Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Caserne Lieutenant Général Baron de Witte de Haelen et caserne Major Geruzet
Generaal Jacqueslaan 290-292, 294
Tweede Lansiers Regimentelaan 2
Luchtmachtlaan 10-12
Ruiterijlaan 2
Nieuwelaan 170
Typologie(ën)
kazerne
Ontwerper(s)
Félix PAUWELS – architect – 1870
O. GERLING – architect – 1877
Charles-Auguste FRAIKIN – beeldhouwer – 1877-1880
Charles-Auguste FRAIKIN – beeldhouwer – 1881-1884
Charles-Auguste FRAIKIN – beeldhouwer – 1892-1895
Juridisch statuut
Ingeschreven in de wettelijke inventaris op 19 augustus 2024
Stijlen
Eclectisme
Inventaris(sen)
- Actualisatie van de Urgentie-Inventaris (Sint-Lukasarchief - 1993-1994)
- Actualisatie van het inventarisatieproject van het Bouwkundig Erfgoed (DMS-DML - 1995-1998)
- Het monumentale erfgoed van België. Etterbeek (DMS-DML - 1994-1997)
Dit (deze) goed(eren) bezit(ten) de volgende waarde(n)
- Artistiek Het ontwerp van een onroerend goed (gebouw) door een gerenommeerde kunstenaar (architect) kan maar zeer zelden als criterium worden beschouwd. Om het belang van de selectie van dit onroerend goed te beoordelen, en de plaats dat het inneemt in het oeuvre van een kunstenaar (architect), is dit een criterium dat moet worden afgewogen met de architectonische kwaliteit (compositie en interne structuur), de uitvoering (materialen, technische beheersing), de plaats in de architectuurgeschiedenis dewelke een getuigenis zijn van een fase of aspect van landschapsarchitectuur of de bouwkunst in het verleden. Zodoende gelden koppelingen naar volgende criteria: zeldzaamheid (typologie, stijl, materiaalgebruik, bronnen), representativiteit (idem), authenticiteit (idem + de kwaliteit van de uitvoering) en integriteit (bewaringstoestand, oorspronkelijke elementen)). Een goed bevat ook artistieke waarde als het kunstwerken omvat (beeldhouwwerken, reliëfs ontworpen voor het goed, enz.) of decoratieve elementen uit de oorspronkelijke bouwperiode of met bijzondere kwaliteit (gesigneerd glasramen, sgraffito, lichtbeuk, enz.).
- Esthetisch Historisch gezien werd die waarde aangewend om waardevolle groene ruimten en natuurlijke of halfnatuurlijke gebieden aan te duiden. De waarde kan ook gelden voor grote gehelen van gebouwen in een stedelijk gebied, met of zonder natuurlijke elementen, of monumenten die het stadslandschap markeren. Een afweging met andere waarden dringt zich tevens op: de artistieke, de landschappelijke (integratie van het werk in het stedelijk landschap, oriëntatiepunten in de stad) en de stedenbouwkundige waarde (spontane of rationele stedelijke gehelen). De volgende selectiecriteria worden er eveneens aan gekoppeld: de ensemblewaarde en de contextuele waarde.
- Historisch Het onroerend goed heeft een historische waarde : - als het getuigt van een bijzondere periode in de geschiedenis van de streek of de gemeente; - of als getuigenis van een periode en/of een zeldzame ontwikkeling van een periode (bv. tuinstad die representatief is voor een bouwwijze die werd toegepast in het kader van de grote bouwcampagnes na de Tweede Wereldoorlog; dorpskernen die de eerste gegroepeerde bouwwerken van de gemeenten van de tweede ring illustreren; de Hallepoort als overblijfsel van de tweede omwalling; - of als getuigenis van een bepaalde stedelijke (en/of landschappelijke) ontwikkeling van de stad (bv. gebouwen aan de centrale lanen of in de Leopoldswijk); - of wanneer het een band vertoont met een belangrijke historische figuur – met inbegrip van persoonlijke huizen van architecten en kunstenaarsateliers (bv. het geboortehuis van Constantin Meunier, het huis van Magritte); - of in verband kan worden gebracht met een belangrijke historische gebeurtenis (bv. huizen van de wederopbouw na het bombardement van 1695, de Congreskolom); - of een typologische representativiteit vertoont die kenmerkend is voor een commerciële of culturele beroepsactiviteit (bv. kerken, bioscopen, industriële architectuur, apotheken); - of als het representatief is van het oeuvre van een belangrijke architect in de architectuurgeschiedenis op internationaal, nationaal, regionaal of lokaal niveau (dit betreft zowel befaamde architecten als V. Horta, V. Bourgeois, M. Polak als secundaire architecten, die lokaal verbonden worden aan een gemeente zoals Fernand Lefever in Koekelberg of Emile Hoebeke in Sint-Agatha-Berchem).
- Stedenbouwkundig Sommige bouwkundige goederen of landschappen hebben in het verleden een prominente rol gespeeld in de planmatige inrichting van de bebouwde ruimte en de stedelijke ruimte. Meestal bepalen zij andere stedenbouwkundige (plan)vormen zodat er zich een wisselwerking voortdoet tussen bebouwde en niet-bebouwde (of open) ruimte. Die inrichting omvat ook de samenhang tussen verschillende schaalniveaus. Een onroerend goed heeft stedenbouwkundige waarde wanneer het daarin een rol speelt, bijvoorbeeld : - hoekgebouwen; - coherente pleinen of homogene huizenrijen (gevels die een ensemble vormen van dezelfde stijl, periode en volume); - tuinwijken, - deskundig ingeplante torens (hoogbouw) en hun relatie tot hun onmiddellijke kwaliteitsvolle omgeving die coherent kan zijn, maar ook contrastrijk, - relicten van stedenbouwkundige concepten en hoe die architecturaal (en typologisch) zijn of werden ingevuld, zoals bijvoorbeeld de nog bewaarde eclectische stadspaleizen en/of herenhuizen in de Leopoldswijk.
Onderzoek en redactie
1993-1995
id
Urban : 15427
Beschrijving
Vervingen de eerste ruiterijkazerne, die sinds 1784 gevestigd was in het heden verdwenen annunciatenklooster, gelegen op de Leuvensesteenweg ter hoogte van Nr. 58. Toen Leopold II in 1872 deze kazerne bezocht, was ze in verval. Hierop besliste hij nieuwe kazernes te bouwen. Beide kazernes zijn aangelegd op een bijna identiek grondplan en bevinden zich op het terrein van het voormalige Solbos, dat deel uit maakte van de vroegere "Koninklijke Jacht". Het aanlegplan van 1875 voor dit gebied maakte deel uit van Victor Besmes "plan d'ensemble" voor de Brusselse agglomeratie van 1866. Aan de voorzijde van de kazernes werd een brede laan aangelegd, de Militaire laan (o.m. de huidige Generaal Jacqueslaan en Louis Schmidtlaan) die de gebouwen met de Louizalaan moest verbinden; ze was grotendeels voltooid in 1895.
Langs beide kazernes liep een openbare weg die aan de uiteinden door een metalen hekken was afgesloten; links van de kazerne de Witte de Haelen liep de Dragonders van Latourlaan (avenue des Dragons de Latour) die heden verdwenen is, tussen de kazerne Geruzet en het zgn. "kozakkenkwartier", liep de Maaskozakkenlaan, die nog steeds bestaat. De benamingen dateren van na WO I. Luitenant generaal de Witte was bevelhebber van de Belgische cavalerietroepen die op 12 augustus 1914 de Duitse troepen versloegen in de slag om Halen (Limburg). Majoor L.-A. Geruzet was een artiellerieofficier die aan de IJzer sneuvelde tijdens de eerste Duitse gasaanval in 1917.
Beide complexen oorspronkelijk volgens rechthoekig grondplan en bestaande uit een dertigtal gebouwen waarvan een aantal symmetrisch gegroepeerd rond een rechthoekig ereplein. Fasengewijs uitgebreid met nieuwe gebouwen vóór en even na WO I, vanaf jaren 1950 afbraak of renovatie van oude gebouwen en nieuwbouw tot op heden.
Kazerne de Witte de Haelen: kwartier van het eerste regiment gidsen van bij het begin, in 1878, tot bij de mobilisatie in 1939 toen er tevens het tweede regiment lansiers gekazerneerd lag. Sinds 1946 in gebruik genomen door de rijkswacht, heden vnl. door de algemene reserve van de rijkswacht. Begrensd door de Generaal Jacqueslaan ten zuiden, de Ruiterijlaan ten noorden, de Tweede Lansiers Regimentlaan ten oosten en de Nieuwelaan ten westen.
Drie voorgebouwen (A, M, P) gelegen tegenover het vml. militaire oefenplein en met hoofdtoegang aan de Generaal Jacqueslaan; verder zes blokken (B, C, L, N, O, Q) per drie symmetrisch tgov. elkaar gelegen ten oosten en westen van het ereplein; ten noorden gebouwen D, E, F gevolgd door gebouwen H, I, J, K die grenzen aan de Ruiterijlaan. Vooraan links van het paviljoen P, ligt gebouw R. Ten noorden hiervan de per twee gegroepeerde blokken S, T, U, V, W en X. Ten westen van deze gebouwen liggen de gebouwen G1 en G2, van elkaar gescheiden door een open rijbaan. De gehele kazerne wordt omgeven door een omheiningsmuur met toegangspoorten.
Voorgebouwen op symmetrisch grondplan, bestaande uit een centraal hoofdgebouw met aan weerszijden een hoekpaviljoen; de drie gebouwen zijn onderling verbonden door een omheiningsmuur met monumentaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. poort.
Hoofdgebouw (A): lijstgevel van hard- en baksteen met drie bouwlagen + souterrainHoge kelder of half verzonken verdieping. en dertien + drie traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) onder gecombineerde bedaking (leien): afgesnuit tentdakDak met vier dakvlakken die in één punt samenkomen (tentdak); onttopt tot een vierzijdig plat dak vormt het een paviljoendak. met œils-de-bœufKleine ronde, ovale of achthoekige dakkapel; meestal in zink. en schilddakDak met twee driehoekige dakvlakken aan de smalle zijde en twee trapeziumvormige aan de lange zijde. voorzien van dakvenstersUit het dakvlak opgaand stenen venster dat met de gevel in verbinding staat of er enkel door een kroonlijst van gescheiden is. met frontonDriehoekige of segmentvormige bekroning van een gevel of muuropening.. Gevelbeëindiging met architraafHoofdbalk; het onderste, dragende deel van een klassiek hoofdgestel, meestal geleed door banden. en kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). op klossenKraagstuk van een kroonlijst met verfijnd uitgesneden en/of gefreesd hangend element of drop.. Symmetrisch opgebouwd gevelfront met monumentaalZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. karakter beïnvloed door het Franse classicismeVan 1775 tot jaren 1840. Het neoclassicisme – voor interieur ook Lodewijk XVI-stijl genoemd, naar Lodewijk XVI – ontstaat in Frankrijk in de tweede helft van de 18e eeuw en verspreidt zich snel over Europa. In Brussel bestrijkt de stijl hoofdzakelijk de periode 1775 tot de jaren 1840, al blijft zij tot aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog opduiken. In het Vlaamse landsgedeelte wordt doorgaans een onderscheid gemaakt tussen het 18e-eeuwse classicisme (ontstaan tijdens het Ancien Régime) en het neoclassicisme van de vroege 19e eeuw, dat hier geleidelijk uit voortvloeit. Na de Franse Revolutie en tijdens de Franse en Nederlandse periode evolueert de samenleving naar een burgerlijke maatschappij, wat zich vertaalt in een aangepaste architectuur en een nieuw cliënteel. Typologisch evolueert de bebouwing van 18e-eeuwse huizen met twee à drie bouwlagen (waarbij de derde vaak een mezzanine is) naar 19e-eeuwse gevels met drie à vier volwaardige niveaus. Naast grootschalige stadsuitbreidingen worden bestaande woningen regelmatig verbouwd tot classicistische herenhuizen met een nieuwe, symmetrische lijstgevel. Deze gevels beantwoorden aan de proportieregels van de antieke bouwkunst en functioneren soms als schermgevel, los van de achterliggende structuur. Het neoclassicisme vindt zijn theoretische basis in een hernieuwde belangstelling voor de Griekse en Romeinse oudheid, gestimuleerd door de opgravingen in Pompeï en Herculaneum en door de culturele praktijk van de Grand Tour. Onder invloed van de Verlichting streeft men naar harmonie, eenvoud, rationaliteit en een sobere ornamentiek, als reactie op barok en rococo. De stijl is meer dan een vormentaal: zij gaat gepaard met een rationele herinrichting van de stad (embellissement), waarbij esthetische, hygiënische en praktische aspecten samenkomen. Rechte straten, perspectieven en uniforme gevelwanden bepalen het stadsbeeld. In Brussel leidt dit tot een doorgedreven uniformisering van bepleisterde en beschilderde gevels. Vanaf 1812 worden enkel lichte tinten toegestaan; vanaf 1818 verplicht de stad de zogenaamde pierre-de-france-kleur, wat bijdraagt tot het beeld van de 19e-eeuwse “witte” stad. Kenmerkend is de bepleisterde en beschilderde lijstgevel, vaak wit of licht gekleurd, soms gecombineerd met hard- of witsteen. De compositie is strikt symmetrisch opgebouwd. Muuropeningen zijn meestal rechthoekig, soms steekboogvormig; rondbogen komen voor als accent, bijvoorbeeld in een toegangstravee. De gevel wordt horizontaal geleed door cordonlijsten en bekroond met een vooruitspringende kroonlijst, vaak voorzien van modillons en/of tandlijst. Samen met fries en architraaf vormt dit het klassiek geïnspireerde hoofdgestel. Decoratieve elementen – indien aanwezig – verwijzen naar de antieke vormentaal: pilasters, kolommen, frontons, trigliefen, medaillons, guirlandes of urnen. Toch zijn vele gevels, vooral in het begin van de 19e eeuw, opvallend sober. In prestigieuzere woningen verschijnt een balkon, aanvankelijk met smeedijzeren borstwering en vanaf het midden van de 19e eeuw steeds vaker in gietijzer. In Brussel wordt het neoclassicisme toegepast in zowel grootschalige stedenbouwkundige projecten als in particuliere woningbouw, publieke gebouwen en religieuze architectuur, en draagt het in sterke mate bij tot de coherentie en homogeniteit van het straatbeeld. Voorbeelden van dergelijke projecten zijn het Martelarenplein (het vroegere Sint-Michielsplein, 1774–1776), de Koningswijk (1774–1782), de Nieuwe Graanmarkt (1787), de omgeving van De Munt (1817–1822), het Barricadenplein (het vroegere Oranjeplein, 1825) en het Groot Godshuis met de omliggende wijk (1827), evenals de heraanleg van de omgeving van de vroegere stadspoorten. Naast gewone woningen en herenhuizen leent de stijl zich uitstekend voor monumentale en representatieve gebouwen, zoals publieke en religieuze instellingen, kastelen, paleizen en academies. In Brussel worden bovendien talrijke oudere dwarshuizen aangepast aan de nieuwe smaak: hun puntgevel wordt vervangen door een sobere, symmetrische lijstgevel. Ook in de omliggende dorpskernen blijkt het neoclassicisme bijzonder geschikt voor de oprichting of vernieuwing van bescheiden woningen, dankzij zijn heldere opbouw en ingetogen vormentaal. in de algehele compositie. Sobere, typisch militaire architectuur waarvan de strengheid wordt doorbroken door risaliteten, zuilenCilindervormig steunpunt; vaak voorzien van basis en kapiteel. De kleine en/of dunne variant ervan wordt colonnet genoemd., pilastersPlatte, weinig uitspringende muurpijler, vaak met basis en kapiteel. en een reeks decoratieve elementen zoals beeldhouwwerk, reliëfs en guirlandesGehouwen of gesneden slinger van bloemen, bladen of vruchten. Als festoen, vaak met linten en opgehangen aan strikken met neerhangende uiteinden. . Hardstenen begane grond met sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel., schijnvoegenImitatievoeg in metsel - of pleisterwerk, aangebracht om regelmatige verdeling te bewerkstelligen of bijvoorbeeld natuurstenen parement (simili) te suggereren. en puilijst. Rechthoekige venstersLicht- en/of luchtopening in een muur., verdiept, getralied en met sleutelSluitsteen van een opening; weerhoudt de gewelfstenen in een boog of gewelf. op begane grond. Op verdieping muuropeningen in geriemde natuurstenen omlijsting ,volgens verkleinende ordonnantie op bovenste verdieping, in zijvleugels van eerste verdieping tevens op brede kordonvormende lekdrempels. Gebruik van kolossale ordeZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. waarbij twee hoekrisalieten een middenrisaliet met centrale hoofdingang flankeren. Middenrisaliet geaccentueerd door gebosseerde hoekkettingenAfwisselende opeenvolging van lange en korte zijden van natuurstenen hoekblokken of neggen (geprofileerd) in een bakstenen gevel. en voorzien van inrijpoort met houten vleugeldeuren waarboven gevelplaat met opschrift : "Quartier Lieutenant Général Baron de Witte de Haelen" ; venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. op de verdieping geflankeerd door gekoppeldeTwee of meerdere identieke bouwelementen (vensters, zuilen, pilasters) die tot een groter (symmetrisch) geheel zijn samengevoegd. gebosseerde hardstenen pilastersPlatte, weinig uitspringende muurpijler, vaak met basis en kapiteel. waarvóór dito zuilenCilindervormig steunpunt; vaak voorzien van basis en kapiteel. De kleine en/of dunne variant ervan wordt colonnet genoemd. met basis, bekroond door driehoekig frontonDriehoekige of segmentvormige bekroning van een gevel of muuropening. op klossenKraagstuk van een kroonlijst met verfijnd uitgesneden en/of gefreesd hangend element of drop. waarin natuurstenen reliëf van twee leeuwen die het wapenschild van België bewaken, door beeldhouwer Ch.-A. FRAIKIN (1877-1880). VenstersLicht- en/of luchtopening in een muur. op eerste verdieping begrensd door met balustersVaasvormige spijl van een borstwering. versierde borstwering1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust., boven ingang bekroond met entablementHoofdgestel of onderdeel ervan (vb. kroonlijst) als bekroning van muuropening; entablement vaak op consoles. tussen consolesVoornamelijk voluut- of S-vormig kraagstuk, soms ook louter decoratief. en voorzien van neutenpaneelU-vormig sierpaneel., sleutelSluitsteen van een opening; weerhoudt de gewelfstenen in een boog of gewelf. en guirlandeGehouwen of gesneden slinger van bloemen, bladen of vruchten. Als festoen, vaak met linten en opgehangen aan strikken met neerhangende uiteinden. ; overige venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. met fraaie sleutelSluitsteen van een opening; weerhoudt de gewelfstenen in een boog of gewelf.. Linker vleugel vernietigd door bombardement tijdens WO II, volledig heropgebouwd in bak- en hardsteen in de jaren 1950.
Achtergevel met drie bouwlagen en dertien traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...). Identieke gevelopstand als voorgevel, maar soberder uitgewerkt. Centrale inrijpoort met aan weerszijden monumentaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. ingangen die toegang verlenen tot beide vleugels van het hoofdgebouw. Links en rechts aansluitende muren met hardstenen postenVerticale zijden van een opening waarop een boog of latei rust., dekplaatNatuurstenen of keramische plaat, op bijvoorbeeld een geveltop, om het onderliggend metselwerk tegen regen te beschermen. en sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel. en natuurstenen wand. Aan weerszijden geopend door monumentaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. steekboogpoort met geblokte pilastersPlatte, weinig uitspringende muurpijler, vaak met basis en kapiteel. met uitstraling en ijzeren hekken; bekronende trofeeNabootsing van oorlogs- of jachttrofeeën die oorspronkelijk werden opgehangen; later veelal als zuiver decoratief motief gebruikt met dezelfde onderwerpen of uitgebreid met zinnebeelden van de kunsten, de ambachten,… met uitbeelding van resp. het Romeinse en het middeleeuwse tijdperk door Ch.-A. FRAIKIN van 1881-1884.
Hoekpaviljoenen (M en P) met identieke gevelindeling en vensteromlijstingen als hoofdgebouw. Voorgevel met drie bouwlagen + souterrainHoge kelder of half verzonken verdieping. en drie traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), geaccentueerd door rechthoekige lisenenDecoratieve, uitspringende, verticale geleding, vaak met andere liseen verbonden door boog(fries). in natuursteen tegen lijstgevel in dito materiaal als hoofdgebouw. Achtergevel met drie of vier bouwlagen + souterrainHoge kelder of half verzonken verdieping. en vijf traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), geaccentueerd door middenrisaliet. TentdakDak met vier dakvlakken die in één punt samenkomen (tentdak); onttopt tot een vierzijdig plat dak vormt het een paviljoendak. (leien) met dakvenstersUit het dakvlak opgaand stenen venster dat met de gevel in verbinding staat of er enkel door een kroonlijst van gescheiden is. in geblokte omlijsting en bekronend frontonDriehoekige of segmentvormige bekroning van een gevel of muuropening. of gebogen waterlijstVooruitspringende rand in het gevelvlak die regenwater buiten gevel laat afdruppelen. op gestrekte uiteinden. KroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). op klossenKraagstuk van een kroonlijst met verfijnd uitgesneden en/of gefreesd hangend element of drop.. Gerenoveerd in de jaren 1980. Ruim ereplein met twee reservoirs die destijds bestemd waren om gefilterd en gewoon water te leveren.
Hoofdgebouw (A): lijstgevel van hard- en baksteen met drie bouwlagen + souterrainHoge kelder of half verzonken verdieping. en dertien + drie traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) onder gecombineerde bedaking (leien): afgesnuit tentdakDak met vier dakvlakken die in één punt samenkomen (tentdak); onttopt tot een vierzijdig plat dak vormt het een paviljoendak. met œils-de-bœufKleine ronde, ovale of achthoekige dakkapel; meestal in zink. en schilddakDak met twee driehoekige dakvlakken aan de smalle zijde en twee trapeziumvormige aan de lange zijde. voorzien van dakvenstersUit het dakvlak opgaand stenen venster dat met de gevel in verbinding staat of er enkel door een kroonlijst van gescheiden is. met frontonDriehoekige of segmentvormige bekroning van een gevel of muuropening.. Gevelbeëindiging met architraafHoofdbalk; het onderste, dragende deel van een klassiek hoofdgestel, meestal geleed door banden. en kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). op klossenKraagstuk van een kroonlijst met verfijnd uitgesneden en/of gefreesd hangend element of drop.. Symmetrisch opgebouwd gevelfront met monumentaalZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. karakter beïnvloed door het Franse classicismeVan 1775 tot jaren 1840. Het neoclassicisme – voor interieur ook Lodewijk XVI-stijl genoemd, naar Lodewijk XVI – ontstaat in Frankrijk in de tweede helft van de 18e eeuw en verspreidt zich snel over Europa. In Brussel bestrijkt de stijl hoofdzakelijk de periode 1775 tot de jaren 1840, al blijft zij tot aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog opduiken. In het Vlaamse landsgedeelte wordt doorgaans een onderscheid gemaakt tussen het 18e-eeuwse classicisme (ontstaan tijdens het Ancien Régime) en het neoclassicisme van de vroege 19e eeuw, dat hier geleidelijk uit voortvloeit. Na de Franse Revolutie en tijdens de Franse en Nederlandse periode evolueert de samenleving naar een burgerlijke maatschappij, wat zich vertaalt in een aangepaste architectuur en een nieuw cliënteel. Typologisch evolueert de bebouwing van 18e-eeuwse huizen met twee à drie bouwlagen (waarbij de derde vaak een mezzanine is) naar 19e-eeuwse gevels met drie à vier volwaardige niveaus. Naast grootschalige stadsuitbreidingen worden bestaande woningen regelmatig verbouwd tot classicistische herenhuizen met een nieuwe, symmetrische lijstgevel. Deze gevels beantwoorden aan de proportieregels van de antieke bouwkunst en functioneren soms als schermgevel, los van de achterliggende structuur. Het neoclassicisme vindt zijn theoretische basis in een hernieuwde belangstelling voor de Griekse en Romeinse oudheid, gestimuleerd door de opgravingen in Pompeï en Herculaneum en door de culturele praktijk van de Grand Tour. Onder invloed van de Verlichting streeft men naar harmonie, eenvoud, rationaliteit en een sobere ornamentiek, als reactie op barok en rococo. De stijl is meer dan een vormentaal: zij gaat gepaard met een rationele herinrichting van de stad (embellissement), waarbij esthetische, hygiënische en praktische aspecten samenkomen. Rechte straten, perspectieven en uniforme gevelwanden bepalen het stadsbeeld. In Brussel leidt dit tot een doorgedreven uniformisering van bepleisterde en beschilderde gevels. Vanaf 1812 worden enkel lichte tinten toegestaan; vanaf 1818 verplicht de stad de zogenaamde pierre-de-france-kleur, wat bijdraagt tot het beeld van de 19e-eeuwse “witte” stad. Kenmerkend is de bepleisterde en beschilderde lijstgevel, vaak wit of licht gekleurd, soms gecombineerd met hard- of witsteen. De compositie is strikt symmetrisch opgebouwd. Muuropeningen zijn meestal rechthoekig, soms steekboogvormig; rondbogen komen voor als accent, bijvoorbeeld in een toegangstravee. De gevel wordt horizontaal geleed door cordonlijsten en bekroond met een vooruitspringende kroonlijst, vaak voorzien van modillons en/of tandlijst. Samen met fries en architraaf vormt dit het klassiek geïnspireerde hoofdgestel. Decoratieve elementen – indien aanwezig – verwijzen naar de antieke vormentaal: pilasters, kolommen, frontons, trigliefen, medaillons, guirlandes of urnen. Toch zijn vele gevels, vooral in het begin van de 19e eeuw, opvallend sober. In prestigieuzere woningen verschijnt een balkon, aanvankelijk met smeedijzeren borstwering en vanaf het midden van de 19e eeuw steeds vaker in gietijzer. In Brussel wordt het neoclassicisme toegepast in zowel grootschalige stedenbouwkundige projecten als in particuliere woningbouw, publieke gebouwen en religieuze architectuur, en draagt het in sterke mate bij tot de coherentie en homogeniteit van het straatbeeld. Voorbeelden van dergelijke projecten zijn het Martelarenplein (het vroegere Sint-Michielsplein, 1774–1776), de Koningswijk (1774–1782), de Nieuwe Graanmarkt (1787), de omgeving van De Munt (1817–1822), het Barricadenplein (het vroegere Oranjeplein, 1825) en het Groot Godshuis met de omliggende wijk (1827), evenals de heraanleg van de omgeving van de vroegere stadspoorten. Naast gewone woningen en herenhuizen leent de stijl zich uitstekend voor monumentale en representatieve gebouwen, zoals publieke en religieuze instellingen, kastelen, paleizen en academies. In Brussel worden bovendien talrijke oudere dwarshuizen aangepast aan de nieuwe smaak: hun puntgevel wordt vervangen door een sobere, symmetrische lijstgevel. Ook in de omliggende dorpskernen blijkt het neoclassicisme bijzonder geschikt voor de oprichting of vernieuwing van bescheiden woningen, dankzij zijn heldere opbouw en ingetogen vormentaal. in de algehele compositie. Sobere, typisch militaire architectuur waarvan de strengheid wordt doorbroken door risaliteten, zuilenCilindervormig steunpunt; vaak voorzien van basis en kapiteel. De kleine en/of dunne variant ervan wordt colonnet genoemd., pilastersPlatte, weinig uitspringende muurpijler, vaak met basis en kapiteel. en een reeks decoratieve elementen zoals beeldhouwwerk, reliëfs en guirlandesGehouwen of gesneden slinger van bloemen, bladen of vruchten. Als festoen, vaak met linten en opgehangen aan strikken met neerhangende uiteinden. . Hardstenen begane grond met sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel., schijnvoegenImitatievoeg in metsel - of pleisterwerk, aangebracht om regelmatige verdeling te bewerkstelligen of bijvoorbeeld natuurstenen parement (simili) te suggereren. en puilijst. Rechthoekige venstersLicht- en/of luchtopening in een muur., verdiept, getralied en met sleutelSluitsteen van een opening; weerhoudt de gewelfstenen in een boog of gewelf. op begane grond. Op verdieping muuropeningen in geriemde natuurstenen omlijsting ,volgens verkleinende ordonnantie op bovenste verdieping, in zijvleugels van eerste verdieping tevens op brede kordonvormende lekdrempels. Gebruik van kolossale ordeZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. waarbij twee hoekrisalieten een middenrisaliet met centrale hoofdingang flankeren. Middenrisaliet geaccentueerd door gebosseerde hoekkettingenAfwisselende opeenvolging van lange en korte zijden van natuurstenen hoekblokken of neggen (geprofileerd) in een bakstenen gevel. en voorzien van inrijpoort met houten vleugeldeuren waarboven gevelplaat met opschrift : "Quartier Lieutenant Général Baron de Witte de Haelen" ; venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. op de verdieping geflankeerd door gekoppeldeTwee of meerdere identieke bouwelementen (vensters, zuilen, pilasters) die tot een groter (symmetrisch) geheel zijn samengevoegd. gebosseerde hardstenen pilastersPlatte, weinig uitspringende muurpijler, vaak met basis en kapiteel. waarvóór dito zuilenCilindervormig steunpunt; vaak voorzien van basis en kapiteel. De kleine en/of dunne variant ervan wordt colonnet genoemd. met basis, bekroond door driehoekig frontonDriehoekige of segmentvormige bekroning van een gevel of muuropening. op klossenKraagstuk van een kroonlijst met verfijnd uitgesneden en/of gefreesd hangend element of drop. waarin natuurstenen reliëf van twee leeuwen die het wapenschild van België bewaken, door beeldhouwer Ch.-A. FRAIKIN (1877-1880). VenstersLicht- en/of luchtopening in een muur. op eerste verdieping begrensd door met balustersVaasvormige spijl van een borstwering. versierde borstwering1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust., boven ingang bekroond met entablementHoofdgestel of onderdeel ervan (vb. kroonlijst) als bekroning van muuropening; entablement vaak op consoles. tussen consolesVoornamelijk voluut- of S-vormig kraagstuk, soms ook louter decoratief. en voorzien van neutenpaneelU-vormig sierpaneel., sleutelSluitsteen van een opening; weerhoudt de gewelfstenen in een boog of gewelf. en guirlandeGehouwen of gesneden slinger van bloemen, bladen of vruchten. Als festoen, vaak met linten en opgehangen aan strikken met neerhangende uiteinden. ; overige venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. met fraaie sleutelSluitsteen van een opening; weerhoudt de gewelfstenen in een boog of gewelf.. Linker vleugel vernietigd door bombardement tijdens WO II, volledig heropgebouwd in bak- en hardsteen in de jaren 1950.
Achtergevel met drie bouwlagen en dertien traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...). Identieke gevelopstand als voorgevel, maar soberder uitgewerkt. Centrale inrijpoort met aan weerszijden monumentaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. ingangen die toegang verlenen tot beide vleugels van het hoofdgebouw. Links en rechts aansluitende muren met hardstenen postenVerticale zijden van een opening waarop een boog of latei rust., dekplaatNatuurstenen of keramische plaat, op bijvoorbeeld een geveltop, om het onderliggend metselwerk tegen regen te beschermen. en sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel. en natuurstenen wand. Aan weerszijden geopend door monumentaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. steekboogpoort met geblokte pilastersPlatte, weinig uitspringende muurpijler, vaak met basis en kapiteel. met uitstraling en ijzeren hekken; bekronende trofeeNabootsing van oorlogs- of jachttrofeeën die oorspronkelijk werden opgehangen; later veelal als zuiver decoratief motief gebruikt met dezelfde onderwerpen of uitgebreid met zinnebeelden van de kunsten, de ambachten,… met uitbeelding van resp. het Romeinse en het middeleeuwse tijdperk door Ch.-A. FRAIKIN van 1881-1884.
Hoekpaviljoenen (M en P) met identieke gevelindeling en vensteromlijstingen als hoofdgebouw. Voorgevel met drie bouwlagen + souterrainHoge kelder of half verzonken verdieping. en drie traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), geaccentueerd door rechthoekige lisenenDecoratieve, uitspringende, verticale geleding, vaak met andere liseen verbonden door boog(fries). in natuursteen tegen lijstgevel in dito materiaal als hoofdgebouw. Achtergevel met drie of vier bouwlagen + souterrainHoge kelder of half verzonken verdieping. en vijf traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), geaccentueerd door middenrisaliet. TentdakDak met vier dakvlakken die in één punt samenkomen (tentdak); onttopt tot een vierzijdig plat dak vormt het een paviljoendak. (leien) met dakvenstersUit het dakvlak opgaand stenen venster dat met de gevel in verbinding staat of er enkel door een kroonlijst van gescheiden is. in geblokte omlijsting en bekronend frontonDriehoekige of segmentvormige bekroning van een gevel of muuropening. of gebogen waterlijstVooruitspringende rand in het gevelvlak die regenwater buiten gevel laat afdruppelen. op gestrekte uiteinden. KroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). op klossenKraagstuk van een kroonlijst met verfijnd uitgesneden en/of gefreesd hangend element of drop.. Gerenoveerd in de jaren 1980. Ruim ereplein met twee reservoirs die destijds bestemd waren om gefilterd en gewoon water te leveren.
De overige acht gebouwen uit de eerste bouwfase : B, C en F volgens zelfde grondplan en opstandBouwkundige tekening op schaal van een verticaal vlak van een gevel, een binnenmuur,…; in ruime zin het verticaal vlak van een gevel of muur.; gevels in baksteen op hardstenen sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel.; drie bouwlagen en elf traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) onder gecombineerde bedaking (pannen). Voorzijde met afwisselend vooruitspringende tuitgevelsPuntgevel bekroond met smalle rechthoekige hals; bij zeventiende eeuwse voorbeelden vaak steunend op schouderstukken. die met elkaar verbonden zijn door lagere voorbouwen, achterzijde met dito tuitgevelsPuntgevel bekroond met smalle rechthoekige hals; bij zeventiende eeuwse voorbeelden vaak steunend op schouderstukken.; geaccentueerd door rechthoekige of rondbooglisenen en geopend met vnl. gekoppeldeTwee of meerdere identieke bouwelementen (vensters, zuilen, pilasters) die tot een groter (symmetrisch) geheel zijn samengevoegd. steekboogvenstersBoog die minder dan een halve cirkel beschrijft; boog in de vorm van een cirkelsegment. Bij vensters spreekt men dan van een getoogd venster of steekboogvenster. en dito poorten.
Gebouw B werd volledig gerenoveerd in de jaren 1980, met behoud van de oorspronkelijke gewelven op de begane grond maar met toevoeging van dakkapellenUit het dakvlak opgaand venster; meestal in hout en vaak onder spitse kap. boven voortouwen. C en F zijn leegstaand voor C is een renovatie gepland, F is in vervallen toestand.
Gebouwen N en O : oorspronkelijk volgens zelfde grondplan en opbouw; gebouw O heden deels afgebroken en met recent aanbouwsel; uitgevoerd in baksteen op hardstenen sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel., geaccentueerd door tuitgevelsPuntgevel bekroond met smalle rechthoekige hals; bij zeventiende eeuwse voorbeelden vaak steunend op schouderstukken. met rondbooglisenen. Gebouw Q op langgerekt grondplan. Omvat één bouwlaag en vierentwintig traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) onder gecombineerde bedaking (leien). Opeenvolging van alternerend hoge en lage en uitspringende bakstenen lijstgevels met steekboogopeningen. Heeft enkele verbouwingen ondergaan.
Gebouwen J en K behielden hun oorspronkelijk bouwvolume na renovatie. Gebouw K op gelijkaardig grondplan en met zelfde opstandBouwkundige tekening op schaal van een verticaal vlak van een gevel, een binnenmuur,…; in ruime zin het verticaal vlak van een gevel of muur. als hoekpaviljoenen M en P maar soberder en minder monumentaalZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. uigevoerd.
Gebouwen N en O : oorspronkelijk volgens zelfde grondplan en opbouw; gebouw O heden deels afgebroken en met recent aanbouwsel; uitgevoerd in baksteen op hardstenen sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel., geaccentueerd door tuitgevelsPuntgevel bekroond met smalle rechthoekige hals; bij zeventiende eeuwse voorbeelden vaak steunend op schouderstukken. met rondbooglisenen. Gebouw Q op langgerekt grondplan. Omvat één bouwlaag en vierentwintig traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) onder gecombineerde bedaking (leien). Opeenvolging van alternerend hoge en lage en uitspringende bakstenen lijstgevels met steekboogopeningen. Heeft enkele verbouwingen ondergaan.
Gebouwen J en K behielden hun oorspronkelijk bouwvolume na renovatie. Gebouw K op gelijkaardig grondplan en met zelfde opstandBouwkundige tekening op schaal van een verticaal vlak van een gevel, een binnenmuur,…; in ruime zin het verticaal vlak van een gevel of muur. als hoekpaviljoenen M en P maar soberder en minder monumentaalZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. uigevoerd.
De paardenstallen (S, T, U, V, W en X) en overdekte rijbaan werden opgetrokken tijdens een uitbreidingscampagne vóór WO I en bevinden zich op de plaats van de vroegere Dragonders van Latourlaan. De stallen volgens zelfde grondplan en opstandBouwkundige tekening op schaal van een verticaal vlak van een gevel, een binnenmuur,…; in ruime zin het verticaal vlak van een gevel of muur.; bakstenen gevels geritmeerd door lisenenDecoratieve, uitspringende, verticale geleding, vaak met andere liseen verbonden door boog(fries). met boogfriesReeks van kleine (decoratieve) bogen, vaak steunend op kraagstenen.. Rijbaan met tuitgevelsPuntgevel bekroond met smalle rechthoekige hals; bij zeventiende eeuwse voorbeelden vaak steunend op schouderstukken., voorzien van nissenUitsparing in de dikte van een muur, kan rechthoekig zijn of onder een boog, achtervlak kan vlak, segmentvormig, halfrond of gebogen zijn; diepe nis voor standbeeld. en klimmende boogfriesReeks van kleine (decoratieve) bogen, vaak steunend op kraagstenen..
De overige gebouwen D, E, H, I, L, G1 en G2 dateren uit de jaren 1950-1960 en 1980. Stilistisch sluiten G1 en G2 aan bij de oudste gebouwen van de kazerne, o.m. door het gebruik van tuitgevelsPuntgevel bekroond met smalle rechthoekige hals; bij zeventiende eeuwse voorbeelden vaak steunend op schouderstukken. met rondbooglisenen en -nissen.
Kazerne majoor Geruzet : kwartier van het tweede regiment gidsen vanaf het begin, in 1882, tot 1926. Vanaf 1914 logeerden er tevens het zesde en twaalfde artillerieregiment en dit tot aan WO II. Hierna in gebruik genomen door verscheidene militaire regimenten en korpsen waaronder de Luchtmacht (tot 1976). Heden gebruikt door de Koninklijke Rijkswachtschool.
Begrensd door de Generaal Jacqueslaan ten zuiden, de Luchtmachtlaan ten noorden, de Tweede Lansiers Regimentlaan ten oosten en de Waversesteenweg ten westen. Drie voorgebouwen (A, L, R) gelegen tegenover het voormalige militaire oefenplein met hoofdtoegang aan de Generaal Jacqueslaan; verder twee blokken (B en E) die tgov. elkaar liggen, ten oosten en westen van het ereplein. Achter blok B, gebouw M waarvan de achtergevel deel uitmaakt van de omheiningsmuur. Ten noorden van en dwars op B en E, blokken C, D, F, G, N en O met de open rijbaan F' tussen F, N en O. Ten oosten van dit gebouwencomplex werd tussen eind XIX en WO I het zgn. "kozakkenkwartier" opgetrokken. Tot de jaren 1970 was dit van de eigenlijke kazerne gescheiden door een openbare weg, de Maaskozakkenlaan. Het kozakkenkwartier omvat negen gebouwen waarvan H, I, J, en K op de hoek van de General Jacqueslaan en de Waversesteenweg gelegen zijn. Ten noorden en dwars hierop, gebouwen Q en S, gevolgd door de noordelijk gelegen blokken P1, P2 en P3 die op de hoek van de Waversesteenweg en de Luchtmachtlaan liggen. De kazerne wordt omgeven door een omheiningsmuur met toegangspoorten.
Voorgebouwen (A, L, R): bijna volledig identiek aan de gebouwen A, M en P van de kazerne de Witte de Haelen, behalve de trofeeënNabootsing van oorlogs- of jachttrofeeën die oorspronkelijk werden opgehangen; later veelal als zuiver decoratief motief gebruikt met dezelfde onderwerpen of uitgebreid met zinnebeelden van de kunsten, de ambachten,… boven hun monumentaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. poorten. TrofeeënNabootsing van oorlogs- of jachttrofeeën die oorspronkelijk werden opgehangen; later veelal als zuiver decoratief motief gebruikt met dezelfde onderwerpen of uitgebreid met zinnebeelden van de kunsten, de ambachten,… eveneens gebeeldhouwd door Ch.-A. FRAIKIN (1892-1895) met voorstellingen van resp. een XVIIIde-eeuwse kurassier en een XIXde-eeuwse gids. De gevelplaat aan de voorgevel, boven de hoofdingang, draagt het opschrift : "Caserne Major Géruzet". De gebouwen worden op dit ogenblik grondig gerestaureerd. Vervolgens ruim, geplaveid ereplein met blokken B, C, D, E en F. Alle volgens identiek grondplan en met gelijkaardige opstandBouwkundige tekening op schaal van een verticaal vlak van een gevel, een binnenmuur,…; in ruime zin het verticaal vlak van een gevel of muur.. Baksteenconstructies op hardstenen sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel. met twee of drie bouwlagen - waarvan één of twee lagere in voor-of achtergevel - en elf traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) onder gecomineerde bedaking (leien). Lijstgevels geaccentueerd door middenrisaliet met tuitgevelPuntgevel bekroond met smalle rechthoekige hals; bij zeventiende eeuwse voorbeelden vaak steunend op schouderstukken. die aan voorzijde begrensd wordt door lagere voorbouwen van drie traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...). Steekboogopeningen tussen rechthoekige of rondbooglisenen. Grondig gerenoveerd, deels met behoud van de originele bakstenen gewelven op de begane grond en met hardstenen zuilenCilindervormig steunpunt; vaak voorzien van basis en kapiteel. De kleine en/of dunne variant ervan wordt colonnet genoemd. van de oorspronkelijke paardensstallen.
Blok M met opmerkelijk langgerekt grondplan. Eén bouwlaag en vierentwintig traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) onder gecombineerde bedaking (leien). Opeenvolging van alternerend hoge en lage en uitspringende bakstenen lijstgevels met steekboogopeningen. Blok G volgens rechthoekig grondplan. Bakstenen puntgevelsGevel waarvan de top driehoekig is. versierd met decoratieve nissenUitsparing in de dikte van een muur, kan rechthoekig zijn of onder een boog, achtervlak kan vlak, segmentvormig, halfrond of gebogen zijn; diepe nis voor standbeeld.. Oorspronkelijk overdekte rijbaan, na grondige renovatie sportcomplex. Gebouw N op gelijkaardig grondplan en met zelfde opstandBouwkundige tekening op schaal van een verticaal vlak van een gevel, een binnenmuur,…; in ruime zin het verticaal vlak van een gevel of muur. als de hoekpaviljoenen L en R maar soberder en minder monumentaalZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten..
De meeste gebouwen in het "kozakkenkwartier" waren oorspronkelijk paardenstallen (H, I, J) die na renovatie gebruikt werden als garages of opslagplaatsen voor paardenvoeder (P1, P2, P3) ; alleen P1 wordt hiervoor nog gebruikt: drie bouwlagen en vijf + veertien traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...). Bakstenen lijstgevels op hoge sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel. in hardsteen met middenrisaliet waarin toegangspoort en met gekoppeldeTwee of meerdere identieke bouwelementen (vensters, zuilen, pilasters) die tot een groter (symmetrisch) geheel zijn samengevoegd., blindeZonder opening; blind venster, schijnopening. steekboognissen, getralied op begane grond. Zijgevel tevens met schietgaten. Aanpalend blok P2 met voorgevel van vier bouwlagen + souterrainHoge kelder of half verzonken verdieping. en drie traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), aan weerszijden geflankeerd door hoge inrijpoort. Achtergevel voorafgegaan door enorme loods met drie inrijpoorten. Binnen gebinte gesteund door zuilenCilindervormig steunpunt; vaak voorzien van basis en kapiteel. De kleine en/of dunne variant ervan wordt colonnet genoemd. en met deels beglaasde bedaking. Belendend pand P3 omvat drie bouwlagen en resp. vijf + zeven brede traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) aan voor- en achtergevel; hoge inrijpoorten. Zijgevel met zestien traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...). Gevels geaccentueerd door risalietenRisaliet (Italiaans, van risalto: uitstekend deel), vooruitspringend volume van een gevel dat over de hele hoogte doorloopt en soms hoger is; naar gelang de positie worden er midden-, zij- en hoekrisalieten onderscheiden., rechthoekige lisenenDecoratieve, uitspringende, verticale geleding, vaak met andere liseen verbonden door boog(fries). en natuurstenen hoekkettingenAfwisselende opeenvolging van lange en korte zijden van natuurstenen hoekblokken of neggen (geprofileerd) in een bakstenen gevel.; onder dito bedaking als P2. Hier werd het interieur reeds gerenoveerd.
Verder overdekte rijbaan (Q), bakstenen tuitgevelPuntgevel bekroond met smalle rechthoekige hals; bij zeventiende eeuwse voorbeelden vaak steunend op schouderstukken. met nissenUitsparing in de dikte van een muur, kan rechthoekig zijn of onder een boog, achtervlak kan vlak, segmentvormig, halfrond of gebogen zijn; diepe nis voor standbeeld. en klimmende boogfriesReeks van kleine (decoratieve) bogen, vaak steunend op kraagstenen., centrale oculusKlein rond, ovaal of polygonaal venster. en steekboogopeningen.
Blokken O en S zijn recent, resp. van 1994 en 1990.
Bronnen
Archieven
Archieven Centrum voor Historische Documentatie, Atlas des casernes, CK6, "Deuxième caserne de cavalerie"; Archieven Koninklijk Museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis, inventaris 20, (Brussel) BM108, 110-113.
Publicaties en studies
Bouwen door de eeuwen heen. Inventaris van het cultuurbezit in België. Stad Brussel. Binnenstad, 3 vol., Mardaga, Luik, 1989-1993, p. 349.
Archieven Centrum voor Historische Documentatie, Atlas des casernes, CK6, "Deuxième caserne de cavalerie"; Archieven Koninklijk Museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis, inventaris 20, (Brussel) BM108, 110-113.
Publicaties en studies
Bouwen door de eeuwen heen. Inventaris van het cultuurbezit in België. Stad Brussel. Binnenstad, 3 vol., Mardaga, Luik, 1989-1993, p. 349.
Tijdschriften
SORGELOOS, C., “Het oefenveld en de stedebouw te Brussel” in Driemaandelijks tijdschrift van het Gemeentekrediet van België, 153, 1985, pp. 1-12.
SORGELOOS, C., “Un trophée du Musée Royal de l'Armée est-il une ébauche de Charles-Auguste Fraikin pour les casernes de cavalerie à Etterbeek?” in Revue belge d'histoire militaire, 126, 1986, pp. 503-510.
SORGELOOS, C., “Het oefenveld en de stedebouw te Brussel” in Driemaandelijks tijdschrift van het Gemeentekrediet van België, 153, 1985, pp. 1-12.
SORGELOOS, C., “Un trophée du Musée Royal de l'Armée est-il une ébauche de Charles-Auguste Fraikin pour les casernes de cavalerie à Etterbeek?” in Revue belge d'histoire militaire, 126, 1986, pp. 503-510.
Opmerkelijke bomen in de nabijheid
