Gemeentehuis

Toen Etterbeek in 1795 een autonome gemeente was geworden, werden de gemeentelijke vergaderingen in herberg De Morian gehouden ,op de Etterbeeksesteenweg. Deze herberg dateerde van XVI d of XVII a en was zeer typisch qua architectuur: een massieve vierkante toren onder tentdakDak met vier dakvlakken die in één punt samenkomen (tentdak); onttopt tot een vierzijdig plat dak vormt het een paviljoendak. met aanpalend gebouw van twee bouwlagen onder zadeldakDak met twee hellende dakvlakken.. De achtergevel van dit gebouw had op de verdieping een galerijOverdekte gang, aan één of beide zijden geritmeerd door zuilen, kolommen of pijlers, bogengang genoemd indien geritmeerd door arcaden. die op een binnenplaats uitkeek en die toegang verleende tot de kamers. De eigenaars, Waffelaer geheten, stonden kosteloos een zaal op de eerste verdieping af voor de gemeentelijke administratie.

Door de demografische toename in Etterbeek werd een eerste gemeentehuis gebouwd in de Oudergemlaan n.o.v. de aannemer Pierre DE WRÉE, dat door burgemeester J. Vander Smissen op 13 juli 1862 werd ingewijd. Naast de gemeentediensten (secretariaat, burgerlijke stand en werken), huisvestte het gebouw ook een school.
Kubisch gebouw van neoclassicistischeVan 1775 tot jaren 1840. Het neoclassicisme – voor interieur ook Lodewijk XVI-stijl genoemd, naar Lodewijk XVI – ontstaat in Frankrijk in de tweede helft van de 18e eeuw en verspreidt zich snel over Europa. In Brussel bestrijkt de stijl hoofdzakelijk de periode 1775 tot de jaren 1840, al blijft zij tot aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog opduiken. In het Vlaamse landsgedeelte wordt doorgaans een onderscheid gemaakt tussen het 18e-eeuwse classicisme (ontstaan tijdens het Ancien Régime) en het neoclassicisme van de vroege 19e eeuw, dat hier geleidelijk uit voortvloeit. Na de Franse Revolutie en tijdens de Franse en Nederlandse periode evolueert de samenleving naar een burgerlijke maatschappij, wat zich vertaalt in een aangepaste architectuur en een nieuw cliënteel. Typologisch evolueert de bebouwing van 18e-eeuwse huizen met twee à drie bouwlagen (waarbij de derde vaak een mezzanine is) naar 19e-eeuwse gevels met drie à vier volwaardige niveaus. Naast grootschalige stadsuitbreidingen worden bestaande woningen regelmatig verbouwd tot classicistische herenhuizen met een nieuwe, symmetrische lijstgevel. Deze gevels beantwoorden aan de proportieregels van de antieke bouwkunst en functioneren soms als schermgevel, los van de achterliggende structuur. Het neoclassicisme vindt zijn theoretische basis in een hernieuwde belangstelling voor de Griekse en Romeinse oudheid, gestimuleerd door de opgravingen in Pompeï en Herculaneum en door de culturele praktijk van de Grand Tour. Onder invloed van de Verlichting streeft men naar harmonie, eenvoud, rationaliteit en een sobere ornamentiek, als reactie op barok en rococo. De stijl is meer dan een vormentaal: zij gaat gepaard met een rationele herinrichting van de stad (embellissement), waarbij esthetische, hygiënische en praktische aspecten samenkomen. Rechte straten, perspectieven en uniforme gevelwanden bepalen het stadsbeeld. In Brussel leidt dit tot een doorgedreven uniformisering van bepleisterde en beschilderde gevels. Vanaf 1812 worden enkel lichte tinten toegestaan; vanaf 1818 verplicht de stad de zogenaamde pierre-de-france-kleur, wat bijdraagt tot het beeld van de 19e-eeuwse “witte” stad. Kenmerkend is de bepleisterde en beschilderde lijstgevel, vaak wit of licht gekleurd, soms gecombineerd met hard- of witsteen. De compositie is strikt symmetrisch opgebouwd. Muuropeningen zijn meestal rechthoekig, soms steekboogvormig; rondbogen komen voor als accent, bijvoorbeeld in een toegangstravee. De gevel wordt horizontaal geleed door cordonlijsten en bekroond met een vooruitspringende kroonlijst, vaak voorzien van modillons en/of tandlijst. Samen met fries en architraaf vormt dit het klassiek geïnspireerde hoofdgestel. Decoratieve elementen – indien aanwezig – verwijzen naar de antieke vormentaal: pilasters, kolommen, frontons, trigliefen, medaillons, guirlandes of urnen. Toch zijn vele gevels, vooral in het begin van de 19e eeuw, opvallend sober. In prestigieuzere woningen verschijnt een balkon, aanvankelijk met smeedijzeren borstwering en vanaf het midden van de 19e eeuw steeds vaker in gietijzer. In Brussel wordt het neoclassicisme toegepast in zowel grootschalige stedenbouwkundige projecten als in particuliere woningbouw, publieke gebouwen en religieuze architectuur, en draagt het in sterke mate bij tot de coherentie en homogeniteit van het straatbeeld. Voorbeelden van dergelijke projecten zijn het Martelarenplein (het vroegere Sint-Michielsplein, 1774–1776), de Koningswijk (1774–1782), de Nieuwe Graanmarkt (1787), de omgeving van De Munt (1817–1822), het Barricadenplein (het vroegere Oranjeplein, 1825) en het Groot Godshuis met de omliggende wijk (1827), evenals de heraanleg van de omgeving van de vroegere stadspoorten. Naast gewone woningen en herenhuizen leent de stijl zich uitstekend voor monumentale en representatieve gebouwen, zoals publieke en religieuze instellingen, kastelen, paleizen en academies. In Brussel worden bovendien talrijke oudere dwarshuizen aangepast aan de nieuwe smaak: hun puntgevel wordt vervangen door een sobere, symmetrische lijstgevel. Ook in de omliggende dorpskernen blijkt het neoclassicisme bijzonder geschikt voor de oprichting of vernieuwing van bescheiden woningen, dankzij zijn heldere opbouw en ingetogen vormentaal. inspiratie. Dubbelhuisopstand met twee bouwlagen en drie traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) onder schilddakDak met twee driehoekige dakvlakken aan de smalle zijde en twee trapeziumvormige aan de lange zijde.. BepleisterdeMuur of plafond bedekt met een laag mortel op basis van een mengsel van kalk, gips of cement en zand, met of zonder andere fijne toeslagmaterialen. lijstgevel gevat tussen pilastersPlatte, weinig uitspringende muurpijler, vaak met basis en kapiteel. met boogfriesReeks van kleine (decoratieve) bogen, vaak steunend op kraagstenen.. Horizontale gevelgeleding door kordonvormende lekdrempels. Hoge sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel. met kelderopeningen. Middenrisaliet onder frontonDriehoekige of segmentvormige bekroning van een gevel of muuropening. met oculusKlein rond, ovaal of polygonaal venster. en toegankelijk via bordes1. Verhoogd platform vóór de ingang van een gebouw, bereikbaar via een aantal treden; - 2. Vloertje, boven aan of midden in een trap.. Rondbogige muuropeningen onder waterlijstVooruitspringende rand in het gevelvlak die regenwater buiten gevel laat afdruppelen.. De klaslokalen van de jongens kwamen vrij in 1873 (verhuis naar Fétisstraat). In 1900 werd een nieuwe jongensschool gebouwd in de Sint-Pieterssteenweg, waarop de meisjesafdeling de school aan de Fétisstraat innam; alzo was de gehele school uit het gemeentehuis verhuisd. Dit belette echter niet dat in 1911 het aanpalende café "La Régence" wegens plaatsgebrek in gebruik werd genomen.

Toen bleek dat er nog steeds onvoldoende ruimte was voor de gemeentelijke diensten, werd besloten het gemeentehuis in twee fasen te vergroten.
De eerste uitbreiding werd goedgekeurd door de gemeenteraad op 6 december 1973. De gebouwen op de hoek met de Generaal Lemanstraat, n.o.v. arch. Robert MAHIEU werden ingewijd op 17 juni 1978. Het gaat om een langwerpig gebouw van drie bouwlagen met beglaasd gevelscherm waarvoor een betonnen structuur werd geplaatst met amandelvormige openingen en anderzijds om een hoge constructie die gedeeltelijk verborgen gaat achter een lager lateraal volume waarin o.a. een grote ontvangstruimte voor het publiek werd ingericht.
Tijdens de tweede fase werd een nieuwe vleugel n.o.v. arch. Robert MAHIEU gebouwd, op de hoek met de Sint-Pieterssteenweg. De werken startten in oktober 1980, het gebouw werd ingewijd op 22 januari 1982. De oude bijgebouwen achteraan van vóór 1958, werden afgebroken. Op hun plaats kwam de tuin "Solidarnosc".
Het bas-reliëf "Hommage à Picasso" (compositie bestaande uit 27 maskers); een schenking van schilder en beeldhouwer Charles DELPORTE, werd ingewijd in 1985.