in die periode figureerden), dankt zijn naam aan de wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel. Het is een kortstondige tendens binnen het modernisme die zich ontwikkelt eind de jaren 1950 en verdwijnt begin de jaren 1960. De Expo 58?stijl weerspiegelt het optimisme van die periode en geeft het functionalisme een menselijke toets door een nieuwe vormentaal te introduceren, die onder meer bestaat uit V?kolommen, uitstekende kroonlijsten en luifels, boemerangvormige deurklinken, zigzagvormige borstweringen, stervormige motieven, gekleurde sandwichpanelen en decoratief latwerk. De stijl hanteert graag diagonale lijnen, onregelmatige, hoekige of gebogen vormen. De toegepaste structuren zijn licht (de draagstructuur wordt vaak zichtbaar gelaten) en de kleuren zijn dikwijls levendig en contrastrijk. De voorkeur gaat uit naar moderne materialen zoals beton, metaal en grote glaspartijen. In Brussel kent de tendens een groot succes in de wijken van de stadsrand die tegen het einde van de jaren 1950 worden ontwikkeld. Laat modernisme Periode: ca. 1970-1980 Tijdens de jaren 1970 en 1980 haalt de residentiële architectuur de mosterd bij de uiteenlopende tendensen van die periode. In het late modernisme zijn niet alleen de basisprincipes van het modernisme terug te vinden (rationaliteit, eenvoudige volumes, weinig ornamenten, functionele organisatie van de ruimte), maar ook elementen van het brutalisme (leesbaarheid van de structuur en benadrukking van ruwe materialen). Toch worden die principes verzacht door toegevingen die de wens weerspiegelen om moderniteit te verzoenen met de verwachtingen van de middenklasse, die geeft om comfort en streeft naar inpassing in het bestaande stadsweefsel. In die laat modernistische realisaties staan zichtbare (ruwe) baksteen, het samenspel van open en gesloten vlakken (blinde muren en glaspartijen), insprongen en hoogteverschillen en sobere kubusvormige volumes centraal. Bepaalde contextbepalende elementen worden ingewerkt, zoals hellende daken met dakpannen in residentiële wijken. Ook daken lenen zich tot spelen met in- en uitsprongen, hoogteverschillen, open en gesloten vlakken. In appartementsgebouwen krijgen de gevels ritme aan de hand van prefabmodules en brede balkons met metalen en glazen borstweringen (rookglas). Het Brusselse laat modernisme van de jaren 1970-1980 kan dan ook worden gezien als een fase van rationalisering en verspreiding van het modernisme, toegepast op een breed scala aan residentiële typologieën. Het getuigt van een periode waarin architectuur tegelijk praktisch, economisch en modern wilde zijn en zich tevens wilde verankeren in een lokale materialiteit en in vormen aangepast aan het dagelijkse gebruik. Dat erfgoed, dat niet spectaculair is en soms als strak wordt beschouwd, vertegenwoordigt niettemin een essentiële fase in de evolutie van het Brusselse stadslandschap en luidt de overgang in tussen het naoorlogse klassieke modernisme en de opkomst van het postmodernisme in de jaren 1980. woontoren, n.o.v. architect Jacques Cuisinier en medewerker Serge Lebrun, ingenieurs A. Paduart en B. Boloukhere, ontworpen in 1966-1967 en gebouwd tussen 1968 en 1971.

Geschiedenis

Met zijn 36 bouwlagen was de Brusilia-toren in zijn tijd het hoogste appartementsgebouw van België. Hij werd gebouwd op de plaats van het Sportpaleis, ook de Wintervelodroom genoemd, een grote hal waarin fiets- en andere sportwedstrijden plaatsvonden. Het Sportpaleis was in 1910 ontworpen door architect Albert Herent en in 1912 gebouwd op een terrein gekocht van de gemeente door bouwpromotor Ernest Van Hammée, die de Société Anonyme du Palais des Sports oprichtte. Het was 172 meter lang en overdekt met een metalen gebinte in één spanwijdte; het bood plaats aan 15.000 toeschouwers. Toen de noodzakelijke renovatie te duur bleek, sloot het Sportpaleis in 1966 zijn deuren. Een jaar later werd het gesloopt om plaats te maken voor het Brusilia-gebouw.


Het appartementsgebouw heeft een cirkelboogvormige plattegrond. Achteraan, op nr. 60, 64 en 66 van de Jeruzalemstraat, bevinden zich een supermarkt, een winkel en een benzinestation onder een dak dat als parkeerplaats dient. Onder het gehele complex bevinden zich drie lagen ondergrondse parkeerplaatsen voorbehouden voor de woningen.


Oorspronkelijk zou de toren dertien traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) omvatten, zes aan weerszijden van een technische traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...). Enkel die laatste en de zes linkertraveeën werden uitgevoerd. De andere helft, die tijdens een tweede fase moest worden gebouwd, werd nooit verwezenlijkt. In 2012, ten slotte, werd een vleugel van negen bouwlagen tegen de toren aangebouwd, samen met een tweede, van vier bouwlagen, langs de Voltairelaan, ontworpen in 2001 door het bureau Architectes Associés.

Beschrijving

Buitenzijde

Toren met een geraamte van gewapend beton bekleed met geprefabriceerde elementen in gewassen silex. Voorgevel van zeven traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) van variërende breedte, de laatste blindZonder opening; blind venster, schijnopening., als technische traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), de zes andere volledig beglaasd; doorlopende  balkons met aluminium borstweringen1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. en afscheidingen met panelen1. Dunne (houten) plaat, gevat in een omlijsting van stijlen en regels van deuren, lambriseringen en plafonds; - 2. Gevelversiering in de vorm van een in- (spiegel) of uitspringende (paneel) rechthoekige omlijsting. van ondoorschijnend glas. Achter een terras met trappen, benedenverdieping en tussenverdiepingLage verdieping tussen twee bouwlagen; vaak boven commerciële benedenverdieping gelegen. geritmeerd door pijlers1. Muurstut zonder entasis (kromming), mogelijk met basis en kapiteel; - 2. Massief gemetseld of betonnen steunelement met gewoonlijk rechthoekige doorsnede (vb. bruggepijler,…) bekleed met zwart marmer. Etalage van een bankagentschap op de eerste traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), toegang op de tweede en derde traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), lokalen bestemd voor kantoren op de twee volgende, en toegang op de zesde.


Achtergevel met een celstructuur met raamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. met borstwering1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. gemaakt van witte sandwichpanelenKunststoffen gevelplaat, bestaande uit een isolerende kern tussen twee platen (vandaar 'sandwich'). Bekendste uitvoering, Glasal, gemaakt op basis van cement en versterkingsvezels, met een glad zijdeglans oppervlakte en verkrijgbaar in een tiental verschillende kleuren. en twee vleugels, de smalste openslaand, met vensterleuningLage, versierde leuning boven een onderdorpel, meestal in metaal., de breedste draaiend rond een horizontale as.
Linkerzijgevel van één traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) van langwerpige venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. die elk een badkamer en een keuken verlichten. De blindeZonder opening; blind venster, schijnopening. zijgevel, die nooit is afgewerkt, werd in 2012 opnieuw bekleed.
Behalve een deel van het raamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. op de benedenverdieping en de tussenverdiepingLage verdieping tussen twee bouwlagen; vaak boven commerciële benedenverdieping gelegen., alle schrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ...  bewaard, op de benedenverdieping in aluminium, op de verdiepingen in meranti.

Interieur

Op de benedenverdieping, vestibules die een lichtjes uitspringend sas vormen, met hun oorspronkelijke bellenbord op zandlopervormige stenen sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel.. Drie verzorgde hallen die elk leiden naar een trappenhuisGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht. en liften die twee woningen per verdieping bedienen: vloer in zwart marmer, muren bekleed met witsteen, plafonds beschilderd in oranje. Hallen van de trappenhuizenGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht. en liften met lambriseringWandbetimmering, meestal bestaande uit paneelwerk, aangebracht tegen een binnenmuur (vaak het onderste gedeelte ervan); later ook in marmer, stucwerk, … in geaderd marmer en met vals plafond van oranje planken.


Op elk van de 34 woonverdiepingen, zes verschillende appartementen, allemaal doorlopend , met één tot vier slaapkamers. Langs respectievelijk een daghal en een nachthal, woonkamer vooraan en keuken in het midden, badkamer en kamer(s) achteraan. In de tweekamerappartementen, keuken op de achtergevel verlengd door een eethoek en van de woonruimte gescheiden door een bijkeuken. De appartementen op de laatste traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) hebben bijkomende kamers achter de technische traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...).
De laatste verdieping is de technische verdieping waarin zich onder meer de verwarmingsinstallaties bevinden.