Eigen woning van beeldhouwer Pierre Braecke

Huis in art nouveauPeriode: 1890 – 1914 De art nouveau is een kunststroming die zich in Europa voornamelijk tussen 1890 en 1910 ontwikkelt en een duidelijke breuk met de historische stijlen en de academische kunst van de 19e eeuw nastreeft. In België ontstaat de art nouveau in Brussel in 1893 met de bouw van het Huis Tassel door Victor Horta (1861-1947) en de privéwoning van Paul Hankar (1859-1901). Door af te stappen van de traditionele typologie met drie opeenvolgende vertrekken, holt Horta het centrum van de woning uit om er daglicht naar binnen te brengen. Vanuit die lichtkern ontvouwt zich vervolgens de binnenruimte. Hij ontwikkelt een esthetiek die vrijelijk is geïnspireerd op de plantenwereld, terwijl Hankar daar een geometrische vormentaal tegenover plaatst, waarbij hij sterker inzet op de kleureffecten die voortkomen uit het gebruik en de afwerking van verschillende materialen. Uit die twee benaderingen komen twee stromingen voort: de ene is geïnspireerd door de flora, met vloeiende en organische lijnen, de andere vertrekt van geometrische elementen en heeft een strakker en repetitiever vormenvocabularium. De art nouveau wordt toegepast op heel uiteenlopende bouwwerken: burgerwoningen en herenhuizen, schoolgebouwen, sociale woningen en handelszaken. Aanvankelijk wordt de art nouveau ontworpen voor een progressieve en welgestelde burgerij, maar de stijl wordt al snel gedemocratiseerd en groeit uit tot de modieuze vormentaal van een nieuwe generatie architecten. Zij leggen minder nadruk op de complexiteit van de binnenruimtes en meer op de uitwerking van de gevels. De versoepeling van de binnenstructuur van de woning leidt tot een vrijere gevelcompositie, met vensters in uiteenlopende vormen, verfraaid met bow-windows of erkers, loggia’s en balkons. Gevels veranderen bovendien door het gebruik van nieuwe materialen, zoals geglazuurde gekleurde baksteen, mozaïeken, decoratieve keramiek, zuiltjes en metalen lintelen. Daardoor beperkt de art nouveau zich vaak tot een toepassing binnen het eclecticisme, waarbij vooral de zorgvuldig uitgewerkte decoratieve details de geest van de stroming uitdrukken, zoals sgraffito, glas-in-loodramen, smeedijzerwerk en het artistiek ontwerp van het schrijnwerk of van allerlei boogvormige vensters. n.o.v. arch. Victor Horta voor zijn vriend en medewerker, de beeldhouwer Pierre Braecke, 1901.

De architect ontwierp tevens het interieur. De woning werd voltooid in 1903. In 1898 had Braecke al achteraan op het terrein een groot sculptuuratelier laten bouwen; thans verbouwd.

Sobere gevel met asymmetrische compositieTypische gevelopstand bestaande uit twee ongelijke traveeën; in Brussel komt dit geveltype vaak voor met drie bouwlagen volgens verkleinende ordonnantie; de hoofdtravee is meestal breder, rijker uitgewerkt en wordt verder benadrukt door licht vooruit te springen en/of door één of meer balkons; de kelders zijn meestal hoog, wat zich vertaalt in een hoge onderbouw; het grondplan bestaat over het algemeen uit een aaneenschakeling van kamers.. Spaarzame hardstenen elementen. Twee en een halve bouwlagen en drie traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...). Compositie verlevendigd door spel van pilastersPlatte, weinig uitspringende muurpijler, vaak met basis en kapiteel. en inspringende muurvlakken. KroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). centraal doorbroken door schouw. Deze is bekroond met een hoge schoorsteen verlevendigd met toppilasterOverhoekse pilaster ter bekroning van gevel. op stenen lampetNeerwaartse beëindiging, afhangende versiering als aanzet van een balkon of erker.. Meeste venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. onder steekboogBoog die minder dan een halve cirkel beschrijft; boog in de vorm van een cirkelsegment. Bij vensters spreekt men dan van een getoogd venster of steekboogvenster.. In twee eerste bouwlagen van eerste traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. in zelfde omlijsting; in derde bouwlaag twee kleine gekoppeldeTwee of meerdere identieke bouwelementen (vensters, zuilen, pilasters) die tot een groter (symmetrisch) geheel zijn samengevoegd. venstersLicht- en/of luchtopening in een muur.. In eerste bouwlaag van tweede en derde traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) respectievelijk toegangsdeur en koetspoort. Beide deuren met elkaar verbonden door elegante keelvormigeConvex gebogen lijst. omlijsting met art-nouveaulijnen, die soepel verbonden is met sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel. in zelfde materiaal. Tweede bouwlaag van tweede traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) blindZonder opening; blind venster, schijnopening.. In derde bouwlaag van derde traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) breed vensterLicht- en/of luchtopening in een muur. tussen twee pinakelsSlanke beëindiging in de vorm van een gotisch torentje., voor voormalig tekenatelier. Volle deuren onder bovenlichtBovenste gedeelte van een raam- of deurkozijn, gescheiden door een dwarsregel; soms voorzien van glas-in-lood en/of roeden. met smeedijzerenTaai, ‘kneedbaar’ ijzer dat ambachtelijk wordt ‘gesmeed’ (gehamerd bij hoge temperatuur) tot decoratieve bouwonderdelen als tuinhekken, borstweringen… traliewerk met golvende lijnen. Kunstig bewerkte klinken, die van koetspoort ontworpen door de beeldhouwer en met ingewerkte platen met inscripties ‘Brieven' en ‘P. Braecke'. Bewaard schrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ... , dat van eerste verdieping met roedeverdelingDunne houten of metalen staaf in een kozijn waarin glasruiten worden bevestigd..

Ornamentloze, bepleisterdeMuur of plafond bedekt met een laag mortel op basis van een mengsel van kalk, gips of cement en zand, met of zonder andere fijne toeslagmaterialen. achtergevel. Centrale traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) waarachter zich trappenhuisGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht. bevindt, lichtjes trapezoïdaal risaliterendRisaliet (Italiaans, van risalto: uitstekend deel), vooruitspringend volume van een gevel dat over de hele hoogte doorloopt en soms hoger is; naar gelang de positie worden er midden-, zij- en hoekrisalieten onderscheiden..

Interieur
Op de eerste verdieping links bevindt zich een salon dat via een grote muuropening uitgeeft op de eetkamer achteraan. Vanaf de toegangsdeur leiden enkele trappen naar een polygonaalRegelmatige veelhoek. trappenhuisGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht.. In een schuine zijde daarvan bevindt zich de deur naar de salon, waar het muurvlak van de schouw vooraan een symmetrisch schuinte vertoont. De koetsdoorgang leidt naar de tuin en het atelier.

In het interieur is het schrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ...  met verschillende houtsoorten en het beslagVerzameling van metalen elementen op een deur of raam. met art-nouveaulijnen bewaard. Deurkozijnen met art-nouveau-uitsnijdingen. Lage lambriseringWandbetimmering, meestal bestaande uit paneelwerk, aangebracht tegen een binnenmuur (vaak het onderste gedeelte ervan); later ook in marmer, stucwerk, …. In hal rode marmeren vloertegels en plafond met houten planken die boven toegangstrap gewelfd zijn. Houten kapstok waarin spiegels1. Dunne (houten) plaat, gevat in een omlijsting van stijlen en regels van deuren, lambriseringen en plafonds; - 2. Gevelversiering in de vorm van een in- (spiegel) of uitspringende (paneel) rechthoekige omlijsting. verwerkt zijn. Opmerkelijke trappaalHoofdbaluster aan de eerste trede van een trap., misschien ontworpen als sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel. voor een beeld van de kunstenaar. Leuning met gekoppeldeTwee of meerdere identieke bouwelementen (vensters, zuilen, pilasters) die tot een groter (symmetrisch) geheel zijn samengevoegd. balustersVaasvormige spijl van een borstwering. en gebogen schuine balken. De hoekschouw in de salon met rijkelijk bewerkte houten schoorsteenmantelHouten of natuurstenen bekleding rond de opening of mond van een schouw. bekroond met spiegel1. Dunne (houten) plaat, gevat in een omlijsting van stijlen en regels van deuren, lambriseringen en plafonds; - 2. Gevelversiering in de vorm van een in- (spiegel) of uitspringende (paneel) rechthoekige omlijsting. met geslepen randen in houten omlijsting. Muurschilderingen met bloemmotieven gerestaureerd op basis van nog bestaande restanten. Ze werden waarschijnlijk door Braecke zelf ontworpen. De marmeren schouw in de eetkamer was oorspronkelijk bekroond met een symbolistisch schilderij van Émile Fabry; thans vervangen door een spiegel1. Dunne (houten) plaat, gevat in een omlijsting van stijlen en regels van deuren, lambriseringen en plafonds; - 2. Gevelversiering in de vorm van een in- (spiegel) of uitspringende (paneel) rechthoekige omlijsting. met geslepen randen. De schouw wordt geflankeerd door twee ingebouwde eiken buffetkasten, met gekleurd glas-in-lood.

In 1980 werd het bouwvallige achterste gedeelte van het atelier gesloopt. Het voorste gedeelte werd verbouwd tot kantoor door arch. Jean-Pierre Mariën (1991), die het met het huis verbond door middel van een wintertuinGrotendeels met glas dichtgezette houten of metalen uitbouw van een huis; leefruimte met voornamelijk palmen en exotische planten. met één bouwlaag.

Beschermd op 04.12.1997.