Institut des Dames de Marie en Institut Supérieur de Pédagogie Galilée

Scholencomplex van het vrij onderwijs, met een kleuterafdeling, een lagere en middelbare afdeling en een opvoedkundig instituut.

Geschiedenis
In 1907 werd een bouwaanvraag ingediend voor de bouw van een gebouw in U-vorm (A) als pensionaat en klooster, naar plannen van de Franse architect René Théry. Deze aanvraag kwam van de geestelijken van Saint-Augustin du Roule, die in 1903 uit Frankrijk waren verjaagd als gevolg van de wet-Combes. Wellicht in 1910 werd dit eerste gebouw uitgebreid met vijf traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) aan de westzijde, aan de kant van de binnenplaats (A'). Het omvatte gratis klassen, een betalend externaat, een internaat en een klooster. Een overdekte recreatiezaal binnen het huizenblok, die later tot turnzaal (C) werd omgevormd, stamt wellicht uit deze bouwfase. In 1925 werd een kapel (B) aangebouwd aan de achterzijde van het hoofdgebouw, aan de oostzijde, n.o.v. de zoon van architect René Théry in samenwerking met architect Maugue. In 1931 werden nieuwe lokalen gebouwd, het ene gedeeltelijk ter vervanging van de linkervleugel van het hoofdgebouw (A''), het andere op de plaats van de huidige nr. 40a Vergotestraat (D). Door het tekort aan leerlingen verkochten de geestelijken de gebouwen in 1958 aan de Dames de Marie, van wie het klooster in de Lignestraat werd onteigend voor het project van het Rijksadministratief Centrum. Zij boden lager onderwijs en lager secundair onderwijs aan en ontwikkelden een normaalschool (drie jaar hogere cyclus en één jaar pedagogische opleiding). In 1977 werd het gebouw dat in 1931 aan de straatkant was opgetrokken en waarin zich de lagere school bevond, vervangen door een modern gebouw van modulair beton, n.o.v. architect A. Wauters (D). Van 1990 tot 1996 doorliep het complex een fase van diverse bouwwerken en verbouwingen gekenmerkt door een postmodernePeriode: ca. 1975 – 2000 Het postmodernisme zet zich af tegen de modernistische en functionalistische soberheid. Het ornament wordt opnieuw in ere hersteld als drager van betekenis. Het postmodernisme tracht de abstracte functionele architectuur een menselijk gezicht en karakter te geven en wil een zekere vertrouwdheid tot stand brengen, soms dankzij een referentie naar historische architectuur. De formele elementen uit het verleden (classicisme, art deco, Wiener Secession enz.) worden op een hedendaagse manier geherinterpreteerd, vaak met een toets ironie of humor (bijvoorbeeld door overdrijving): frontons, bogen, kolommen, pilasters, torentjes,… Voor prestigearchitectuur wordt opnieuw naar natuurlijke materialen zoals steen en marmer gegrepen, die dan met glas (spiegelglas) en roestvrij staal worden gecombineerd. In projecten met een beperkter budget zijn de gebruikte materialen minder luxueus (betonblokken, gekleurd metaal). In Brussel is postmodernisme terug te vinden zowel in bedrijfsarchitectuur (flagship buildings) als in openbare gebouwen (scholen, crèches, overheidsgebouwen) of in winkelcentra … esthetiek (n.o.v. architecten Ter Assatouroff, Liétart en Noiret): de bouw van een nieuwe normaalschool (G), een nieuwe verbinding tussen de oude kapel en het hoofdgebouw (E), de bouw van een bijgebouw aan de turnzaal (F), de inrichting van een refter voor de kleuterschool onder de kapel, de inrichting van een polyvalente zaal en een klein oratorium in die zaal. In 2006-2008 werd in de tuin een gebouw voor het kleuteronderwijs opgetrokken dat de twee geprefabriceerde paviljoenen uit 1958 verving (H); daarnaast werd een verdieping toegevoegd aan de turnzaal (C).


Beschrijving
Hoofdgebouw (A) in Beaux-ArtsstijlPeriode: 1905-1930 De Beaux-Artsarchitectuur is een academische en internationale bouwstijl waarvan de belangrijkste uitgangspunten voortkomen uit de zeer invloedrijke École des Beaux-Arts in Parijs, opgericht in de 19e eeuw. In Brussel ontwikkelt de stijl zich vanaf 1905 en sluit hij aan bij het eclecticisme en bij de tendens om terug te grijpen naar de grote Franse Louis-stijlen van de 18e eeuw – classicerend barok (Lodewijk XIV), rococo (Lodewijk XV) en neoclassicisme (Lodewijk XVI) – onder invloed van de wereldtentoonstelling van Parijs in 1900. De voorkeur voor het Franse academisme ontwikkelt zich in Brussel aanvankelijk via belangrijke realisaties die koning Leopold II toevertrouwt aan architect Charles Girault, die hij in Parijs ontmoet tijdens de wereldtentoonstelling. Voorbeelden zijn de uitbreidingen van het Paleis van Laken, de bouw van het Museum van Tervuren, de arcade van het Jubelpark en de gaanderij-promenade op de dijk van Oostende. Daarna komt deze hernieuwde belangstelling voor de grote Franse stijlen ook tot uiting in talrijke Brusselse woonwijken. De Beaux-Artsstijl komt vooral tot zijn recht in herenhuizen, burgerwoningen, luxueuze appartementsgebouwen, maar ook – en vooral – in prestigieuze semipublieke gebouwen (hotels, banken, bedrijfszetels), waaraan de stijl een respectabele en vertrouwenwekkende uitstraling verleent. Kenmerkend zijn gevels in (imitatie) witsteen en/of rode of oranjekleurige baksteen, versierd met elementen ontleend aan de Franse stijlen van de 18e eeuw, zoals guirlandes, mascarons alsook smeedijzeren borstweringen en deuren. De architectuur onderscheidt zich door een monumentale uitstraling, gerealiseerd door het intensieve gebruik van Franse natuursteen en door het benadrukken van hoek- en inkomtraveeën, die vaak worden uitgewerkt als een rotonde met koepel. Ook de plattegrond evolueert. De traditionele indeling met drie opeenvolgende vertrekken, kenmerkend voor woningen uit de 19e en het begin van de 20e eeuw, wordt aangepast om meer daglicht binnen te trekken. Dat gebeurt onder meer door het gebruik van daklichten, relatief lage plafonds en een flexibelere circulatie binnen het huis. gekenmerkt door de esthetiek van het klooster van Roule aan de Rue Hoche in Parijs, n.o.v. architect René Théry in 1907 en uitgebreid, wellicht in 1910, met vijf traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) (A') aan de binnenplaats. Aan de straatkant ligt het rond een binnenplaats omheind door een muurtje van hardsteen en zandstenen breuksteenMetselwerk bestaande uit brokken onregelmatige natuursteen., met smeedijzerenTaai, ‘kneedbaar’ ijzer dat ambachtelijk wordt ‘gesmeed’ (gehamerd bij hoge temperatuur) tot decoratieve bouwonderdelen als tuinhekken, borstweringen… traliewerk met leliemotieven. Gebouw van drie bouwlagen aan de voorgevel en vier aan de achtergevel, onder afgewolfdZadeldak waarvan de nok niet tot de geveleinden doorloopt, maar met korte driehoekige eindschilden (wolfeinden) wordt afgewolfd. leiendak.
Voorgevel van baksteen met witstenen elementen. De zijvleugels hebben vijf traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) aan de binnenplaats en één aan de straatkant. Het centrale volume heeft negen traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...); de twee aan het uiteinde hebben verspringende bouwlagen, de vijf centrale vormen een eerste risalietRisaliet (Italiaans, van risalto: uitstekend deel), vooruitspringend volume van een gevel dat over de hele hoogte doorloopt en soms hoger is; naar gelang de positie worden er midden-, zij- en hoekrisalieten onderscheiden., de drie middelste een tweede; op die laatste bevindt zich een extra bouwlaag bekroond door een frontonDriehoekige of segmentvormige bekroning van een gevel of muuropening. met timpaanMonumentaal driehoekig of segmentvormig boogveld, meestal besloten in een fronton; vaak rijkelijk versierd. versierd met een klok. Op de benedenverdieping, rondbogige muuropeningen in het centrale volume, steekboogvormig op de zijvleugels. Uitspringende sleutelsSluitsteen van een opening; weerhoudt de gewelfstenen in een boog of gewelf.. In het midden, bordes1. Verhoogd platform vóór de ingang van een gebouw, bereikbaar via een aantal treden; - 2. Vloertje, boven aan of midden in een trap. beschermd door een gewelfde markies1. Beglaasde metalen of houten afdak; 2. Opvouwbaar zonnescherm boven raam of deur.  op smeedijzerenTaai, ‘kneedbaar’ ijzer dat ambachtelijk wordt ‘gesmeed’ (gehamerd bij hoge temperatuur) tot decoratieve bouwonderdelen als tuinhekken, borstweringen… armatuur. Op de verdiepingen, muuropeningen onder hanenkamVlakke samengestelde latei, waarvan de stenen als boogstenen functioneren; in ruime zin slaat de term ook op een boog met een getrapte (pseudo-) boogrug.. DakkapellenUit het dakvlak opgaand venster; meestal in hout en vaak onder spitse kap. met frontonDriehoekige of segmentvormige bekroning van een gevel of muuropening.. SchrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ...  van de rechtervleugel bewaard, dat op de benedenverdieping van het centrale volume met gerenoveerde roedeverdelingDunne houten of metalen staaf in een kozijn waarin glasruiten worden bevestigd..
Achtergevel in baksteen met elementen in donkere baksteen en hardsteen. Achttien traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) verdeeld over drie volumes van negen, vijf en vier traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), de middelste inspringend. De gevel wordt gescandeerd door arcadesEén of meerdere bogen, steunend op zuilen of pijlers; kan ook blind zijn., met rondbogige muuropeningen in de eerste twee bouwlagen en steekboogvormige in de twee laatste. Bewerkte bakstenen friesHorizontale band om een muurvlak in te delen of aan de bovenzijde te begrenzen; al dan niet beschilderd of versierd (terracotta, sgrafitto, cementtegels…). onder de kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement).. Doorlopende  markies1. Beglaasde metalen of houten afdak; 2. Opvouwbaar zonnescherm boven raam of deur.  op smeedijzerenTaai, ‘kneedbaar’ ijzer dat ambachtelijk wordt ‘gesmeed’ (gehamerd bij hoge temperatuur) tot decoratieve bouwonderdelen als tuinhekken, borstweringen… consolesVoornamelijk voluut- of S-vormig kraagstuk, soms ook louter decoratief. op de benedenverdieping.


Interieur. Grote hal onder caissonplafond. De symmetrische en regelmatige zijden hebben elk drie rondbogige muuropeningen, al dan niet blindZonder opening; blind venster, schijnopening., beklemtoond door pilastersPlatte, weinig uitspringende muurpijler, vaak met basis en kapiteel.. Marmeren mozaïekvloer in waaiervorm. Beelden van Maria en Jozef. Eikenhouten raamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. met roedeverdelingDunne houten of metalen staaf in een kozijn waarin glasruiten worden bevestigd.. Het hoofdvolume en zijn twee vleugels worden doorkruist door lange gangen waaraan de klaslokalen liggen. Een van de twee trappenhuizenGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht. aan de zijkant heeft nog zijn oorspronkelijke structuur, met marmeren treden en een smeedijzerenTaai, ‘kneedbaar’ ijzer dat ambachtelijk wordt ‘gesmeed’ (gehamerd bij hoge temperatuur) tot decoratieve bouwonderdelen als tuinhekken, borstweringen… leuning.

Voormalige recreatiezaal, verbouwd tot turnzaal (C). Binnen het huizenblok, langwerpig gebouw verbonden met het hoofdgebouw (A) door een overdekte speelplaats met Polonceau-spantKapspant ontwikkeld door Franse ingenieur Polonceau (1836); opgebouwd uit twee onderspannen driehoekige liggers, verbonden door een trekstaaf. waarvan het glas nu verdwenen is. Het gebouw is van baksteen, met witstenen elementen, en werd waarschijnlijk gebouwd tijdens de eerste bouwfase van de school, rond 1907-1910. Het werd in 1990 uitgebreid met een lateraal volume voor het sanitair (F) en kreeg in 2006 een verdieping onder gebombeerdGebold; welvend oppervlak dat een gelijkmatige boogwerking vertoont. dak. Op de benedenverdieping, rondbogige muuropeningen, sommige als glasdeurDeur waarvan het grootste deel uit glas bestaat., zes aan de lange zijde en drie aan de kortere zijden. Decor van breedarmige kruisen onder het stenen hoofdgestelHoog horizontaal lijstwerk ter bekroning van een gevel.. Gewelfd interieur met gedrukte kloosterboog. Houten parket met ellebogen.


Kapel in neoromaanseDe Neoromaanse stijl behoort tot de vroegste uitingen van het negentiende-eeuwse historisme in België en kende zijn bloeiperiode tussen circa 1840 en 1900, met een heropleving tijdens het interbellum (cfr. oeuvre van architect Chrétien Veraart). Deze stijl grijpt terug op de architectuur van de romaanse periode (11e–12e eeuw). Hoewel de Neogotiek al snel de dominante religieuze stijl werd, bleef de Neoromaanse richting in Brussel aanwezig in kerkelijke, educatieve en institutionele gebouwen, vaak in combinatie met andere neostijlen binnen het eclecticisme. De Neoromaanse stijl onderscheidt zich door haar massieve, sobere en plastisch gedefinieerde architectuur, waarin de constructie en de decoratie een duidelijke eenheid vormen. Typische kenmerken zijn: gebruik van rondbogen voor vensters, portalen en arcades; zware pijlers en zuilen met eenvoudige kapitelen; symmetrische, gesloten gevelcomposities; cilindrische torens of vierkante westtorens met schilddak; kleine vensteropeningen die een robuust muurvlak behouden; gevels in natuursteen of baksteen, vaak in combinatie met witte steenaccenten; decoratieve banden in baksteen of mozaïek, verwijzend naar de Lombardische of Rijnlandse romaanse tradities. De stijl evoceert een gevoel van stevigheid, rust en spirituele concentratie, wat hem bijzonder geschikt maakte voor religieuze architectuur en instellingen met een morele of educatieve functie. De Neoromaanse stijl moet in Brussel worden begrepen binnen het bredere ideologische kader van de katholieke herleving in de negentiende eeuw. In de nasleep van de Belgische onafhankelijkheid (1830) ontstond een hernieuwde belangstelling voor het christelijke erfgoed van de middeleeuwen, dat men beschouwde als een bron van morele stabiliteit en nationale continuïteit. De Neoromaanse stijl werd gezien als een oorspronkelijke en sobere architectuur, die een authentieke spiritualiteit uitdrukte, in contrast met de meer emotionele gotiek of de wereldse classicistische stijlen. Daarnaast werd de stijl ook in eclectische contexten gebruikt, met name voor scholen, kazernes, ziekenhuizen en kloosters. Daar bood hij een symboliek van discipline, orde en eenvoud, die goed aansloot bij de waarden van de negentiende-eeuwse burgerlijke maatschappij. stijl, ontworpen in 1925 door de zoon van architect René Théry in samenwerking met architect Maugue. Bakstenen gebouw met witstenen elementen, van het basiliektype, met een schip van vijf traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), gescandeerd door steunberen, en een vijfhoekig koor, aan weerszijden geflankeerd door een bijgebouw. TrapgevelGevel met een driehoekige bekroning die trapsgewijs versmalt. geschraagd door een gedrongen klokkentoren onder kegelvormig dak met uitsprongen. De eerste bouwlaag volgt de helling van het terrein en dient als refectorium, met rechthoekige muuropeningen, sommige gekoppeldTwee of meerdere identieke bouwelementen (vensters, zuilen, pilasters) die tot een groter (symmetrisch) geheel zijn samengevoegd.. Erboven heeft de kapel rondbogige muuropeningen, die van het schip met metalen roedeverdelingDunne houten of metalen staaf in een kozijn waarin glasruiten worden bevestigd. versierd met wit en geel glas. In 1970 werd de kapel opgesplitst in twee bouwlagen, de eerste als sportzaal, de tweede getransformeerd in polyvalente zaal in 1990. Die zaal wordt gescandeerd door de zichtbare dakstoelen van het gebinte, die vroeger gedeeltelijk achter een plafond verborgen zaten. Klein oratorium gebouwd in het koor in 1990. Eikenhouten lambriseringWandbetimmering, meestal bestaande uit paneelwerk, aangebracht tegen een binnenmuur (vaak het onderste gedeelte ervan); later ook in marmer, stucwerk, …. Glas-in-loodramen met voorstelling van Pierre Fourier, de oprichter van de orde van Roule, een Geboorte van Jezus, en Alix Le Clerc, leerling van Pierre Fourier.

Engelse tuin met bomen die als opmerkelijk zijn geïnventariseerd. Oude muren rond het eigendom.