Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Typologie(ën)
appartementsgebouw
Ontwerper(s)
Jos BAL – architect – 1933
Juridisch statuut
Ingeschreven in de wettelijke inventaris op 19 augustus 2024
Stijlen
Art deco
Amsterdamse School
Inventaris(sen)
- Het monumentale erfgoed van België. Schaarbeek (Apeb - 2010-2015)
Dit (deze) goed(eren) bezit(ten) de volgende waarde(n)
- Artistiek Het ontwerp van een onroerend goed (gebouw) door een gerenommeerde kunstenaar (architect) kan maar zeer zelden als criterium worden beschouwd. Om het belang van de selectie van dit onroerend goed te beoordelen, en de plaats dat het inneemt in het oeuvre van een kunstenaar (architect), is dit een criterium dat moet worden afgewogen met de architectonische kwaliteit (compositie en interne structuur), de uitvoering (materialen, technische beheersing), de plaats in de architectuurgeschiedenis dewelke een getuigenis zijn van een fase of aspect van landschapsarchitectuur of de bouwkunst in het verleden. Zodoende gelden koppelingen naar volgende criteria: zeldzaamheid (typologie, stijl, materiaalgebruik, bronnen), representativiteit (idem), authenticiteit (idem + de kwaliteit van de uitvoering) en integriteit (bewaringstoestand, oorspronkelijke elementen)). Een goed bevat ook artistieke waarde als het kunstwerken omvat (beeldhouwwerken, reliëfs ontworpen voor het goed, enz.) of decoratieve elementen uit de oorspronkelijke bouwperiode of met bijzondere kwaliteit (gesigneerd glasramen, sgraffito, lichtbeuk, enz.).
- Esthetisch Historisch gezien werd die waarde aangewend om waardevolle groene ruimten en natuurlijke of halfnatuurlijke gebieden aan te duiden. De waarde kan ook gelden voor grote gehelen van gebouwen in een stedelijk gebied, met of zonder natuurlijke elementen, of monumenten die het stadslandschap markeren. Een afweging met andere waarden dringt zich tevens op: de artistieke, de landschappelijke (integratie van het werk in het stedelijk landschap, oriëntatiepunten in de stad) en de stedenbouwkundige waarde (spontane of rationele stedelijke gehelen). De volgende selectiecriteria worden er eveneens aan gekoppeld: de ensemblewaarde en de contextuele waarde.
- Historisch Het onroerend goed heeft een historische waarde : - als het getuigt van een bijzondere periode in de geschiedenis van de streek of de gemeente; - of als getuigenis van een periode en/of een zeldzame ontwikkeling van een periode (bv. tuinstad die representatief is voor een bouwwijze die werd toegepast in het kader van de grote bouwcampagnes na de Tweede Wereldoorlog; dorpskernen die de eerste gegroepeerde bouwwerken van de gemeenten van de tweede ring illustreren; de Hallepoort als overblijfsel van de tweede omwalling; - of als getuigenis van een bepaalde stedelijke (en/of landschappelijke) ontwikkeling van de stad (bv. gebouwen aan de centrale lanen of in de Leopoldswijk); - of wanneer het een band vertoont met een belangrijke historische figuur – met inbegrip van persoonlijke huizen van architecten en kunstenaarsateliers (bv. het geboortehuis van Constantin Meunier, het huis van Magritte); - of in verband kan worden gebracht met een belangrijke historische gebeurtenis (bv. huizen van de wederopbouw na het bombardement van 1695, de Congreskolom); - of een typologische representativiteit vertoont die kenmerkend is voor een commerciële of culturele beroepsactiviteit (bv. kerken, bioscopen, industriële architectuur, apotheken); - of als het representatief is van het oeuvre van een belangrijke architect in de architectuurgeschiedenis op internationaal, nationaal, regionaal of lokaal niveau (dit betreft zowel befaamde architecten als V. Horta, V. Bourgeois, M. Polak als secundaire architecten, die lokaal verbonden worden aan een gemeente zoals Fernand Lefever in Koekelberg of Emile Hoebeke in Sint-Agatha-Berchem).
Onderzoek en redactie
2012-2013
id
Urban : 21807
Beschrijving
Geheel van twee appartementsgebouwen in art-decostijl met invloed van de School van Amsterdam, gesigneerd en gedateerd op de onderbouwHoge sokkel, reikend tot ongeveer het midden van de toegang; meestal in hardsteen. op nr. 118 “JOS. BAL / ARCH. 1933”. De architect bouwde nr. 192-194 voor eigen rekening.
Gebouwen op boogvormige plattegrond van vier bouwlagen onder plat dak en elk drie traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) van variërende breedte. Ze hebben een gemeenschappelijke doorlopende gevel, in bruinkleurige baksteen op nr. 192-194 en geelgekleurde baksteen op nr. 118, met elementen in witsteen en similiBepleistering ter imitatie van natuursteen.. Uitkragende verdiepingen, op de aansluiting van de gebouwen verbonden door een verticale decoratieve friesHorizontale band om een muurvlak in te delen of aan de bovenzijde te begrenzen; al dan niet beschilderd of versierd (terracotta, sgrafitto, cementtegels…). en uitmondend in boogvormige balkons. Sommige muurdammenParement tussen twee muuropeningen (vensters of deuren) in dezelfde bouwlaag. op stenen platforms met talonprofiel. Stenen borstweringen1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. met kogelvormige versiering. Ondiepe terugwijkende toegangsportieken onder getandeLijst met kleine repetitieve kubusvormige elementen (tanden); guttae hebben de vorm van een afgeknotte kegel en bevinden zich eerder onder aan een console of triglief. luifelAfdak boven de ingang van een huis of handelszaak.; bewaarde deuren, breed opengewerktOpengewerkt, voorzien van een stelsel van kleine, decoratieve openingen. en getralied met plat smeedijzerTaai, ‘kneedbaar’ ijzer dat ambachtelijk wordt ‘gesmeed’ (gehamerd bij hoge temperatuur) tot decoratieve bouwonderdelen als tuinhekken, borstweringen…, op nr. 192 geflankeerd door een getralied vensterLicht- en/of luchtopening in een muur. rechts, op nr. 118 als drielichtGroep van drie smalle vensters binnen dezelfde omlijsting, onderling gescheiden door deelzuiltjes of stijlen/monelen; centraal venster soms hoger dan beide andere.. IJzerwerkVerzameling van alle metalen elementen van een gebouw. bewaard.
Op Voltairelaan nr. 192-194, op de laatste traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), winkelpui in 1949 door Jos Bal gewijzigd in een vensterLicht- en/of luchtopening in een muur. en een deur. RaamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. en secundaire deur vervangen.
Op Louis Bertrandlaan nr. 118, drielichtGroep van drie smalle vensters binnen dezelfde omlijsting, onderling gescheiden door deelzuiltjes of stijlen/monelen; centraal venster soms hoger dan beide andere. van de toegang aan weerszijden afgeboord door drie boven elkaar geplaatste patrijspoorten met gebombeerdGebold; welvend oppervlak dat een gelijkmatige boogwerking vertoont. glas. Links, getralied vensterLicht- en/of luchtopening in een muur.. Rechts, garagepoort (vervangen). Laatste bouwlaag terugwijkend, achter een terras, oorspronkelijk bestemd voor een “oranjerie” en recent vergroot; de oorspronkelijke pergola is verdwenen. RaamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. vervangen, behalve dat op de benedenverdieping.
Gebouwen op boogvormige plattegrond van vier bouwlagen onder plat dak en elk drie traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) van variërende breedte. Ze hebben een gemeenschappelijke doorlopende gevel, in bruinkleurige baksteen op nr. 192-194 en geelgekleurde baksteen op nr. 118, met elementen in witsteen en similiBepleistering ter imitatie van natuursteen.. Uitkragende verdiepingen, op de aansluiting van de gebouwen verbonden door een verticale decoratieve friesHorizontale band om een muurvlak in te delen of aan de bovenzijde te begrenzen; al dan niet beschilderd of versierd (terracotta, sgrafitto, cementtegels…). en uitmondend in boogvormige balkons. Sommige muurdammenParement tussen twee muuropeningen (vensters of deuren) in dezelfde bouwlaag. op stenen platforms met talonprofiel. Stenen borstweringen1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. met kogelvormige versiering. Ondiepe terugwijkende toegangsportieken onder getandeLijst met kleine repetitieve kubusvormige elementen (tanden); guttae hebben de vorm van een afgeknotte kegel en bevinden zich eerder onder aan een console of triglief. luifelAfdak boven de ingang van een huis of handelszaak.; bewaarde deuren, breed opengewerktOpengewerkt, voorzien van een stelsel van kleine, decoratieve openingen. en getralied met plat smeedijzerTaai, ‘kneedbaar’ ijzer dat ambachtelijk wordt ‘gesmeed’ (gehamerd bij hoge temperatuur) tot decoratieve bouwonderdelen als tuinhekken, borstweringen…, op nr. 192 geflankeerd door een getralied vensterLicht- en/of luchtopening in een muur. rechts, op nr. 118 als drielichtGroep van drie smalle vensters binnen dezelfde omlijsting, onderling gescheiden door deelzuiltjes of stijlen/monelen; centraal venster soms hoger dan beide andere.. IJzerwerkVerzameling van alle metalen elementen van een gebouw. bewaard.
Op Voltairelaan nr. 192-194, op de laatste traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), winkelpui in 1949 door Jos Bal gewijzigd in een vensterLicht- en/of luchtopening in een muur. en een deur. RaamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. en secundaire deur vervangen.
Op Louis Bertrandlaan nr. 118, drielichtGroep van drie smalle vensters binnen dezelfde omlijsting, onderling gescheiden door deelzuiltjes of stijlen/monelen; centraal venster soms hoger dan beide andere. van de toegang aan weerszijden afgeboord door drie boven elkaar geplaatste patrijspoorten met gebombeerdGebold; welvend oppervlak dat een gelijkmatige boogwerking vertoont. glas. Links, getralied vensterLicht- en/of luchtopening in een muur.. Rechts, garagepoort (vervangen). Laatste bouwlaag terugwijkend, achter een terras, oorspronkelijk bestemd voor een “oranjerie” en recent vergroot; de oorspronkelijke pergola is verdwenen. RaamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. vervangen, behalve dat op de benedenverdieping.
Bronnen
Archieven
GAS/DS 176-118, 283-192-194.
Opmerkelijke bomen in de nabijheid
