Crystal Building

Kantoorgebouw naar een ontwerp van ingenieur-architect Philippe Samyn & associés, 1992-1998, gelegen langs het Jubelpark, op de hoek gevormd door de Michelangelolaan met de Kortenberglaan. Het project hield eveneens de gevelrestauratie van drie burgerwoningen in neoclassicistischeVan 1775 tot jaren 1840. Het neoclassicisme – voor interieur ook Lodewijk XVI-stijl genoemd, naar Lodewijk XVI – ontstaat in Frankrijk in de tweede helft van de 18e eeuw en verspreidt zich snel over Europa. In Brussel bestrijkt de stijl hoofdzakelijk de periode 1775 tot de jaren 1840, al blijft zij tot aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog opduiken. In het Vlaamse landsgedeelte wordt doorgaans een onderscheid gemaakt tussen het 18e-eeuwse classicisme (ontstaan tijdens het Ancien Régime) en het neoclassicisme van de vroege 19e eeuw, dat hier geleidelijk uit voortvloeit. Na de Franse Revolutie en tijdens de Franse en Nederlandse periode evolueert de samenleving naar een burgerlijke maatschappij, wat zich vertaalt in een aangepaste architectuur en een nieuw cliënteel. Typologisch evolueert de bebouwing van 18e-eeuwse huizen met twee à drie bouwlagen (waarbij de derde vaak een mezzanine is) naar 19e-eeuwse gevels met drie à vier volwaardige niveaus. Naast grootschalige stadsuitbreidingen worden bestaande woningen regelmatig verbouwd tot classicistische herenhuizen met een nieuwe, symmetrische lijstgevel. Deze gevels beantwoorden aan de proportieregels van de antieke bouwkunst en functioneren soms als schermgevel, los van de achterliggende structuur. Het neoclassicisme vindt zijn theoretische basis in een hernieuwde belangstelling voor de Griekse en Romeinse oudheid, gestimuleerd door de opgravingen in Pompeï en Herculaneum en door de culturele praktijk van de Grand Tour. Onder invloed van de Verlichting streeft men naar harmonie, eenvoud, rationaliteit en een sobere ornamentiek, als reactie op barok en rococo. De stijl is meer dan een vormentaal: zij gaat gepaard met een rationele herinrichting van de stad (embellissement), waarbij esthetische, hygiënische en praktische aspecten samenkomen. Rechte straten, perspectieven en uniforme gevelwanden bepalen het stadsbeeld. In Brussel leidt dit tot een doorgedreven uniformisering van bepleisterde en beschilderde gevels. Vanaf 1812 worden enkel lichte tinten toegestaan; vanaf 1818 verplicht de stad de zogenaamde pierre-de-france-kleur, wat bijdraagt tot het beeld van de 19e-eeuwse “witte” stad. Kenmerkend is de bepleisterde en beschilderde lijstgevel, vaak wit of licht gekleurd, soms gecombineerd met hard- of witsteen. De compositie is strikt symmetrisch opgebouwd. Muuropeningen zijn meestal rechthoekig, soms steekboogvormig; rondbogen komen voor als accent, bijvoorbeeld in een toegangstravee. De gevel wordt horizontaal geleed door cordonlijsten en bekroond met een vooruitspringende kroonlijst, vaak voorzien van modillons en/of tandlijst. Samen met fries en architraaf vormt dit het klassiek geïnspireerde hoofdgestel. Decoratieve elementen – indien aanwezig – verwijzen naar de antieke vormentaal: pilasters, kolommen, frontons, trigliefen, medaillons, guirlandes of urnen. Toch zijn vele gevels, vooral in het begin van de 19e eeuw, opvallend sober. In prestigieuzere woningen verschijnt een balkon, aanvankelijk met smeedijzeren borstwering en vanaf het midden van de 19e eeuw steeds vaker in gietijzer. In Brussel wordt het neoclassicisme toegepast in zowel grootschalige stedenbouwkundige projecten als in particuliere woningbouw, publieke gebouwen en religieuze architectuur, en draagt het in sterke mate bij tot de coherentie en homogeniteit van het straatbeeld. Voorbeelden van dergelijke projecten zijn het Martelarenplein (het vroegere Sint-Michielsplein, 1774–1776), de Koningswijk (1774–1782), de Nieuwe Graanmarkt (1787), de omgeving van De Munt (1817–1822), het Barricadenplein (het vroegere Oranjeplein, 1825) en het Groot Godshuis met de omliggende wijk (1827), evenals de heraanleg van de omgeving van de vroegere stadspoorten. Naast gewone woningen en herenhuizen leent de stijl zich uitstekend voor monumentale en representatieve gebouwen, zoals publieke en religieuze instellingen, kastelen, paleizen en academies. In Brussel worden bovendien talrijke oudere dwarshuizen aangepast aan de nieuwe smaak: hun puntgevel wordt vervangen door een sobere, symmetrische lijstgevel. Ook in de omliggende dorpskernen blijkt het neoclassicisme bijzonder geschikt voor de oprichting of vernieuwing van bescheiden woningen, dankzij zijn heldere opbouw en ingetogen vormentaal. stijl uit 1895 in (zie Michel Angelolaan nr. 82, 84 en 86) en de inrichting van de omliggende openbare ruimten, alsook de ontmanteling en heropbouw van twee gevels uit 1896 in dezelfde Michelangelolaan.

Functioneel kantoorgebouw met acht bouwlagen. Hybride structuur bestaande uit beton, waarop een (gebogen) ijzerstructuur met houten (wegneembare) spanten ter hoogte van de technische verdieping. De schil van het gebouw bestaat uit een asymmetrisch gebogen en lichte glasvliesgevel, opgehangen aan de structuur. Deze ‘huid’ bestaat uit horizontale rijen van afwisselend panelen1. Dunne (houten) plaat, gevat in een omlijsting van stijlen en regels van deuren, lambriseringen en plafonds; - 2. Gevelversiering in de vorm van een in- (spiegel) of uitspringende (paneel) rechthoekige omlijsting. (zonder kader) van helder glas en geëmailleerde witte glazen hoofdbanden, m.a.w. een delicaat palet van zachte nuances door verschillende soorten glas. Innoverend is dat deze glaspanelen verlijmd zijn op hun kader en gevoegd zijn met een platvolle dichtingskit, waardoor er geen regenwater kan blijven staan in de raamprofielen. Het horizontale karakter van de gevels wordt versterkt door gegalvaniseerde stalen loopbruggen die voor schaduw zorgen en het reinigen van de gevel mogelijk maken.

De opmerkelijke kromming van de gevels zorgt voor een vermindering van lichtreflectie, terwijl de bolle vorm een minimale schaduw werpt op de tegenoverliggende woningen.


Motivatie erfgoedwaarden
Artistieke waarde
De Crystal Building is representatief voor het werk van architect Philippe Samyn. Het geeft een ingenieursoplossing voor technische vraagstukken. Het gebouw heeft zijn integriteit en authenticiteit behouden. Het heeft geen wijzigingen ondergaan (exterieur) en doet nog steeds dienst als kantoorgebouw.
Esthetische waarde
Het kantoorgebouw heeft een contextuele waarde omwille van de bijdrage aan het visuele effect in de stedelijke omgeving met de volledig beglaasde gevels en de afbuigende bovenverdiepingen.
Historische waarde
De Crystal Building dat representatief is voor het werk van architect Philippe Samyn (1948-2026). Het getuigt van zijn experimenteren met nieuwe materialen en bouwwijzen.
Stedenbouwkundige waarde
Het kantoorgebouw heeft een contextuele waarde omdat het qua stijl en schaal aansluiting zoekt bij de bestaande stedelijke context. De asymmetrisch gebogen bovenzijde van de gevel beperkt de omvang van het gebouw en verzacht de overgang tussen de Kortenberglaan en de Michel Angelolaan.
Het gebouw heeft een contextuele waarde omdat het een hoek als herkenningspunt in het stedelijk landschap nadrukkelijk markeert. De bolle vorm zorgt tevens voor een minimale schaduw op de tegenoverliggende herenhuizen.
Technische waarde
Het kantoorgebouw is representatief voor een innovatieve bouwtechniek. Het bestaat uit een hybride structuur van beton en gebogen ijzerbalken met op de hoogste verdieping houten spanten die indien nodig wegneembaar zijn voor eventuele nieuwe technische installaties in te kunnen brengen. De schil van het gebouw bestaat uit een asymmetrisch gebogen en lichte glasvliesgevel waarvan de glaspanelen verlijmd zijn op hun kader en gevoegd zijn met een platvolle dichtingskit, wat experimenteel was in de jaren 1990.