Gemeentehuis

Monumentaal gemeentehuis in traditionalistischePeriode: vanaf 1920 Traditionalistische architectuur duidt een manier van bouwen aan die zich bewust laat inspireren door vormen, materialen en vakmanschap uit het verleden. Het gaat om een houding die inzet op continuïteit en niet op een breuk met het voorgaande. De traditionalistische architectuur probeert geen volledig nieuwe stijl uit te vinden, maar veeleer de bouwkundige tradities van een streek, een land of een tijdperk te respecteren, te behouden of te herinterpreteren. Die tendens komt onder meer tot uiting na de twee wereldoorlogen: traditionalisten willen de stad identiek heropbouwen om zo het beeld van de oude stad te behouden. Zij verzetten zich tegen de modernisten, die het verleden volledig willen uitwissen. Kenmerkend voor traditionalistische architectuur is het gebruik van lokale of traditionele materialen (steen, baksteen, leisteen, hout), soms gecombineerd met moderne technieken en klassieke vormen en proporties (symmetrie, hellende daken, regelmatige gevelopeningen). Traditionalistische architectuur behoort niet tot één welbepaalde periode: het is vooral een architecturale houding die op verschillende momenten opnieuw verschijnt, vaak als reactie op snelle veranderingen of op bewegingen die als te vernieuwend worden beschouwd. Het traditionalisme beleefde met name een heropleving tijdens de jaren 1980-2000, als reactie op architectuur die als anoniem werd ervaren (grote gehelen, commerciële zones) stijl met Vlaamse renaissance-invloeden n.o.v. Guillaume (alias Willy) Vermeiren et Joseph-Paul Nicaise, 1949. Het gebouw werd tussen 1961 en 1975 voltooid.

Geschiedenis

In XIX A beschikte administratie van landelijkePeriode: 18e – 19e – begin 20e eeuw De landelijke architectuur verwijst naar een kenmerkende bouwwijze die voornamelijk bestaat uit boerderijen en landelijke woningen, opgetrokken tussen de 18e eeuw en het begin van de 20e eeuw. Tot het midden van de 19e eeuw was dit type bebouwing wijdverspreid in de Brusselse voorsteden, die toen nog een overwegend landelijk landschap kenden. De bebouwing concentreerde zich vooral rond parochiekerken, in gehuchten, en langs de belangrijkste verkeersassen. Deze bouwwijze, die binnen de vernaculaire architectuur valt, vertoont specifieke architecturale en materiële kenmerken die getuigen van lokale grondstoffen en traditionele vakkennis. De boerderijen komen doorgaans overeen met kleinschalige landbouwbedrijven. Ze bestaan uit een rechthoekige woning, laag en zonder verdieping, die parallel of loodrecht op de weg is geplaatst. De ruimte tussen de weg en de boerderij fungeert als erf. Tot het einde van de 19e eeuw was de stal rechtstreeks verbonden met de woning en vormde zo één geheel. Bijgebouwen (schuur, berging, werkplaats, hooizolder) konden dit geheel aanvullen, afhankelijk van de middelen van de eigenaar. De vierkanthoeve is een variant van dit type, georganiseerd als een gesloten vierhoek of U-vorm rond een centrale binnenplaats. Deze binnenplaats bevatte vaak een mestput, een waterput, een drinkbak of een duiventil. Soms werd de straatzijde van de vleugel monumentaler vormgegeven met een poortgebouw. De constructietechniek maakt voornamelijk gebruik van lokale materialen: baksteen, kalkmortel, pleister en natuursteen (vooral voor sokkels en omlijstingen van openingen). De daken, rustend op een houten gebinte, zijn bedekt met riet, pannen of soms leien. De openingen zijn, indien later niet aangepast, zelden uitgelijnd en vaak van verschillende afmetingen. Sommige behouden hun oorspronkelijke houten latei. Ook zijn ijzeren muurankers zichtbaar in hoefijzer-, I- of X-vorm in de gevels en/of zijgevels. De landelijke woningen (vaak verbonden met tuinbouw) volgen een herkenbare typologie: een eenvoudig, compact bakstenen volume, een gepleisterde of geschilderde gevel, een indeling in traveeën over één niveau met attiek, en een poortdeur die toegang geeft tot een achterliggende berging. gemeente Sint-Pieters-Woluwe niet over eigen lokalen. Eerste gemeentehuis opgetrokken in 1860 op hoek van huidige René Declercqstraat en Louis Thysstraat: sober bakstenen huis met puntgevelGevel waarvan de top driehoekig is. met neo-Vlaamse renaissance- elementen, tevens fungerend als gemeenteschool; in 1958 gesloopt. De spectaculaire bevolkingsgroei van de gemeente in loop van XX noopte tot permanente expansie van administratieve diensten. Deze waren gehuisvest over verschillende kantoorgebouwen en bescheiden lokalen, althans in vergelijking tot de prestigieuze villa's die in gemeente werden opgetrokken.

De Gemeenteraad buigt zich herhaaldelijk over de mogelijkheid om nieuwe lokalen op te trekken. Verschillende plannen voor een prestigieus gemeentehuis volgen elkaar op. In 1913 werd eerste lokatie gekozen: op hoek van Jules de Troozlaan en Charles Thielemanslaan worden terreinen aangekocht. De plannen voor een gemeentehuis n.o.v. arch. Alexis Dumont van 1920 werden niet uitgevoerd. De plannen bekrachtigd door KB van 07.12.1925 voorzien in de bouw van een gemeentehuis aan weerszijden geflankeerd door straten die Tervurenlaan en Ch. Thielemanslaan met elkaar verbinden. Het project werd opgegeven en op deze lokatie werd vlg. KB van 18.03.1938, huidige Don Boscolaan aangelegd.


In 1931 werd voormalig paleis van kardinaal de Granvelle, gelegen in Putterijwijk, gesloopt voor aanleg van Noord-Zuidverbinding. De gemeente Sint-Pieters-Woluwe kocht de gevels van dit gebouw om ze te recupereren in een te bouwen gemeentehuis op de hoek van de Félix Poelsstraat en Ch. Thielemanslaan, ter hoogte van huidig Meiersplein. Bij Gemeenteraadsbesluit van 16.01.1931 kreeg aannemer Jean-Baptiste De Quanter De Vogelaer de opdracht om de gevels van het paleis steen voor steen af te breken en te vervoeren.

Het KB van 19.06.1931 bekrachtigde de onteigening van meerdere gebouwen, voor de aanleg van een plein voor het geplande gemeentehuis. Waarschijnlijk werd het project snel afgevoerd, want in februari 1939 zijn er plannen om de niet gebeeldhouwde hardstenen van het Granvellepaleis als stoepranden te gebruiken, wat in 1944 blijkbaar gebeurd is. Voor 1943 werd een deel van de witstenen hergebruikt voor de bouw van een zuilengalerij op het kerkhof van Stokkel. De rest van de gebeeldhouwde stenen werden geleidelijk aan verkocht aan diverse privé-personen.

In de jaren 1940 en 1950 werden nieuwe tijdelijke kantoren opgetrokken op hoek van Ch. Thielemanslaan met R. Declercqstraat. In 1941 gaf het college aan arch. Vanvlasselaer opdracht voor het ontwerp van een klein gebouw in R. Declercqstraat nr 7. Gemeentearchitect Knippenberg ontwierp andere tijdelijke kantoren, gelegen in Ch. Thielemanslaan nr 2, 1958.


Daarnaast worden nieuwe pistes voor de bouw van een prestigieus gemeentehuis geëxploreerd. De Gemeenteraad van 06.08.1940 bekrachtigde de plannen voor de locatie tegenover de Mellaertsvijvers in Villalobarlaan. In oktober 1945 tekende arch. stedenbouwkundige Marcel Schmitz een voorontwerp voor een driehoekig gemeentehuis met centraal binnenplein en bolvormige klokkentoren, op hoek van Tervurenlaan en huidige Woluwelaan, op huidige ligging van Politieke Gevangenenlaan. Plannen van 1947 voorzien in de aankoop van de Manoir d'Anjou en de verbouwing ervan tot gemeentehuis.

Uiteindelijk werd op 02.02.1948 voor huidige lokatie gekozen. Algemeen rooilijnenplan en onteigening van gronden ter hoogte van fel inzinkend terrein gelegen tussen Paul Lancsweertstraat, Louis Ceustersstraat, François Gaystraat en Charles Thielemanslaan goedgekeurd door KB van 31.01.1949. Terreinen werden gebruikt voor groenteteelt en meeste eigenaars ervan woonden in Fr. Gaystraat. Ze werden in 1949 en 1950 verworven of geruild. Andere werden onteigend na juridische procedure die pas in 1952 werd afgerond. 

De Gemeenteraad besliste om voor het nieuwe gemeentehuis een wedstrijd uit te schrijven. Er werd een jury, grotendeels bestaande uit architecten en voorgezeten door burgemeester Jean-Marie Evrard, samengesteld. Het programma bepaalde de diverse oppervlakken voor de lokalen. De deelnemers werden tevens gevraagd om zich voor de uitwerking van de gevels, “te inspireren op de regionale Brabantse stijl, aangepast aan onze tijd”. Het ontwerp van arch. Guillaume Vermeiren en Joseph-Paul Nicaise, werd laureaat, gevolgd door dat van arch. Marcel Callie, wiens architecturaal vocabularium rechtstreeks door de Vlaamse renaissanceeind 15de eeuw – begin 17de eeuw De Vlaamse-Renaissance is een regionale stijl die zich ontwikkelde in de Zuidelijke Nederlanden tijdens de periode van de Habsburgse Nederlanden. Ze ontstond in een tijd van economische voorspoed en artistieke vernieuwing en combineert de traditionele middeleeuwse architectuur met vernieuwende elementen uit de Italiaanse Renaissance. De stijl wordt enerzijds gekenmerkt door constructies in lokale bak- en zandsteen, vaak voorzien van trapgevels, kruisvensters en speklagen. Anderzijds is er een rijk Italiaans decoratief repertoire met frontonbekroningen, arabesken, zuilen en pilasters. De Vlaamse-Renaissance is vooral bekend om zijn imposante stadhuizen in verschillende Vlaamse steden, met dat van Antwerpen, gebouwd tussen 1561 en 1564 door Cornelis Floris De Vriendt als schoolvoorbeeld. In Brussel zijn slechts enkele gebouwen uit deze periode bewaard gebleven. Het gaat voornamelijk om residentiële gebouwen in het centrum, opgericht in opdracht van het hof, de adel en de hoge burgerij. Veel van deze gebouwen zijn echter onderhevig geweest aan ingrijpende renovaties of reconstructies. In de tweede helft van de 19e eeuw beleefde de Vlaamse-Renaissancestijl in Brussel een heropleving als neostijl, waarbij verwezen werd naar het gouden tijdperk van de Vlaamse kunst en handel in de 17e eeuw (zie Neo-Vlaamse renaissance). was geïnspireerd. Het ontwerp van schilder Jean Baltus en arch. Philippe Dumont eindigde op de derde plaats. Een hele reeks ontwerpen eindigde ex-aequo op de vierde plaats: die van arch. Jean Petit, René Coppens, een tweede ontwerp van Vermeiren en Nicaise, Pierre Puissant, Raymond Moenaert, Robert Thoelen en J.B. Verstegen, Marcel Malcorps. Tot de niet weerhouden ontwerpen behoorden die van arch. Joseph Diongre in samenwerking met zijn schoonzoon arch. Maurice Houyoux, van Alexis Dumont en Willem Minnigh.


Het bekroonde ontwerp van arch. G. Vermeiren en J.-P. Nicaise werd goedgekeurd door Gemeenteraad van 02.06.1950. Niettemin bleef het onuitgevoerd tot in 1959. Toen toch werd begonnen met de bouw waren de plannen inmiddels al tien jaar oud en werden ze sterk bekritiseerd omdat ze geen rekening hielden met de evolutie van de moderne architectuur en getuigden van praalzucht en grootheidswaan.

Er werd beslist om de bouw te faseren blok per blok. “Blok B”, de administratieve vleugel, in Paul Lancsweertstraat werd eerst opgetrokken. De eerste steen werd gelegd op 10.06.1961. Het gebouw was in maart 1963 onder dak.

De bouw van “blok X”, het centraal volume van het gebouw bestaande uit het gedeelte met toren op de kruising van de twee vleugels, werd aangevat toen de ruwbouw van blok B nog volop aan de gang was. In mei 1964 was blok X onder dak.


De afwerking van blokken B en X verlopen gelijktijdig. De binnenafwerking werd uitgevoerd door aannemer Max Deyaert. De plafond- en muurverlichting werden in 1965 uitgevoerd en geplaatst door de firme Fiset, n.o.v. arch. G. Vermeiren. Glas-in-loodramen uitgevoerd door meester-glazenier J. Colpaert. De gebouwen werden vanaf november 1965 geleidelijk aan door de administratie betrokken.

Haaks op blokken B en X en parallel met Ch. Thielemanslaan werd “blok A” voorzien. Ruwbouw van laatstgenoemde werd pas aangevat twee jaar na de voltooiing van blokken B en X. Op 01.06.1967 begin van uitgravingen voor funderingen en plaatsing van Franqui funderingspalen. Deze werf werd gekenmerkt door tal van incidenten met vertragingen en stillegging van de werken in 1970 tot gevolg.


Gezien de smaken en opvattingen geëvolueerd waren, werd het programma van arch. G. Vermeiren niet meer door het inmiddels nieuwe college goedgekeurd. In juli 1971 werd een nieuwe studie besteld bij interieurarchitect Christophe Gevers. Het streefdoel was een “rationele en voordelige” inrichting. De nieuwe Gemeenteraad vroeg sobere materialen en een “modern en discreet” decor.

De afwerking van de ruwbouw begon rond maart 1971 en werd toevertrouwd aan aannemer De Schepper. C. Gevers onderhandelde in 1972 met de aannemers van het oude programma. Tegen schadeloosstelling voor geleden verliezen, aanvaardden de marmerslijperij SA Carrières et Usines Dejaiffe, de leverancier van het beslagwerkVlaamse-renaissanceornament, ontleend aan metalen (sier)beslag en vaak bestaande uit in- en uitzwenkende platte bandvormige krullen; vaak toegepast in zijn neo-variant en het eclectisme. Victor Mergam, de firma Simonis voor het meubilair en de schrijnwerkerij Eugène Smits SPRL om hun bestellingen aan het nieuwe programma aan te passen. De verlichtingswerken werden in augustus 1973 aan de SPRL Putman toegewezen. De firma De Coene & Cie werd op 27.06.1975 aannemer voor bijkomend meubilair. Het cultureel centrum en een congrescentrum werden op 18.09.1975 ingewijd. Het nieuwe op 15.04.1976 ingerichte plein voor het nieuwe gebouw, werd Paul-Henri Spaakvoorplein gedoopt.


Op de eerste verdieping van blok A, had arch. G. Vermeiren een monumentaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. college- en trouwzaal voorzien. In zijn programma van 1971, paste C. Gevers dat volume aan door een tussenverdiepingLage verdieping tussen twee bouwlagen; vaak boven commerciële benedenverdieping gelegen. te creëren, waardoor de hoogte van de zaal werd gereduceerd. Op de verdieping daaronder werd de zogenaamde “Bal 300” ingericht, een polyvalente zaal voor 300 personen. De verdieping boven e.g. werd onderverdeeld in kantoorruimtes.

Eind 1997 lanceerde het college een ideeënwedstrijd voor de herinrichting van deze ruimte, ondertussen “Fabryzaal” genoemd. De wedstrijd werd gewonnen door arch. Thierry Lanotte. De renovatie was eind januari 2000 voltooid. De tussenverdiepingLage verdieping tussen twee bouwlagen; vaak boven commerciële benedenverdieping gelegen. van de jaren 1970 werd verwijderd en de zaal kreeg uiteindelijk het ruimtelijke volume voorzien in het oorspronkelijk ontwerp van 1949.

Aan de Ch. Thielemanslaan bevindt zich een grote fonteinsculptuur in roze graniet voor een waterbekken, ontworpen door de Franse beeldhouwer Jean-Paul Philippe, en getiteld “La Lune Embarque” (De maan scheept in). Ingewijd op 23.11.2002 ter vervanging van een fontein met verlichting n.o.v. arch. G. Vermeiren.

Stijl

De stijl van het gebouw, toen omschreven als “aan onze tijd aangepaste Brabantse stijl”, is typisch voor de vernieuwing van de nationale architectuur van de jaren 1945-1955. Zij was een conservatieve stroming die de naoorlogse architectuur domineerde. Men wilde weer aanknopen bij de lokale tradities van het ancien régime en de avant-gardistische interbellumarchitectuur de rug toekeren.

Het gemeentehuis belichaamt op een monumentaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. manier de esthetica van een generatie die na het einde van de oorlog op een moderne manier wilde leven, maar tevens wilde vasthouden aan de traditie, die ze associeerde met waardigheid en tijdloosheid. Tegelijkertijd werden zowel op bouwtechnisch vlak als voor de indeling en het comfort van het interieur de allernieuwste opvattingen gevolgd.


Voor de gevel van het gemeentehuis gebruikte de architect traditionelePeriode: 17e-18e eeuw In Brussel verwijst traditionele architectuur naar een specifieke bouwwijze tijdens de periode die de 17e eeuw en de eerste helft van het 18e eeuw omvat. Het betreft een bouwtechniek waarbij bakstenen metselwerk, gemetseld met kalkmortel, wordt gecombineerd met natuursteen (onderbouw of plint, kruisvensters, kroonlijst, enz.) op een draagstructuur die bestaat uit een assemblage van zichtbare hoofdbalken en houten vloerbalken, die de muurvlakken onderling verbinden door middel van smeedijzeren ankers, zichtbaar in de gevel (rechte ankers of lelieankers). De vloeren zijn opgebouwd uit vrij brede planken, en de vertrekken worden soms ontsloten door een houten wenteltrap met centrale kern. De ruimte onder het dakgebinte beschikt over een verhoogde dakvoet en genummerde spanten. Onder het gebouw bevindt zich een stenen kelder, gemetseld met kalkmortel en overdekt door een groot, licht afgeplat tongewelf, dat haaks op de straat is georiënteerd. Die techniek wordt gebruikt voor de bouw van woonhuizen en komt voornamelijk voor in het historische centrum van Brussel. Gezien de woondichtheid en de smalle percelen is het meest voorkomende woningtype het diephuis. Een diephuis heeft een rechthoekig grondplan en bestaat uit drie opeenvolgende delen: een voorhuis, een binnenkoer en een achterbouw (het achterhuis). Beide volumes worden verbonden door een zijvleugel. Dwarshuizen, met een zadeldak evenwijdig met de straat, komen eerder voor buiten de gebieden met hoge dichtheid of langs invalswegen. De gevel blijft trouw aan de middeleeuwse puntgevel, waarvan het prototype in Brussel in de 15e eeuw opduikt. Bij dat type gevel versmallen de bovenzijden trapsgewijs of lopen ze, zij het minder frequent, via doorlopende hellingen uit in een punt. In de loop van de 17e eeuw wordt de topgevel verrijkt met decoratie die aan lokale varianten van de renaissance- en barokstijlen ontleend zijn (gebogen lijnen, voluten, rechte of omgekeerde consoles). Het fronton wordt pas courant toegepast vanaf de jaren 1730–1740. materialen zoals witsteen, baksteen en arduin. De door interbellumarchitectuur geïntroduceerde materialen, zoals gewapend beton, werden wel intensief gebruikt, maar altijd verborgen achter een bekleding van een zgn. ‘edel' materiaal. Er wordt uitdrukkelijk gerefereerd aan het programma van het typisch Vlaams renaissancistischeDe Neo-Vlaamse renaissancestijl is een regionale variant van de neorenaissance die zich in Brussel ontwikkelde tussen circa 1860 en 1914. Zij grijpt terug op de zestiende-eeuwse bouwtraditie van de Zuidelijke Nederlanden, met name op Vlaamse stadhuizen, gildehuizen en patriciërswoningen uit de tijd van de Habsburgse Nederlanden. In tegenstelling tot de meer Italiaans georiënteerde neorenaissance legt de neo-Vlaamse richting de nadruk op nationale worteling, ambachtelijke expressie en stedelijke identiteit. De stijl ontstond in een context van groeiend nationaal en stedelijk bewustzijn: in de tweede helft van de 19e eeuw trachtten Belgische architecten en beleidsmakers een eigen architecturale vormentaal te definiëren, los van Franse of Engelse modellen. De terugkeer naar de Vlaamse renaissance bood een historisch verankerd maar hedendaags hanteerbaar idioom, dat verwees naar traditie, vakmanschap en burgerlijke trots. De zestiende eeuw gold daarbij als een gouden tijdperk van kunst, handel en stedelijke autonomie — waarden die men binnen de jonge Belgische natie opnieuw wilde oproepen. In Brussel, als hoofdstad van het koninkrijk, kreeg deze stijl een uitgesproken representatieve functie. Zij symboliseerde zowel continuïteit met het historische stadsbeeld als de identiteit van een zelfbewuste burgerij. Architecten combineerden de historiserende vormentaal vaak met moderne bouwtechnieken — zoals gietijzer, staal en nieuwe baksteenformaten — binnen een bredere eclectische stedelijke architectuur. De stijl werd bijzonder populair voor openbare gebouwen, scholen, gemeentehuizen, postgebouwen en burgerhuizen, en kreeg zo ook een educatieve en administratieve dimensie: zij moest burgerlijke orde, stedelijke trots en nationale identiteit zichtbaar maken. In de periode van Leopold II werd zij een wezenlijk onderdeel van het visuele profiel van de hoofdstad. De neo-Vlaamse renaissancestijl is herkenbaar aan een uitgesproken verticale en plastische gevelcompositie, met een levendig spel van materialen, kleuren en ornamenten. Typische kenmerken zijn het gebruik van rode baksteen gecombineerd met witte of blauwe natuursteen (soms in speklagen), trapgevels, kruisvensters en geprofileerde kozijnen, cartouches, medaillons, frontons en wimpelvormige dakkapellen, evenals beeldhouwwerk met figuren, wapenschilden of allegorische motieven. Horizontale cordonbanden en verticale lisenen ritmeren de gevel, soms aangevuld met smeedijzeren balkons of loggia’s in natuursteen of hout. De stijl combineert constructieve rationaliteit met decoratieve exuberantie — een evenwicht dat haar bijzonder geschikt maakte voor stedelijke representatie. gemeentehuis: hoge toren (belfort) die de gemeentelijke vrijheden symboliseert, erebalkon voor de burgemeester, monumentaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. trap. Hetzelfde geldt voor de referenties aan het traditionelePeriode: 17e-18e eeuw In Brussel verwijst traditionele architectuur naar een specifieke bouwwijze tijdens de periode die de 17e eeuw en de eerste helft van het 18e eeuw omvat. Het betreft een bouwtechniek waarbij bakstenen metselwerk, gemetseld met kalkmortel, wordt gecombineerd met natuursteen (onderbouw of plint, kruisvensters, kroonlijst, enz.) op een draagstructuur die bestaat uit een assemblage van zichtbare hoofdbalken en houten vloerbalken, die de muurvlakken onderling verbinden door middel van smeedijzeren ankers, zichtbaar in de gevel (rechte ankers of lelieankers). De vloeren zijn opgebouwd uit vrij brede planken, en de vertrekken worden soms ontsloten door een houten wenteltrap met centrale kern. De ruimte onder het dakgebinte beschikt over een verhoogde dakvoet en genummerde spanten. Onder het gebouw bevindt zich een stenen kelder, gemetseld met kalkmortel en overdekt door een groot, licht afgeplat tongewelf, dat haaks op de straat is georiënteerd. Die techniek wordt gebruikt voor de bouw van woonhuizen en komt voornamelijk voor in het historische centrum van Brussel. Gezien de woondichtheid en de smalle percelen is het meest voorkomende woningtype het diephuis. Een diephuis heeft een rechthoekig grondplan en bestaat uit drie opeenvolgende delen: een voorhuis, een binnenkoer en een achterbouw (het achterhuis). Beide volumes worden verbonden door een zijvleugel. Dwarshuizen, met een zadeldak evenwijdig met de straat, komen eerder voor buiten de gebieden met hoge dichtheid of langs invalswegen. De gevel blijft trouw aan de middeleeuwse puntgevel, waarvan het prototype in Brussel in de 15e eeuw opduikt. Bij dat type gevel versmallen de bovenzijden trapsgewijs of lopen ze, zij het minder frequent, via doorlopende hellingen uit in een punt. In de loop van de 17e eeuw wordt de topgevel verrijkt met decoratie die aan lokale varianten van de renaissance- en barokstijlen ontleend zijn (gebogen lijnen, voluten, rechte of omgekeerde consoles). Het fronton wordt pas courant toegepast vanaf de jaren 1730–1740. architectuurvocabularium: monumentaalZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. beeldhouwwerk, frontonsDriehoekige of segmentvormige bekroning van een gevel of muuropening., steekbogenBoog die minder dan een halve cirkel beschrijft; boog in de vorm van een cirkelsegment. Bij vensters spreekt men dan van een getoogd venster of steekboogvenster. met sleutelSluitsteen van een opening; weerhoudt de gewelfstenen in een boog of gewelf., hoge daken bedekt met leisteen en dakkapellenUit het dakvlak opgaand venster; meestal in hout en vaak onder spitse kap.. De iconografie van diverse decoratieve elementen, gekozen in samenwerking met de lokale historicus Pierre Falkenback, verwijst naar de lokale geschiedenis van het ancien régime, met een praalzucht, die eigenlijk niet past bij het kleine pretentieloze dorp dat Sint-Pieters-Woluwe in XIX nog was.

Terwijl op een duidelijke manier aan het verleden wordt gerefereerd, getuigt de interpretatie echter van pastiche. De gebruikte technieken, de monumentaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. vereenvoudigde en strakke lijnen, de proporties en indeling van de venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. laten hier en daar een modernistischeHet modernisme duidt elke architectuur aan die getuigt van een streven naar innovatie door middel van een uitgepuurde vormentaal. De zuiverste vorm, die vaak wordt aangeduid als de internationale stijl, wordt gekenmerkt door een rationele plattegrond, eenvoudige geometrische vormen, een draagstructuur (vaak in beton) met een plat dak, lichte wanden en het gebruik van moderne materialen (industriële materialen zoals gewapend beton, staal, glas). Hoewel maar weinig gebouwen de zuiverheid van de internationale stijl bereiken, drukken vele modernistische bouwwerken toch een duidelijk verlangen tot rationalisering uit. Kenmerkend zijn regelmatige bakstenen bekleding, sobere volumes en sterk gereduceerde decoratie. Het modernisme zal wereldwijd diverse architectuurstromingen beïnvloeden. Modernisme van het interbellum Periode: ca. 1920 – 1940 In Brussel is het modernisme van het interbellum soms moeilijk te onderscheiden van de art deco (zie “pakketbootstijl”), vooral in de beginfase van de stroming: hoewel met nieuwe bouwkundige vormen wordt geëxperimenteerd, blijft er nog een duidelijke gehechtheid aan het ornamentale gebruik van traditionele materialen. De rode draad van het modernisme bestaat uit de soberheid van de vormen, het gebruik van vensterregisters of liggende rechthoekige vensters en de afwezigheid van decoratie. De geaccentueerde horizontale voegen (of schaduwvoegen), de platte daken en de vensters die op het gevelvlak aansluiten zijn evenzeer kenmerkend voor de stijl. Naoorlogs modernisme Periode: ca. 1940 – 1960 Het naoorlogse modernisme (jaren 1940-1960) is herkenbaar aan verschillende karakteristieke elementen: een gevelindeling met een sobere esthetiek (eenvoudige lijnen, geen ornamenten), grote gevelopeningen die door het glas het natuurlijke licht en het gevoel van openheid versterken alsook de keuze en toepassing van materialen, zoals zichtbare baksteen, breuksteen en metaal. Deze architectuur verwerkt in sommige gevallen subtiele details, zoals reliëfspel in het metselwerk, omlijstingen van gevelopeningen in natuursteen en/of uitgevoerd in uitspringend metselwerk, kordons in natuursteen die de verdiepingen benadrukken en soms een decoratief bas-reliëf. Gevelopeningen worden zeer vaak als vensterregisters (vensterstroken) uitgevoerd, soms met metalen vensterleuning (met een sober en functioneel ontwerp, zonder overbodige details, gericht op het gebruiksgemak). Voor eengezinswoningen wordt vaak gekozen voor de bel?etagetypologie, aangezien in die periode de auto toegankelijker wordt. Ludiek modernisme, ook wel Expo 58-stijl genoemd Periode: ca. 1950 – 1965 Het ludiek modernisme of de expostijl (soms ook Robbedoesstijl, naar de stripreeks waarin dergelijke woningen in die periode figureerden), dankt zijn naam aan de wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel. Het is een kortstondige tendens binnen het modernisme die zich ontwikkelt eind de jaren 1950 en verdwijnt begin de jaren 1960. De Expo 58?stijl weerspiegelt het optimisme van die periode en geeft het functionalisme een menselijke toets door een nieuwe vormentaal te introduceren, die onder meer bestaat uit V?kolommen, uitstekende kroonlijsten en luifels, boemerangvormige deurklinken, zigzagvormige borstweringen, stervormige motieven, gekleurde sandwichpanelen en decoratief latwerk. De stijl hanteert graag diagonale lijnen, onregelmatige, hoekige of gebogen vormen. De toegepaste structuren zijn licht (de draagstructuur wordt vaak zichtbaar gelaten) en de kleuren zijn dikwijls levendig en contrastrijk. De voorkeur gaat uit naar moderne materialen zoals beton, metaal en grote glaspartijen. In Brussel kent de tendens een groot succes in de wijken van de stadsrand die tegen het einde van de jaren 1950 worden ontwikkeld. Laat modernisme Periode: ca. 1970-1980 Tijdens de jaren 1970 en 1980 haalt de residentiële architectuur de mosterd bij de uiteenlopende tendensen van die periode. In het late modernisme zijn niet alleen de basisprincipes van het modernisme terug te vinden (rationaliteit, eenvoudige volumes, weinig ornamenten, functionele organisatie van de ruimte), maar ook elementen van het brutalisme (leesbaarheid van de structuur en benadrukking van ruwe materialen). Toch worden die principes verzacht door toegevingen die de wens weerspiegelen om moderniteit te verzoenen met de verwachtingen van de middenklasse, die geeft om comfort en streeft naar inpassing in het bestaande stadsweefsel. In die laat modernistische realisaties staan zichtbare (ruwe) baksteen, het samenspel van open en gesloten vlakken (blinde muren en glaspartijen), insprongen en hoogteverschillen en sobere kubusvormige volumes centraal. Bepaalde contextbepalende elementen worden ingewerkt, zoals hellende daken met dakpannen in residentiële wijken. Ook daken lenen zich tot spelen met in- en uitsprongen, hoogteverschillen, open en gesloten vlakken. In appartementsgebouwen krijgen de gevels ritme aan de hand van prefabmodules en brede balkons met metalen en glazen borstweringen (rookglas). Het Brusselse laat modernisme van de jaren 1970-1980 kan dan ook worden gezien als een fase van rationalisering en verspreiding van het modernisme, toegepast op een breed scala aan residentiële typologieën. Het getuigt van een periode waarin architectuur tegelijk praktisch, economisch en modern wilde zijn en zich tevens wilde verankeren in een lokale materialiteit en in vormen aangepast aan het dagelijkse gebruik. Dat erfgoed, dat niet spectaculair is en soms als strak wordt beschouwd, vertegenwoordigt niettemin een essentiële fase in de evolutie van het Brusselse stadslandschap en luidt de overgang in tussen het naoorlogse klassieke modernisme en de opkomst van het postmodernisme in de jaren 1980. invloed doorschemeren en verwijzen onomwonden naar de tijd dat het gebouw werd opgetrokken.

De eerste steen van het in 1949 getekende gemeentehuis, werd pas gelegd in 1961, een tijd waarin zijn stijl al verdrongen was door het drastische modernismeHet modernisme duidt elke architectuur aan die getuigt van een streven naar innovatie door middel van een uitgepuurde vormentaal. De zuiverste vorm, die vaak wordt aangeduid als de internationale stijl, wordt gekenmerkt door een rationele plattegrond, eenvoudige geometrische vormen, een draagstructuur (vaak in beton) met een plat dak, lichte wanden en het gebruik van moderne materialen (industriële materialen zoals gewapend beton, staal, glas). Hoewel maar weinig gebouwen de zuiverheid van de internationale stijl bereiken, drukken vele modernistische bouwwerken toch een duidelijk verlangen tot rationalisering uit. Kenmerkend zijn regelmatige bakstenen bekleding, sobere volumes en sterk gereduceerde decoratie. Het modernisme zal wereldwijd diverse architectuurstromingen beïnvloeden. Modernisme van het interbellum Periode: ca. 1920 – 1940 In Brussel is het modernisme van het interbellum soms moeilijk te onderscheiden van de art deco (zie “pakketbootstijl”), vooral in de beginfase van de stroming: hoewel met nieuwe bouwkundige vormen wordt geëxperimenteerd, blijft er nog een duidelijke gehechtheid aan het ornamentale gebruik van traditionele materialen. De rode draad van het modernisme bestaat uit de soberheid van de vormen, het gebruik van vensterregisters of liggende rechthoekige vensters en de afwezigheid van decoratie. De geaccentueerde horizontale voegen (of schaduwvoegen), de platte daken en de vensters die op het gevelvlak aansluiten zijn evenzeer kenmerkend voor de stijl. Naoorlogs modernisme Periode: ca. 1940 – 1960 Het naoorlogse modernisme (jaren 1940-1960) is herkenbaar aan verschillende karakteristieke elementen: een gevelindeling met een sobere esthetiek (eenvoudige lijnen, geen ornamenten), grote gevelopeningen die door het glas het natuurlijke licht en het gevoel van openheid versterken alsook de keuze en toepassing van materialen, zoals zichtbare baksteen, breuksteen en metaal. Deze architectuur verwerkt in sommige gevallen subtiele details, zoals reliëfspel in het metselwerk, omlijstingen van gevelopeningen in natuursteen en/of uitgevoerd in uitspringend metselwerk, kordons in natuursteen die de verdiepingen benadrukken en soms een decoratief bas-reliëf. Gevelopeningen worden zeer vaak als vensterregisters (vensterstroken) uitgevoerd, soms met metalen vensterleuning (met een sober en functioneel ontwerp, zonder overbodige details, gericht op het gebruiksgemak). Voor eengezinswoningen wordt vaak gekozen voor de bel?etagetypologie, aangezien in die periode de auto toegankelijker wordt. Ludiek modernisme, ook wel Expo 58-stijl genoemd Periode: ca. 1950 – 1965 Het ludiek modernisme of de expostijl (soms ook Robbedoesstijl, naar de stripreeks waarin dergelijke woningen in die periode figureerden), dankt zijn naam aan de wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel. Het is een kortstondige tendens binnen het modernisme die zich ontwikkelt eind de jaren 1950 en verdwijnt begin de jaren 1960. De Expo 58?stijl weerspiegelt het optimisme van die periode en geeft het functionalisme een menselijke toets door een nieuwe vormentaal te introduceren, die onder meer bestaat uit V?kolommen, uitstekende kroonlijsten en luifels, boemerangvormige deurklinken, zigzagvormige borstweringen, stervormige motieven, gekleurde sandwichpanelen en decoratief latwerk. De stijl hanteert graag diagonale lijnen, onregelmatige, hoekige of gebogen vormen. De toegepaste structuren zijn licht (de draagstructuur wordt vaak zichtbaar gelaten) en de kleuren zijn dikwijls levendig en contrastrijk. De voorkeur gaat uit naar moderne materialen zoals beton, metaal en grote glaspartijen. In Brussel kent de tendens een groot succes in de wijken van de stadsrand die tegen het einde van de jaren 1950 worden ontwikkeld. Laat modernisme Periode: ca. 1970-1980 Tijdens de jaren 1970 en 1980 haalt de residentiële architectuur de mosterd bij de uiteenlopende tendensen van die periode. In het late modernisme zijn niet alleen de basisprincipes van het modernisme terug te vinden (rationaliteit, eenvoudige volumes, weinig ornamenten, functionele organisatie van de ruimte), maar ook elementen van het brutalisme (leesbaarheid van de structuur en benadrukking van ruwe materialen). Toch worden die principes verzacht door toegevingen die de wens weerspiegelen om moderniteit te verzoenen met de verwachtingen van de middenklasse, die geeft om comfort en streeft naar inpassing in het bestaande stadsweefsel. In die laat modernistische realisaties staan zichtbare (ruwe) baksteen, het samenspel van open en gesloten vlakken (blinde muren en glaspartijen), insprongen en hoogteverschillen en sobere kubusvormige volumes centraal. Bepaalde contextbepalende elementen worden ingewerkt, zoals hellende daken met dakpannen in residentiële wijken. Ook daken lenen zich tot spelen met in- en uitsprongen, hoogteverschillen, open en gesloten vlakken. In appartementsgebouwen krijgen de gevels ritme aan de hand van prefabmodules en brede balkons met metalen en glazen borstweringen (rookglas). Het Brusselse laat modernisme van de jaren 1970-1980 kan dan ook worden gezien als een fase van rationalisering en verspreiding van het modernisme, toegepast op een breed scala aan residentiële typologieën. Het getuigt van een periode waarin architectuur tegelijk praktisch, economisch en modern wilde zijn en zich tevens wilde verankeren in een lokale materialiteit en in vormen aangepast aan het dagelijkse gebruik. Dat erfgoed, dat niet spectaculair is en soms als strak wordt beschouwd, vertegenwoordigt niettemin een essentiële fase in de evolutie van het Brusselse stadslandschap en luidt de overgang in tussen het naoorlogse klassieke modernisme en de opkomst van het postmodernisme in de jaren 1980. van eind jaren 1950 opgetrokken administratieve gebouwen in Brussel. De bouw van de diverse vleugels bleef niettemin tot in 1971 verbazend trouw aan het programma dat al twintig jaar oud was. De vrijwel volledige uitvoering van dit indrukwekkende complex in een esthetica van vlak na WO II heeft waarschijnlijk te maken met de uitzonderlijk lange ambtstermijn van Jean-Marie Evrard als burgemeester. In 1949 was hij voorzitter van de voor het gemeentehuis uitgeschreven architectuurwedstrijd en hij bleef tot in 1971 burgemeester. Vanaf die datum haastten zijn opvolgers zich om een einde te maken aan de opdracht van arch. G. Vermeiren “met het oog op een moderne en sobere stijl” en om voor de laatste uit te voeren werken, met name het interieur van het cultureel centrum, voor een radicaal modernistischHet modernisme duidt elke architectuur aan die getuigt van een streven naar innovatie door middel van een uitgepuurde vormentaal. De zuiverste vorm, die vaak wordt aangeduid als de internationale stijl, wordt gekenmerkt door een rationele plattegrond, eenvoudige geometrische vormen, een draagstructuur (vaak in beton) met een plat dak, lichte wanden en het gebruik van moderne materialen (industriële materialen zoals gewapend beton, staal, glas). Hoewel maar weinig gebouwen de zuiverheid van de internationale stijl bereiken, drukken vele modernistische bouwwerken toch een duidelijk verlangen tot rationalisering uit. Kenmerkend zijn regelmatige bakstenen bekleding, sobere volumes en sterk gereduceerde decoratie. Het modernisme zal wereldwijd diverse architectuurstromingen beïnvloeden. Modernisme van het interbellum Periode: ca. 1920 – 1940 In Brussel is het modernisme van het interbellum soms moeilijk te onderscheiden van de art deco (zie “pakketbootstijl”), vooral in de beginfase van de stroming: hoewel met nieuwe bouwkundige vormen wordt geëxperimenteerd, blijft er nog een duidelijke gehechtheid aan het ornamentale gebruik van traditionele materialen. De rode draad van het modernisme bestaat uit de soberheid van de vormen, het gebruik van vensterregisters of liggende rechthoekige vensters en de afwezigheid van decoratie. De geaccentueerde horizontale voegen (of schaduwvoegen), de platte daken en de vensters die op het gevelvlak aansluiten zijn evenzeer kenmerkend voor de stijl. Naoorlogs modernisme Periode: ca. 1940 – 1960 Het naoorlogse modernisme (jaren 1940-1960) is herkenbaar aan verschillende karakteristieke elementen: een gevelindeling met een sobere esthetiek (eenvoudige lijnen, geen ornamenten), grote gevelopeningen die door het glas het natuurlijke licht en het gevoel van openheid versterken alsook de keuze en toepassing van materialen, zoals zichtbare baksteen, breuksteen en metaal. Deze architectuur verwerkt in sommige gevallen subtiele details, zoals reliëfspel in het metselwerk, omlijstingen van gevelopeningen in natuursteen en/of uitgevoerd in uitspringend metselwerk, kordons in natuursteen die de verdiepingen benadrukken en soms een decoratief bas-reliëf. Gevelopeningen worden zeer vaak als vensterregisters (vensterstroken) uitgevoerd, soms met metalen vensterleuning (met een sober en functioneel ontwerp, zonder overbodige details, gericht op het gebruiksgemak). Voor eengezinswoningen wordt vaak gekozen voor de bel?etagetypologie, aangezien in die periode de auto toegankelijker wordt. Ludiek modernisme, ook wel Expo 58-stijl genoemd Periode: ca. 1950 – 1965 Het ludiek modernisme of de expostijl (soms ook Robbedoesstijl, naar de stripreeks waarin dergelijke woningen in die periode figureerden), dankt zijn naam aan de wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel. Het is een kortstondige tendens binnen het modernisme die zich ontwikkelt eind de jaren 1950 en verdwijnt begin de jaren 1960. De Expo 58?stijl weerspiegelt het optimisme van die periode en geeft het functionalisme een menselijke toets door een nieuwe vormentaal te introduceren, die onder meer bestaat uit V?kolommen, uitstekende kroonlijsten en luifels, boemerangvormige deurklinken, zigzagvormige borstweringen, stervormige motieven, gekleurde sandwichpanelen en decoratief latwerk. De stijl hanteert graag diagonale lijnen, onregelmatige, hoekige of gebogen vormen. De toegepaste structuren zijn licht (de draagstructuur wordt vaak zichtbaar gelaten) en de kleuren zijn dikwijls levendig en contrastrijk. De voorkeur gaat uit naar moderne materialen zoals beton, metaal en grote glaspartijen. In Brussel kent de tendens een groot succes in de wijken van de stadsrand die tegen het einde van de jaren 1950 worden ontwikkeld. Laat modernisme Periode: ca. 1970-1980 Tijdens de jaren 1970 en 1980 haalt de residentiële architectuur de mosterd bij de uiteenlopende tendensen van die periode. In het late modernisme zijn niet alleen de basisprincipes van het modernisme terug te vinden (rationaliteit, eenvoudige volumes, weinig ornamenten, functionele organisatie van de ruimte), maar ook elementen van het brutalisme (leesbaarheid van de structuur en benadrukking van ruwe materialen). Toch worden die principes verzacht door toegevingen die de wens weerspiegelen om moderniteit te verzoenen met de verwachtingen van de middenklasse, die geeft om comfort en streeft naar inpassing in het bestaande stadsweefsel. In die laat modernistische realisaties staan zichtbare (ruwe) baksteen, het samenspel van open en gesloten vlakken (blinde muren en glaspartijen), insprongen en hoogteverschillen en sobere kubusvormige volumes centraal. Bepaalde contextbepalende elementen worden ingewerkt, zoals hellende daken met dakpannen in residentiële wijken. Ook daken lenen zich tot spelen met in- en uitsprongen, hoogteverschillen, open en gesloten vlakken. In appartementsgebouwen krijgen de gevels ritme aan de hand van prefabmodules en brede balkons met metalen en glazen borstweringen (rookglas). Het Brusselse laat modernisme van de jaren 1970-1980 kan dan ook worden gezien als een fase van rationalisering en verspreiding van het modernisme, toegepast op een breed scala aan residentiële typologieën. Het getuigt van een periode waarin architectuur tegelijk praktisch, economisch en modern wilde zijn en zich tevens wilde verankeren in een lokale materialiteit en in vormen aangepast aan het dagelijkse gebruik. Dat erfgoed, dat niet spectaculair is en soms als strak wordt beschouwd, vertegenwoordigt niettemin een essentiële fase in de evolutie van het Brusselse stadslandschap en luidt de overgang in tussen het naoorlogse klassieke modernisme en de opkomst van het postmodernisme in de jaren 1980. programma te opteren. Deze nieuwe koers verklaart tevens de wijzigingen in het programma van de werken waarvoor de ruwbouw in 1971 nog niet was afgewerkt. De huidige voorbouw met portaal1. In muur uitgespaarde ruimte voor een deur of toegang; - 2. Meer gesloten, voor of achter een gebouw geplaatste beschutting (voorbouw, vestibule). van blok A, moest oorspronkelijk gedomineerd worden door twee kolossaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. beelden en voorzien zijn van een witstenen eretrap met twee rechte delen die rechtstreeks naar de esplanade van de trouwzaal op de eerste verdieping moest leiden. Bovendien waren haaks op blok A, aan de Fr. Gaystraat twee kleine vleugels voorzien.


Beschrijving

Monumentaal gebouw van twee bouwlagen op souterrainHoge kelder of half verzonken verdieping. bestaande uit twee L-vormig opgestelde vleugels, met op de snijding een hoge toren. Bakstenen gevel in traditioneelPeriode: 17e-18e eeuw In Brussel verwijst traditionele architectuur naar een specifieke bouwwijze tijdens de periode die de 17e eeuw en de eerste helft van het 18e eeuw omvat. Het betreft een bouwtechniek waarbij bakstenen metselwerk, gemetseld met kalkmortel, wordt gecombineerd met natuursteen (onderbouw of plint, kruisvensters, kroonlijst, enz.) op een draagstructuur die bestaat uit een assemblage van zichtbare hoofdbalken en houten vloerbalken, die de muurvlakken onderling verbinden door middel van smeedijzeren ankers, zichtbaar in de gevel (rechte ankers of lelieankers). De vloeren zijn opgebouwd uit vrij brede planken, en de vertrekken worden soms ontsloten door een houten wenteltrap met centrale kern. De ruimte onder het dakgebinte beschikt over een verhoogde dakvoet en genummerde spanten. Onder het gebouw bevindt zich een stenen kelder, gemetseld met kalkmortel en overdekt door een groot, licht afgeplat tongewelf, dat haaks op de straat is georiënteerd. Die techniek wordt gebruikt voor de bouw van woonhuizen en komt voornamelijk voor in het historische centrum van Brussel. Gezien de woondichtheid en de smalle percelen is het meest voorkomende woningtype het diephuis. Een diephuis heeft een rechthoekig grondplan en bestaat uit drie opeenvolgende delen: een voorhuis, een binnenkoer en een achterbouw (het achterhuis). Beide volumes worden verbonden door een zijvleugel. Dwarshuizen, met een zadeldak evenwijdig met de straat, komen eerder voor buiten de gebieden met hoge dichtheid of langs invalswegen. De gevel blijft trouw aan de middeleeuwse puntgevel, waarvan het prototype in Brussel in de 15e eeuw opduikt. Bij dat type gevel versmallen de bovenzijden trapsgewijs of lopen ze, zij het minder frequent, via doorlopende hellingen uit in een punt. In de loop van de 17e eeuw wordt de topgevel verrijkt met decoratie die aan lokale varianten van de renaissance- en barokstijlen ontleend zijn (gebogen lijnen, voluten, rechte of omgekeerde consoles). Het fronton wordt pas courant toegepast vanaf de jaren 1730–1740. metselverbandWijze waarop bakstenen aan de buitenzijde van een muur zijn gerangschikt., op witstenen onderbouwHoge sokkel, reikend tot ongeveer het midden van de toegang; meestal in hardsteen.. VenstersLicht- en/of luchtopening in een muur. in tweede en derde bouwlagen met witstenen omlijsting. Beeldhouwwerk op gevel n.o.v. van beeldhouwer Alcide Mathieux van Etterbeek. Hoog dak met drie rijen dakkapellenUit het dakvlak opgaand venster; meestal in hout en vaak onder spitse kap. voor drie zolderverdiepingen.

Toren van 65 m hoog. Op benedenverdieping getraliede deur bereikbaar via trap, leidend naar hal van dienst bevolking. In tweede bouwlaag op hoek van toren witstenen erebalkon met opengewerkteOpengewerkt, voorzien van een stelsel van kleine, decoratieve openingen. borstwering1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust.; breed rechthoekig hoekvenster met glasdeurenDeur waarvan het grootste deel uit glas bestaat. en roedenDunne houten of metalen staaf in een kozijn waarin glasruiten worden bevestigd.; beeldhouwwerk (ca 1964-1965): lampetNeerwaartse beëindiging, afhangende versiering als aanzet van een balkon of erker. in vorm van allegorische sirene van de Woluwe en bekroning in vorm van Sint-Pieter geflankeerd door gemeentewapens. In bovenste torengedeelte zes kleine, naar hoek verschoven en boven elkaar geplaatste rondboogvensters. Wijzerplaat in gres met de tekens van de dierenriem (1963). Elektronisch klokkenspel bestaande uit achttien bronzen klokken gegoten door Michiels van Leuven (1969). Witstenen kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement).. Achthoekige, met schiefer beklede lantaarn1. Bovenste, opengewerkte bekroning van een dakkoepel of toren; schrijlings op nok van een dak gelegen wordt het dakruiter genoemd. - 2. Lichtbron met glazen ruiten., bekroond met koperen pijl, uitgevoerd door atelier Ribaut in Drogenbos.

Blok A, parallel met Ch. Thielemanslaan. Op verdieping glasdeurenDeur waarvan het grootste deel uit glas bestaat. met Frans balkonBorstwering tussen de dagkanten van een naar binnen openslaand venster dat tot de vloer doorloopt. met smeedijzerenTaai, ‘kneedbaar’ ijzer dat ambachtelijk wordt ‘gesmeed’ (gehamerd bij hoge temperatuur) tot decoratieve bouwonderdelen als tuinhekken, borstweringen… borstwering1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. in diepe omlijsting; laatstgenoemde getooid met metopenAl of niet versierd vlak tussen de trigliefen van een fries. in Euville, voorstelling: blazoenen van de gemeente en de provincie Brabant (1968-1969).

Rechts voorbouw met monumentaalZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. witstenen portaal1. In muur uitgespaarde ruimte voor een deur of toegang; - 2. Meer gesloten, voor of achter een gebouw geplaatste beschutting (voorbouw, vestibule).. De architectuur van deze voorbouw werd in 1972 vereenvoudigd vlg. het nieuwe programma. Op verdieping groot steekboogvensterBoog die minder dan een halve cirkel beschrijft; boog in de vorm van een cirkelsegment. Bij vensters spreekt men dan van een getoogd venster of steekboogvenster. met schuine diepe omlijsting. Witstenen inscriptie “WOLUWE S^t p WOLUWE” onder kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement).. Op hoeken van dakkapelUit het dakvlak opgaand venster; meestal in hout en vaak onder spitse kap. hardstenen sculpturen van sirenen (1971).


Achtergevel van Blok B in P. Lancsweertstraat. Uitbouw waarin trappenhuisGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht., met over hele hoogte monumentaalZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. rechthoekige muuropening met rasterverdeling.

Monumentale esplanade met oorspronkelijk in het ontwerp voorziene meubilair zoals de door een ketting met elkaar verbonden bloembakken en de bronzen lantaarns1. Bovenste, opengewerkte bekroning van een dakkoepel of toren; schrijlings op nok van een dak gelegen wordt het dakruiter genoemd. - 2. Lichtbron met glazen ruiten..

Interieur

Binneninrichting van blokken B en X naar oorspronkelijk ontwerp van arch. G. Vermeiren, 1949. Benedenverdieping met grote lokettenhal waarvan de loketten met dunne eiken frontonsDriehoekige of segmentvormige bekroning van een gevel of muuropening.; gewelf op pendentieven, met rozettenRozet, versiering met concentrische vorm, lijkend op een bloem; in ruime zin roosvenster, groot rondlicht, gevuld met gotisch maaswerk van rozetten, drie-, vier- en veelpassen in concentrische schikking en/of gevuld met glas-in-lood., voorstelling: oude zegels van Brabant. Glas-in-loodramen met antiek glas en met mascaronsGehouwen versiering onder de vorm van een (fantastisch) mensen- of dierenmasker., voorstelling: gestileerde munststukken uit dezelfde tijd als blazoenen op het plafond. Geheel op basis van cartons n.o.v. beeldhouwer Mathieux uitgevoerd door meester-glazenier Jacques Colpaert. Vloer met tegels van wit marmer met omlijsting in zwart marmer. Achteraan de hal monumentaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. trap naar verdiepingen.

Op eerste verdieping: kabinetten van burgemeester en schepenen en gemeenteraadszaal. Vloer van kantoren in parket met complexe geometrische tekening en in verschillende houtsoorten.

Toegang via een grote eiken deur met glas-in-loodramen, uitgevend op een grote hal met twee monumentaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. schilderijen van schilder Émile Fabry: aan éne kant “Mozes voor Adam en Eva uit het paradijs verjaagd”, aan andere kant “Eschyleia” een episode uit het leven van Prometheus. In kantoor links van hal, nog een monumentaalZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. paneel1. Dunne (houten) plaat, gevat in een omlijsting van stijlen en regels van deuren, lambriseringen en plafonds; - 2. Gevelversiering in de vorm van een in- (spiegel) of uitspringende (paneel) rechthoekige omlijsting., getiteld “l'Effort” (De inspanning) van zelfde schilder. Rechts van deze hal kabinetten van burgemeesters en schepenen aan weerszijden van lange gang, achter monumentaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. dubbele deuren in notenhoutfineer en met panelen1. Dunne (houten) plaat, gevat in een omlijsting van stijlen en regels van deuren, lambriseringen en plafonds; - 2. Gevelversiering in de vorm van een in- (spiegel) of uitspringende (paneel) rechthoekige omlijsting. bekleed met perkament (1965).


Rechts van gang voor secretariaat, glas-in-loodraam, voorstelling: de Wetenschappen en de Kunsten. Links eerste elektrisch bediende monumentaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. deur, geeft uit op weelderig gedecoreerd kabinet van de burgemeester; voorafgegaan door wachtkamer met pilastersPlatte, weinig uitspringende muurpijler, vaak met basis en kapiteel. onder frontonsDriehoekige of segmentvormige bekroning van een gevel of muuropening. in stuc (1965). Marmeren (Carrara) vloer in stermotief. Twee fonteintjes met gecanneleerdeParallelle, gootvormige decoratieve groeven op een zuil of pilaster. zuilCilindervormig steunpunt; vaak voorzien van basis en kapiteel. De kleine en/of dunne variant ervan wordt colonnet genoemd. onder bekken in Carrarisch marmer en bekroond met bronzen sculptuur die bos van Woluwe symboliseert, n.o.v. beeldhouwer Liliane Denet.

Eigenlijke kabinet van burgemeester is een grote ruimte met plafond in vals eiken balkwerk. MonumentaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. schouw met notenhouten pilastersPlatte, weinig uitspringende muurpijler, vaak met basis en kapiteel. en kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement).; haardplaat in hittebestendig gres met door Mathieux gesculpteerde oude zegels van heren van Woluwe en Stokkel; kacheldeksel met wapens versierd; rookvang en vuurbok met initialen “SWP”, in 1966 besteld bij Mergam. Gewelfde rookvang in gres van Brauvilliers, ca 1967 uitgevoerd door kunstenaar Robert Degeneve; voorstelling: lokale legende van de ketels. Doorlopende  friesHorizontale band om een muurvlak in te delen of aan de bovenzijde te begrenzen; al dan niet beschilderd of versierd (terracotta, sgrafitto, cementtegels…). gevormd door paneelschilderij geïnspireerd door Italiaanse renaissanceDe Neo-Vlaamse renaissancestijl is een regionale variant van de neorenaissance die zich in Brussel ontwikkelde tussen circa 1860 en 1914. Zij grijpt terug op de zestiende-eeuwse bouwtraditie van de Zuidelijke Nederlanden, met name op Vlaamse stadhuizen, gildehuizen en patriciërswoningen uit de tijd van de Habsburgse Nederlanden. In tegenstelling tot de meer Italiaans georiënteerde neorenaissance legt de neo-Vlaamse richting de nadruk op nationale worteling, ambachtelijke expressie en stedelijke identiteit. De stijl ontstond in een context van groeiend nationaal en stedelijk bewustzijn: in de tweede helft van de 19e eeuw trachtten Belgische architecten en beleidsmakers een eigen architecturale vormentaal te definiëren, los van Franse of Engelse modellen. De terugkeer naar de Vlaamse renaissance bood een historisch verankerd maar hedendaags hanteerbaar idioom, dat verwees naar traditie, vakmanschap en burgerlijke trots. De zestiende eeuw gold daarbij als een gouden tijdperk van kunst, handel en stedelijke autonomie — waarden die men binnen de jonge Belgische natie opnieuw wilde oproepen. In Brussel, als hoofdstad van het koninkrijk, kreeg deze stijl een uitgesproken representatieve functie. Zij symboliseerde zowel continuïteit met het historische stadsbeeld als de identiteit van een zelfbewuste burgerij. Architecten combineerden de historiserende vormentaal vaak met moderne bouwtechnieken — zoals gietijzer, staal en nieuwe baksteenformaten — binnen een bredere eclectische stedelijke architectuur. De stijl werd bijzonder populair voor openbare gebouwen, scholen, gemeentehuizen, postgebouwen en burgerhuizen, en kreeg zo ook een educatieve en administratieve dimensie: zij moest burgerlijke orde, stedelijke trots en nationale identiteit zichtbaar maken. In de periode van Leopold II werd zij een wezenlijk onderdeel van het visuele profiel van de hoofdstad. De neo-Vlaamse renaissancestijl is herkenbaar aan een uitgesproken verticale en plastische gevelcompositie, met een levendig spel van materialen, kleuren en ornamenten. Typische kenmerken zijn het gebruik van rode baksteen gecombineerd met witte of blauwe natuursteen (soms in speklagen), trapgevels, kruisvensters en geprofileerde kozijnen, cartouches, medaillons, frontons en wimpelvormige dakkapellen, evenals beeldhouwwerk met figuren, wapenschilden of allegorische motieven. Horizontale cordonbanden en verticale lisenen ritmeren de gevel, soms aangevuld met smeedijzeren balkons of loggia’s in natuursteen of hout. De stijl combineert constructieve rationaliteit met decoratieve exuberantie — een evenwicht dat haar bijzonder geschikt maakte voor stedelijke representatie., ca 1967 uitgevoerd door Degeneve; voorstelling: Hertoginnendal, ridders en krijgsmannen uit de middeleeuwen, Filips de Goede en zijn hof, het humanisme van Erasmus, jacht in het Zoniënwoud, landelijkePeriode: 18e – 19e – begin 20e eeuw De landelijke architectuur verwijst naar een kenmerkende bouwwijze die voornamelijk bestaat uit boerderijen en landelijke woningen, opgetrokken tussen de 18e eeuw en het begin van de 20e eeuw. Tot het midden van de 19e eeuw was dit type bebouwing wijdverspreid in de Brusselse voorsteden, die toen nog een overwegend landelijk landschap kenden. De bebouwing concentreerde zich vooral rond parochiekerken, in gehuchten, en langs de belangrijkste verkeersassen. Deze bouwwijze, die binnen de vernaculaire architectuur valt, vertoont specifieke architecturale en materiële kenmerken die getuigen van lokale grondstoffen en traditionele vakkennis. De boerderijen komen doorgaans overeen met kleinschalige landbouwbedrijven. Ze bestaan uit een rechthoekige woning, laag en zonder verdieping, die parallel of loodrecht op de weg is geplaatst. De ruimte tussen de weg en de boerderij fungeert als erf. Tot het einde van de 19e eeuw was de stal rechtstreeks verbonden met de woning en vormde zo één geheel. Bijgebouwen (schuur, berging, werkplaats, hooizolder) konden dit geheel aanvullen, afhankelijk van de middelen van de eigenaar. De vierkanthoeve is een variant van dit type, georganiseerd als een gesloten vierhoek of U-vorm rond een centrale binnenplaats. Deze binnenplaats bevatte vaak een mestput, een waterput, een drinkbak of een duiventil. Soms werd de straatzijde van de vleugel monumentaler vormgegeven met een poortgebouw. De constructietechniek maakt voornamelijk gebruik van lokale materialen: baksteen, kalkmortel, pleister en natuursteen (vooral voor sokkels en omlijstingen van openingen). De daken, rustend op een houten gebinte, zijn bedekt met riet, pannen of soms leien. De openingen zijn, indien later niet aangepast, zelden uitgelijnd en vaak van verschillende afmetingen. Sommige behouden hun oorspronkelijke houten latei. Ook zijn ijzeren muurankers zichtbaar in hoefijzer-, I- of X-vorm in de gevels en/of zijgevels. De landelijke woningen (vaak verbonden met tuinbouw) volgen een herkenbare typologie: een eenvoudig, compact bakstenen volume, een gepleisterde of geschilderde gevel, een indeling in traveeën over één niveau met attiek, en een poortdeur die toegang geeft tot een achterliggende berging. taferelen met de oude Sint-Pieterskerk, de Bemelhoeve en het kasteel van Kieffelt. Meubilair en schrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ...  in notenhoutfineer. Boven monumentaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. toegangsdeur bovenlichtBovenste gedeelte van een raam- of deurkozijn, gescheiden door een dwarsregel; soms voorzien van glas-in-lood en/of roeden. in glas-in-lood. Bibliotheekkast met valse boekbanden waarachter verborgen deur die vroeger naar toren leidde. Fauteuils in notenhout bekleed met similileer. Kabinetten van schepenen met minder weelderig decor. SchrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ...  overwegend in notenhoutfineer, bestaande uit bureau met liervormige voet, imposante bibliotheekkasten met frontonDriehoekige of segmentvormige bekroning van een gevel of muuropening. en radiatorkasten met panelen1. Dunne (houten) plaat, gevat in een omlijsting van stijlen en regels van deuren, lambriseringen en plafonds; - 2. Gevelversiering in de vorm van een in- (spiegel) of uitspringende (paneel) rechthoekige omlijsting.. Aan het einde van de gang, gemeenteraadszaal; parketvloer met grote rozetRozet, versiering met concentrische vorm, lijkend op een bloem; in ruime zin roosvenster, groot rondlicht, gevuld met gotisch maaswerk van rozetten, drie-, vier- en veelpassen in concentrische schikking en/of gevuld met glas-in-lood., grote lange gebogen tafel en lange, met essenhoufineer beklede consolesVoornamelijk voluut- of S-vormig kraagstuk, soms ook louter decoratief. voor wandlampen. Luchter in Venetiaans glas.

Cultuur- en congrescentrum in blok A, ingericht door interieurontwerper Christophe Gevers in geheel andere stijl, zowel qua programma, gericht op de creatie van functionele ruimten, als qua esthetica, gebaseerd op het gebruik van sobere, zichtbare materialen. Zaal voorzien van schuifwanden waardoor ze kan worden onderverdeeld in ruimten voor 300, 600 en 820 zitplaatsen. Op tussenverdiepingLage verdieping tussen twee bouwlagen; vaak boven commerciële benedenverdieping gelegen. werd een polyvalente zaal met 200 plaatsen ingericht: geheel in wit marmer en plafond rustend op zuilenCilindervormig steunpunt; vaak voorzien van basis en kapiteel. De kleine en/of dunne variant ervan wordt colonnet genoemd.. De oorspronkelijk voor de bevolkingsdienst voorziene lokettenzaal, werd omgevormd tot bibliotheek. De monumentaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. hal werd omgevormd tot polyvalente zaal en in de doorloop werden een discotheek en kantoren ingericht. Er werden tussenverdiepingenLage verdieping tussen twee bouwlagen; vaak boven commerciële benedenverdieping gelegen. toegevoegd zodat grote ruimten met relatief lage plafonds ontstonden. Vloeren bekleed met tegels in Carrarisch marmer in banden van verschillende breedte, bakstenen muren. Plafonds bekleed met gelakte metalen latten of eenvoudig geplafonneerd. Deuren in Securitglas. Leuningen van trappen in buisstaal of eenvoudige metalen strook. In souterrainHoge kelder of half verzonken verdieping. klein literair cabaret, bestaande uit een volumespel van rood geschilderde banken in gewapend beton; kleine houten tafels op rechthoekige betonnen poot; plafond bekleed met hoogpolig tapijt.


“Fabryzaal”, op eerste verdieping van blok A, ingericht tussen 1997 en 2000 n.o.v. arch. Lanotte in postmodernistischePeriode: ca. 1975 – 2000 Het postmodernisme zet zich af tegen de modernistische en functionalistische soberheid. Het ornament wordt opnieuw in ere hersteld als drager van betekenis. Het postmodernisme tracht de abstracte functionele architectuur een menselijk gezicht en karakter te geven en wil een zekere vertrouwdheid tot stand brengen, soms dankzij een referentie naar historische architectuur. De formele elementen uit het verleden (classicisme, art deco, Wiener Secession enz.) worden op een hedendaagse manier geherinterpreteerd, vaak met een toets ironie of humor (bijvoorbeeld door overdrijving): frontons, bogen, kolommen, pilasters, torentjes,… Voor prestigearchitectuur wordt opnieuw naar natuurlijke materialen zoals steen en marmer gegrepen, die dan met glas (spiegelglas) en roestvrij staal worden gecombineerd. In projecten met een beperkter budget zijn de gebruikte materialen minder luxueus (betonblokken, gekleurd metaal). In Brussel is postmodernisme terug te vinden zowel in bedrijfsarchitectuur (flagship buildings) als in openbare gebouwen (scholen, crèches, overheidsgebouwen) of in winkelcentra … stijl. Grote rechthoekige zaal met lichtjes concaaf plafond, gedeeltelijk met doek bespannen. MonumentaalZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. met zink bekleed, gebogen en verhoogd podium. Langs lange zijden loopbruggen, waarvan basis bekleed met gewelfde panelen1. Dunne (houten) plaat, gevat in een omlijsting van stijlen en regels van deuren, lambriseringen en plafonds; - 2. Gevelversiering in de vorm van een in- (spiegel) of uitspringende (paneel) rechthoekige omlijsting. in esdoornfineer. Borstweringen1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. van gespannen roestvrij stalen kabels. Achtermuur bekleed met panelen1. Dunne (houten) plaat, gevat in een omlijsting van stijlen en regels van deuren, lambriseringen en plafonds; - 2. Gevelversiering in de vorm van een in- (spiegel) of uitspringende (paneel) rechthoekige omlijsting. met esdoornfineer. Lange gang voor zaal met monumentaalZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. doek van schilder Fabry.