Monument Francisco Ferrer (1911), beeldhouwer Auguste PUTTEMANS, 2006

Brussel Uitbreiding Zuid

Monument Francisco Ferrer

Franklin Rooseveltlaan

Typologie(ën)

beeldhouwwerk en herdenkingsmonument

Ontwerper(s)

Auguste PUTTEMANS – beeldhouwer – 1911

Adolphe PUISSANT – architect – 1911

Juridisch statuut

Ingeschreven in de wettelijke inventaris op 19 augustus 2024

Dit (deze) goed(eren) bezit(ten) de volgende waarde(n)

Artistiek Het ontwerp van een onroerend goed (gebouw) door een gerenommeerde kunstenaar (architect) kan maar zeer zelden als criterium worden beschouwd. Om het belang van de selectie van dit onroerend goed te beoordelen, en de plaats dat het inneemt in het oeuvre van een kunstenaar (architect), is dit een criterium dat moet worden afgewogen met de architectonische kwaliteit (compositie en interne structuur), de uitvoering (materialen, technische beheersing), de plaats in de architectuurgeschiedenis dewelke een getuigenis zijn van een fase of aspect van landschapsarchitectuur of de bouwkunst in het verleden. Zodoende gelden koppelingen naar volgende criteria: zeldzaamheid (typologie, stijl, materiaalgebruik, bronnen), representativiteit (idem), authenticiteit (idem + de kwaliteit van de uitvoering) en integriteit (bewaringstoestand, oorspronkelijke elementen)). Een goed bevat ook artistieke waarde als het kunstwerken omvat (beeldhouwwerken, reliëfs ontworpen voor het goed, enz.) of decoratieve elementen uit de oorspronkelijke bouwperiode of met bijzondere kwaliteit (gesigneerd glasramen, sgraffito, lichtbeuk, enz.).
Esthetisch Historisch gezien werd die waarde aangewend om waardevolle groene ruimten en natuurlijke of halfnatuurlijke gebieden aan te duiden. De waarde kan ook gelden voor grote gehelen van gebouwen in een stedelijk gebied, met of zonder natuurlijke elementen, of monumenten die het stadslandschap markeren. Een afweging met andere waarden dringt zich tevens op: de artistieke, de landschappelijke (integratie van het werk in het stedelijk landschap, oriëntatiepunten in de stad) en de stedenbouwkundige waarde (spontane of rationele stedelijke gehelen). De volgende selectiecriteria worden er eveneens aan gekoppeld: de ensemblewaarde en de contextuele waarde.
Historisch Het onroerend goed heeft een historische waarde : - als het getuigt van een bijzondere periode in de geschiedenis van de streek of de gemeente; - of als getuigenis van een periode en/of een zeldzame ontwikkeling van een periode (bv. tuinstad die representatief is voor een bouwwijze die werd toegepast in het kader van de grote bouwcampagnes na de Tweede Wereldoorlog; dorpskernen die de eerste gegroepeerde bouwwerken van de gemeenten van de tweede ring illustreren; de Hallepoort als overblijfsel van de tweede omwalling; - of als getuigenis van een bepaalde stedelijke (en/of landschappelijke) ontwikkeling van de stad (bv. gebouwen aan de centrale lanen of in de Leopoldswijk); - of wanneer het een band vertoont met een belangrijke historische figuur – met inbegrip van persoonlijke huizen van architecten en kunstenaarsateliers (bv. het geboortehuis van Constantin Meunier, het huis van Magritte); - of in verband kan worden gebracht met een belangrijke historische gebeurtenis (bv. huizen van de wederopbouw na het bombardement van 1695, de Congreskolom); - of een typologische representativiteit vertoont die kenmerkend is voor een commerciële of culturele beroepsactiviteit (bv. kerken, bioscopen, industriële architectuur, apotheken); - of als het representatief is van het oeuvre van een belangrijke architect in de architectuurgeschiedenis op internationaal, nationaal, regionaal of lokaal niveau (dit betreft zowel befaamde architecten als V. Horta, V. Bourgeois, M. Polak als secundaire architecten, die lokaal verbonden worden aan een gemeente zoals Fernand Lefever in Koekelberg of Emile Hoebeke in Sint-Agatha-Berchem).

Onderzoek en redactie

2006-2007

id

Urban : 16102

lees meer

Beschrijving

Op centraal plantsoen tegenover rectoraat van Université Libre de Bruxelles. Bronzen sculptuur n.o.v. Auguste Puttemans ter herinnering aan Catalaanse vrijmetselaar en anarchist Francisco Ferrer (1859-1909). SokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel. in hardsteen en roze graniet n.o.v. arch. Adolphe Puissant; diverse bronzen inscripties met uitgesproken politiek karakter.

De verzetsstrijder wordt naakt en ten voeten uit afgebeeld met een fakkel in de hand. Het beeld werd een eerste maal ingewijd in 1911 en op het Zaterdagplein geplaatst. Omwille van de symboliek leidde dit tot een felle polemiek. Tijdens W.O. I werd het beeld door de bezetter verwijderd. In 1920 werd het een tweede maal ingewijd op het Sint-Katelijneplein. Na wijziging van oorspronkelijke inscripties, verhuisde het naar de Kalkkaai. Tenslotte werd het een derde en laatste maal ingewijd in 1984 op haar huidige locatie.

Bronnen

Publicaties en studies
DEROM, P. (red.), De beelden van Brussel, Galerie Patrick Derom, Brussel, uitgeverij Pandora, Antwerpen, 2000, pp. 213-215.
DEROM, P., Les sculptures de Bruxelles. Catalogue raisonné, uitgeverij Pandora, Galerie Patrick Derom, Brussel, 2002, p. 73.
Itinéraire de l'Université libre de Bruxelles, coll. Hommes et paysages, 34, Société Royale Belge de Géographie, ULB, Brussel, 2004, p. 40.