Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Typologie(ën)
opslagplaats/loods
fabriek
fabriek
Ontwerper(s)
Victor HORTA – architect – 1920
INCONNU - ONBEKEND – 1883-1884
André POLAK – architect – 1949
Jean POLAK – architect – 1949
Michel POLAK – architect – 1949
Luc SCHUITEN – architect – 1991
Juridisch statuut
Ingeschreven in de wettelijke inventaris op 19 augustus 2024
Stijlen
Eclectisme
Inventaris(sen)
- Inventaris van de Industriële Architectuur (AAM - 1980-1982)
- Inventaris van het Hedendaags Erfgoed (Urbat - 1994)
- Actualisatie van het inventarisatieproject van het Bouwkundig Erfgoed (DMS-DML - 1995-1998)
- Het monumentale erfgoed van België. Schaarbeek (Apeb - 2010-2015)
Dit (deze) goed(eren) bezit(ten) de volgende waarde(n)
- Artistiek Het ontwerp van een onroerend goed (gebouw) door een gerenommeerde kunstenaar (architect) kan maar zeer zelden als criterium worden beschouwd. Om het belang van de selectie van dit onroerend goed te beoordelen, en de plaats dat het inneemt in het oeuvre van een kunstenaar (architect), is dit een criterium dat moet worden afgewogen met de architectonische kwaliteit (compositie en interne structuur), de uitvoering (materialen, technische beheersing), de plaats in de architectuurgeschiedenis dewelke een getuigenis zijn van een fase of aspect van landschapsarchitectuur of de bouwkunst in het verleden. Zodoende gelden koppelingen naar volgende criteria: zeldzaamheid (typologie, stijl, materiaalgebruik, bronnen), representativiteit (idem), authenticiteit (idem + de kwaliteit van de uitvoering) en integriteit (bewaringstoestand, oorspronkelijke elementen)). Een goed bevat ook artistieke waarde als het kunstwerken omvat (beeldhouwwerken, reliëfs ontworpen voor het goed, enz.) of decoratieve elementen uit de oorspronkelijke bouwperiode of met bijzondere kwaliteit (gesigneerd glasramen, sgraffito, lichtbeuk, enz.).
- Esthetisch Historisch gezien werd die waarde aangewend om waardevolle groene ruimten en natuurlijke of halfnatuurlijke gebieden aan te duiden. De waarde kan ook gelden voor grote gehelen van gebouwen in een stedelijk gebied, met of zonder natuurlijke elementen, of monumenten die het stadslandschap markeren. Een afweging met andere waarden dringt zich tevens op: de artistieke, de landschappelijke (integratie van het werk in het stedelijk landschap, oriëntatiepunten in de stad) en de stedenbouwkundige waarde (spontane of rationele stedelijke gehelen). De volgende selectiecriteria worden er eveneens aan gekoppeld: de ensemblewaarde en de contextuele waarde.
- Historisch Het onroerend goed heeft een historische waarde : - als het getuigt van een bijzondere periode in de geschiedenis van de streek of de gemeente; - of als getuigenis van een periode en/of een zeldzame ontwikkeling van een periode (bv. tuinstad die representatief is voor een bouwwijze die werd toegepast in het kader van de grote bouwcampagnes na de Tweede Wereldoorlog; dorpskernen die de eerste gegroepeerde bouwwerken van de gemeenten van de tweede ring illustreren; de Hallepoort als overblijfsel van de tweede omwalling; - of als getuigenis van een bepaalde stedelijke (en/of landschappelijke) ontwikkeling van de stad (bv. gebouwen aan de centrale lanen of in de Leopoldswijk); - of wanneer het een band vertoont met een belangrijke historische figuur – met inbegrip van persoonlijke huizen van architecten en kunstenaarsateliers (bv. het geboortehuis van Constantin Meunier, het huis van Magritte); - of in verband kan worden gebracht met een belangrijke historische gebeurtenis (bv. huizen van de wederopbouw na het bombardement van 1695, de Congreskolom); - of een typologische representativiteit vertoont die kenmerkend is voor een commerciële of culturele beroepsactiviteit (bv. kerken, bioscopen, industriële architectuur, apotheken); - of als het representatief is van het oeuvre van een belangrijke architect in de architectuurgeschiedenis op internationaal, nationaal, regionaal of lokaal niveau (dit betreft zowel befaamde architecten als V. Horta, V. Bourgeois, M. Polak als secundaire architecten, die lokaal verbonden worden aan een gemeente zoals Fernand Lefever in Koekelberg of Emile Hoebeke in Sint-Agatha-Berchem).
- Wetenschappelijk De wetenschappelijke waarde wordt vaak erkend in het geval van landschappen (parken, halfnatuurlijke gebieden). Binnen de context van een onroerend goed kan het gaan om de aanwezigheid van een (bouw)element (bijzonder materiaal, experimenteel materiaal, bouwprocédé of -component) of getuigenis van een ruimtelijk-structurele ruimte (stedenbouwkundig) waarvan het behoud moet worden overwogen met het oog op wetenschappelijk onderzoek. In het geval van archeologische vindplaatsen en overblijfselen wordt de wetenschappelijke waarde erkend in relatie tot het uitzonderlijke karakter van de resten op het gebied van ouderdom (bijvoorbeeld de Romeinse villa in Jette), de uitzonderlijke bewaringsomstandigheden (bijvoorbeeld de site van het vroegere dorp Oudergem) of de uniciteit van de elementen (bijvoorbeeld een volledig bewaard dakspant) en derhalve op dat vlak een uitzonderlijke en prominente wetenschappelijke bijdrage vormen tot de kennis van ons stedelijk en pre-stedelijk verleden.
- Technisch Onder de technische waarde van een onroerend goed kan men het vroege gebruik van een bepaald materiaal of een bepaalde techniek verstaan (ingenieur), ook gebouwen met een constructief of technologisch belang, een technisch hoogstandje of een technologische innovatie kunnen in aanmerking komen. Het kan eveneens industrieel-archeologisch waardevol worden begrepen zoals getuigenissen van verouderde bouwmethodes. Vanzelfsprekend dringt een koppeling zich aan m.b.t. een wetenschappelijke waarde.
- Stedenbouwkundig Sommige bouwkundige goederen of landschappen hebben in het verleden een prominente rol gespeeld in de planmatige inrichting van de bebouwde ruimte en de stedelijke ruimte. Meestal bepalen zij andere stedenbouwkundige (plan)vormen zodat er zich een wisselwerking voortdoet tussen bebouwde en niet-bebouwde (of open) ruimte. Die inrichting omvat ook de samenhang tussen verschillende schaalniveaus. Een onroerend goed heeft stedenbouwkundige waarde wanneer het daarin een rol speelt, bijvoorbeeld : - hoekgebouwen; - coherente pleinen of homogene huizenrijen (gevels die een ensemble vormen van dezelfde stijl, periode en volume); - tuinwijken, - deskundig ingeplante torens (hoogbouw) en hun relatie tot hun onmiddellijke kwaliteitsvolle omgeving die coherent kan zijn, maar ook contrastrijk, - relicten van stedenbouwkundige concepten en hoe die architecturaal (en typologisch) zijn of werden ingevuld, zoals bijvoorbeeld de nog bewaarde eclectische stadspaleizen en/of herenhuizen in de Leopoldswijk.
Onderzoek en redactie
2013-2014
id
Urban : 22574
Beschrijving
Voormalige opslagplaats van de Grand Bazar du Boulevard Anspach, n.o.v. architect Victor Horta, 1920.
Geschiedenis
In 1883-1884 vestigde de Compagnie Belge-Américaine pour la Fabrication de Savons een fabriek achter de huidige nr. 14 tot 24. In 1888 werd aan de straatkant een burgerhuis gebouwd i.o.v. de industrieel Alphonse Mignot (nr. 22), rechts van de toegang tot de fabriek. In 1912 werden de achtergebouwen door twee grote magazijnen vervangen. Vanaf 1920 vestigde de Société du Grand Bazar du Boulevard Anspach haar opslag- en werkplaatsen in de bestaande gebouwen. In dat jaar ontwierp Victor Horta op de plaats van de toegang tot het complex (nr. 24) een nieuwe opslagplaats, haaks t.o.v. de straat, waarvan de uitgevoerde versie verschilde van het plan. In 1930 verhoogde architect Michel Polak de magazijnen met drie verdiepingen. Het huis op nr. 22 en het huis op nr. 20 werden vernield tijdens de bombardementen van 1944 en werden in 1949 vervangen door een gebouw dat als refter en receptie dienstdeed, n.o.v. de architecten Michel, André en Jean Polak, alweer i.o.v. de Galeries Anspach. Nadat het complex in 1973 was overgenomen, werden dit gebouw en de eerste twee bouwlagen op nr. 24 bekleed met platen (n.o.v. architect Louis Hoebeke). In 1991 renoveerde architect Luc Schuiten het complex tot een geheel van woningen, werkplaatsen, opslagplaatsen en kantoren. Op nr. 20-22 richtte hij een nieuw gebouw op dat hij verbond met Horta's opslagplaats, waarvan hij de eerste twee bouwlagen van de gevel restaureerde.
Beschrijving
Opstand aan de straatkant van vijf bouwlagen, de laatste als halve bouwlaag, en één traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) op de verdiepingen. Bakstenen gevel versierd met hardstenen elementen. Benedenverdieping oorspronkelijk voorzien van een vensterLicht- en/of luchtopening in een muur. links en een inrijpoort rechts. DrielichtenGroep van drie smalle vensters binnen dezelfde omlijsting, onderling gescheiden door deelzuiltjes of stijlen/monelen; centraal venster soms hoger dan beide andere. op de verdiepingen, op de derde onder korfboogBoog samengesteld uit een aantal ineenvloeiende cirkelbogen die samen nagenoeg een liggende ellips vormen.. De borstweringen1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. waren wellicht oorspronkelijk versierd of droegen reclameborden. KroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). bewaard. SchrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ... vervangen.
Geschiedenis
In 1883-1884 vestigde de Compagnie Belge-Américaine pour la Fabrication de Savons een fabriek achter de huidige nr. 14 tot 24. In 1888 werd aan de straatkant een burgerhuis gebouwd i.o.v. de industrieel Alphonse Mignot (nr. 22), rechts van de toegang tot de fabriek. In 1912 werden de achtergebouwen door twee grote magazijnen vervangen. Vanaf 1920 vestigde de Société du Grand Bazar du Boulevard Anspach haar opslag- en werkplaatsen in de bestaande gebouwen. In dat jaar ontwierp Victor Horta op de plaats van de toegang tot het complex (nr. 24) een nieuwe opslagplaats, haaks t.o.v. de straat, waarvan de uitgevoerde versie verschilde van het plan. In 1930 verhoogde architect Michel Polak de magazijnen met drie verdiepingen. Het huis op nr. 22 en het huis op nr. 20 werden vernield tijdens de bombardementen van 1944 en werden in 1949 vervangen door een gebouw dat als refter en receptie dienstdeed, n.o.v. de architecten Michel, André en Jean Polak, alweer i.o.v. de Galeries Anspach. Nadat het complex in 1973 was overgenomen, werden dit gebouw en de eerste twee bouwlagen op nr. 24 bekleed met platen (n.o.v. architect Louis Hoebeke). In 1991 renoveerde architect Luc Schuiten het complex tot een geheel van woningen, werkplaatsen, opslagplaatsen en kantoren. Op nr. 20-22 richtte hij een nieuw gebouw op dat hij verbond met Horta's opslagplaats, waarvan hij de eerste twee bouwlagen van de gevel restaureerde.
Beschrijving
Opstand aan de straatkant van vijf bouwlagen, de laatste als halve bouwlaag, en één traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) op de verdiepingen. Bakstenen gevel versierd met hardstenen elementen. Benedenverdieping oorspronkelijk voorzien van een vensterLicht- en/of luchtopening in een muur. links en een inrijpoort rechts. DrielichtenGroep van drie smalle vensters binnen dezelfde omlijsting, onderling gescheiden door deelzuiltjes of stijlen/monelen; centraal venster soms hoger dan beide andere. op de verdiepingen, op de derde onder korfboogBoog samengesteld uit een aantal ineenvloeiende cirkelbogen die samen nagenoeg een liggende ellips vormen.. De borstweringen1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. waren wellicht oorspronkelijk versierd of droegen reclameborden. KroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). bewaard. SchrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ... vervangen.
Bronnen
Archieven
GAS/DS 259-20-22-24.
Tijdschriften
JACQMIN, Y., “Vieil entrepôt – nouveaux lofts”, Mémoires d'ânes, 3, 1996, pp. 8-11.
Opmerkelijke bomen in de nabijheid
