Louis Bertrandlaan 19

Burgerhuis in neogotischeDe Neogotische stijl in Brussel is een van de meest invloedrijke en langdurige neostijlen van de negentiende eeuw, en vormt een essentieel hoofdstuk in de geschiedenis van het Belgische eclecticisme en de katholieke heropleving na 1830. Deze stijl herneemt en herinterpreteert de vormen, constructieprincipes en symboliek van de middeleeuwse gotiek, en kreeg in Brussel zowel een religieuze, ideologische als nationale dimensie. De neogotiek ontstond in België in de context van het romantische nationalisme en de restauratie van religieuze architectuur, geïnspireerd door voorbeelden uit Engeland (Pugin, Ruskin) en Frankrijk (Viollet-le-Duc). In Brussel vond de stijl vruchtbare grond dankzij de samenwerking tussen de katholieke kerk, de overheid en invloedrijke architecten die de gotiek beschouwden als de ware christelijke bouwstijl van het middeleeuwse Europa. Tussen 1830 en 1914 ontwikkelde de Brusselse neogotiek zich van een restauratiestijl naar een volwaardig scheppende stroming, toegepast op kerken, scholen, kloosters en zelfs burgerlijke gebouwen. De Brusselse neogotiek herneemt de structurele en esthetische principes van de oorspronkelijke gotiek, maar vertaalt deze met negentiende-eeuwse middelen en materialen. Typische kenmerken zijn: verticalisme en sterke opwaartse dynamiek; spitsbogen, kruisribgewelven en pinakels; gebruik van natuursteen en baksteen, soms gecombineerd in polychrome patronen; rijk uitgewerkte venstertraceringen en maaswerk; toepassing van iconografische programma’s (beelden, glasramen) met religieuze of symbolische betekenis; nadruk op ambachtelijke detaillering en het expressieve karakter van de constructie. Daarnaast werden talloze interieurs, altaren, glasramen en meubilair in neogotische stijl ontworpen door kunstenaars en ateliers zoals dat van Jean-Baptiste Bethune, die de stijl vanuit Vlaanderen in Brussel hielp verspreiden. De neogotiek in Brussel omvat verschillende varianten: een romantisch geïnspireerde vroege fase, een wetenschappelijk-constructieve richting als restauratie-architectuur onder invloed van Viollet-le-Duc (vb: Broodhuis, Onze-Lieve-Vrouw ter Zavelkerk), in parallel met een creatieve scheppende stijl (vb: Sint-Bonifaaskerk), en een laat-eclectische fase waarin gotische motieven worden gecombineerd met neoromaanse of neorenaissance-elementen (vb: Redemptoristenklooster en de Sint-Magdalenakerk, Jette). De Neogotische stijl vertegenwoordigt in Brussel niet enkel een historische revival, maar ook een cultureel programma dat de identiteit van de hoofdstad mede vormgaf. Zij beïnvloedde de stedelijke morfologie, de beeldtaal van de religieuze architectuur en zelfs de decoratieve kunsten (glasramen, meubilair, smeedwerk). stijl met asymmetrische compositieTypische gevelopstand bestaande uit twee ongelijke traveeën; in Brussel komt dit geveltype vaak voor met drie bouwlagen volgens verkleinende ordonnantie; de hoofdtravee is meestal breder, rijker uitgewerkt en wordt verder benadrukt door licht vooruit te springen en/of door één of meer balkons; de kelders zijn meestal hoog, wat zich vertaalt in een hoge onderbouw; het grondplan bestaat over het algemeen uit een aaneenschakeling van kamers., ontworpen in 1907 door beeldhouwer Charles Temperman voor eigen rekening. Gedateerd “ANNO 1908” op de borstwering1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. op de benedenverdieping. Werd bekroond in de gevelwedstrijd de 1907-1908 georganiseerd door de gemeente Schaarbeek.

Maakt deel uit van een bijzonder homogene huizenrij uit dezelfde periode, van nr. 1-3 tot nr. 29.

Gevel in witsteen van Chevillon met hardstenen elementen. Benedenverdieping geritmeerd door pilastersPlatte, weinig uitspringende muurpijler, vaak met basis en kapiteel.. Deur geflankeerd door twee smalle getraliede venstersLicht- en/of luchtopening in een muur., onder breed impostvensterVenster boven een deur en ervan gescheiden door een stenen dorpel, een entablement of een muurvlak. met veellobbigeVoorzien van het aantal lobben dat door het telwoord wordt aangegeven (vb. tweelobbig, drielobbig, …) boogConstructie waarvan de beschrijvende lijnen delen van cirkels of gebogen lijnen zijn en waarin alle drukkrachten optreden.. VenstersLicht- en/of luchtopening in een muur. met enkel, dubbel of drievoudig kruisraam, op de benedenverdieping met deelzuiltjesZuiltje dat een vensteropening verdeelt ter ondersteuning van een latei of de onderverdelende bogen.. Op de eerste verdieping, erkerRechthoekig of veelhoekig uitbouwsel, als het ware op de gevel geplakt en daardoor deel uitmakend van de achterliggende ruimte; vaak over één of meer verdiepingen gestapeld. die doorloopt in een balkon, het geheel op drie lange consolesVoornamelijk voluut- of S-vormig kraagstuk, soms ook louter decoratief. met zuiltje en lampetNeerwaartse beëindiging, afhangende versiering als aanzet van een balkon of erker. met mascaronGehouwen versiering onder de vorm van een (fantastisch) mensen- of dierenmasker., bekroond door een terras. Doorlopende  stenen borstweringen1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. en leuningen, met maaswerkversiering respectievelijk opengewerkteOpengewerkt, voorzien van een stelsel van kleine, decoratieve openingen. of in orbe-voie. Rijk gebeeldhouwd decor. Op de benedenverdieping, friezenHorizontale band om een muurvlak in te delen of aan de bovenzijde te begrenzen; al dan niet beschilderd of versierd (terracotta, sgrafitto, cementtegels…). met plantenmotieven en fabeldieren. Op de verdiepingen, boven de venstersLicht- en/of luchtopening in een muur., bas-reliëfs met medaillonRonde of ovale cartouche. met mannen- of vrouwenbuste, allegorieën van de vier seizoenen. HoofdgestelHoog horizontaal lijstwerk ter bekroning van een gevel. met drielobbigeVoorzien van het aantal lobben dat door het telwoord wordt aangegeven (vb. tweelobbig, drielobbig, …) stenen boogfriezenReeks van kleine (decoratieve) bogen, vaak steunend op kraagstenen. op lampettenNeerwaartse beëindiging, afhangende versiering als aanzet van een balkon of erker. met dieren- of mensenkop, geflankeerd door twee kleine fabeldieren. Bewaarde houten kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). met keellijst, oorspronkelijk voorzien van een vorstkamKamvormige, geajoureerde bekroning in steen of metaal op de nok van een dak.. Houten dakkapellenUit het dakvlak opgaand venster; meestal in hout en vaak onder spitse kap. onder topgevelHoogste deel van een gevel, vaak driehoekig en/of getrapt. en met zichtbare dakstoelMeestal driehoekig samenstel van dragende onderdelen van een kap, in één vlak, haaks op het dakvlak en veelal opgebouwd uit één of meerdere elementen op elkaar (kapgebinten)., de grootste met borstwering1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. versierd met maaswerk en zuiltjes; oorspronkelijk waren ze voorzien van knoppenEen knop naast elke bordesdeur waarmee de lift kan worden opgeroepen.. Deur met bewerkte vleugel, raamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. van de zijvensters en van het impostvensterVenster boven een deur en ervan gescheiden door een stenen dorpel, een entablement of een muurvlak., met boogvormige roedeverdelingDunne houten of metalen staaf in een kozijn waarin glasruiten worden bevestigd., bewaard. De uiteinden van de metalen staven van de borstweringen1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. zijn thans verdwenen.

Interieur
Monumentale inkomhal in Napoleon III-stijl. Vloer in wit Carraramarmer, muren gescandeerd door bewerkte en gecanneleerdeParallelle, gootvormige decoratieve groeven op een zuil of pilaster. pilastersPlatte, weinig uitspringende muurpijler, vaak met basis en kapiteel. in Korintische stijl onder zwaar hoofdgestelHoog horizontaal lijstwerk ter bekroning van een gevel. en caissonplafond. Omlijste muurvlakken versierd door sanguines waarop landschappen en een faun en een vrouw, gesigneerd door “F. DEFOIN”. Trap met kwartronde zijvlakken en balustradeHekwerk van spijlen of balusters.. Decor van mascaronsGehouwen versiering onder de vorm van een (fantastisch) mensen- of dierenmasker..
In de as doorlopende  kamers. Salon in neo-Lodewijk XV-stijl, versierd plafond met gemaroufleerd doek waarop putti in wolkenlucht. Eetkamer in neo-renaissancestijl met hoge lambriseringWandbetimmering, meestal bestaande uit paneelwerk, aangebracht tegen een binnenmuur (vaak het onderste gedeelte ervan); later ook in marmer, stucwerk, … en plafond met moerbalken en leggers op bewerkte consolesVoornamelijk voluut- of S-vormig kraagstuk, soms ook louter decoratief.. Schoorsteen met schoorsteenmantelHouten of natuurstenen bekleding rond de opening of mond van een schouw.; stijlenVerticale zijden van een opening waarop een boog of latei rust. op leeuwenpoten en volutes met mascaronGehouwen versiering onder de vorm van een (fantastisch) mensen- of dierenmasker.. VerandaGrotendeels met glas dichtgezette houten of metalen uitbouw van een huis; leefruimte met voornamelijk palmen en exotische planten. met plafond in geometrische art-nouveaustijl en kleine houten schoorsteen in dezelfde stijl.