Typologie(ën)
synagoge
Ontwerper(s)
Rémy VAN DER LOOVEN – architect – 1962-1963
Juridisch statuut
Ingeschreven in de wettelijke inventaris op 19 augustus 2024
Stijlen
Brutalisme
Inventaris(sen)
- Actualisatie van het inventarisatieproject van het Bouwkundig Erfgoed (DMS-DML - 1995-1998)
- Het monumentale erfgoed van België. Schaarbeek (Apeb - 2010-2015)
Dit (deze) goed(eren) bezit(ten) de volgende waarde(n)
- Artistiek Het ontwerp van een onroerend goed (gebouw) door een gerenommeerde kunstenaar (architect) kan maar zeer zelden als criterium worden beschouwd. Om het belang van de selectie van dit onroerend goed te beoordelen, en de plaats dat het inneemt in het oeuvre van een kunstenaar (architect), is dit een criterium dat moet worden afgewogen met de architectonische kwaliteit (compositie en interne structuur), de uitvoering (materialen, technische beheersing), de plaats in de architectuurgeschiedenis dewelke een getuigenis zijn van een fase of aspect van landschapsarchitectuur of de bouwkunst in het verleden. Zodoende gelden koppelingen naar volgende criteria: zeldzaamheid (typologie, stijl, materiaalgebruik, bronnen), representativiteit (idem) en integriteit (idem + kwaliteit van uitvoering).
- Esthetisch Het onroerend goed heeft een esthetische waarde als het de waarnemer zintuigelijk prikkelt op een positieve manier (‘ervaring van schoonheid). Historisch gezien werd deze waarde aangewend om waardevolle natuurlijke of semi-natuurlijke gebieden aan te duiden, maar het kan ook gelden voor grote gehelen van gebouwen in een stedelijk gebied, met of zonder natuurlijke elementen, of monumenten die het stadslandschap markeren. Automatisch dringt een afweging met andere waarden zich op, de artistieke in de eerste plaats, maar ook de landschappelijke (integratie van het werk in het stedelijk landschap, oriëntatiepunten in de stad) en stedenbouwkundige waarde (spontane of rationele stedelijke gehelen), en dienen koppelingen naar selectiecriteria worden gemaakt: representativiteit, ensemblewaarde en contextuele waarde. Criteria die met andere (met name artistieke) criteria moeten worden gecombineerd.
- Historisch Het onroerend goed heeft een historische waarde als het getuigt van een bijzondere periode in de geschiedenis van de streek of de gemeente, of als bijzonder belangrijke ouderdom en zeldzame ontwikkeling voor een periode (bv. tuinstad die representatief is voor een bouwwijze die werd toegepast in het kader van de grote bouwcampagnes na de Tweede Wereldoorlog; dorpskernen die de eerste gegroepeerde bouwwerken van de gemeenten van de tweede ring illustreren; Hallepoort als overblijfsel van de tweede omwalling; enz.), of als getuigenis van een bepaalde stedelijke (en/of landschappelijke) ontwikkeling van de stad (bv. gebouwen aan de centrale boulevards of in de Leopoldswijk), of wanneer het een band vertoont met een belangrijke historische figuur - met inbegrip van persoonlijke huizen van architecten en kunstenaarsateliers (b.v. het geboortehuis van Constantin Meunier, het huis van Magritte), of in verband kan worden gebracht met een belangrijke historische gebeurtenis (b.v. huizen van de wederopbouw na het bombardement van 1695, Congreskolom), of een typologische representativiteit vertoont die kenmerkend is voor een commerciële of culturele beroepsactiviteit (bv. kerken, bioscopen, industriële architectuur, apotheken).
- Sociaal Moeilijk te onderscheiden van de volkskundige waarde en over het algemeen onvoldoende om een selectie op zichzelf te rechtvaardigen. - plaats van herinnering van een gemeenschap, van een sociale groep (bijvoorbeeld: potale in Sainte-Agathe, het kerkplein in Berhem-Sainte-Agathe, Vieux Tilleuls de Boendael in Elsene) - een plaats met volkssymboliek (b.v. Café La Fleur en Papier Doré in de Alexiensstraat) - een plaats waar een wijk gegroepeerd of gestructureerd is (bv. de Fer à Cheval-gebouwen in de Floréal-woonwijk).
- Stedenbouwkundig Sommige bouwkundige goederen spelen, meer dan andere bouwkundige goederen, een prominente rol in de planmatige inrichting van de bebouwde ruimte in het verleden. Meestal determineren zijn andere stedenbouwkundige (plan)vormen zodat er zich een wisselwerking voortdoet tussen bebouwde en niet-bebouwde (of open) ruimte. Die inrichting omvat ook de samenhang tussen verschillende schaalniveaus. Een onroerend goed heeft stedenbouwkundige waarde wanneer het hierin een rol speelt, bijvoorbeeld hoekgebouwen, coherente pleinen of (straatwanden), deskundig ingeplante torens (hoogbouw) en hun relatie tot hun onmiddellijke kwaliteitsvolle omgeving die coherent kan zijn, maar ook contrastrijk, maar ook relicten van stedenbouwkundige concepten en hoe deze architecturaal (en typologisch) zijn of werden ingevuld, zoals bijvoorbeeld de nog bewaarde eclectische stadspaleizen en/of herenhuizen in de Leopoldswijk.
Onderzoek en redactie
2013-2014
id
Urban : 22563
Beschrijving
Modernistische synagoge, n.o.v. architect Rémy Van der Looven, 1962-1963.
Geschiedenis
De synagoge werd in 1962 besteld door de Sefardische joodse gemeenschap van Brussel en werd vanaf 1966 gebouwd. De inhuldiging vond plaats op 20.12.1970. In 1984 ontwierp architect Ernest C. Henry een verbinding met nr. 49 (zie dit nummer), dat eigendom was geworden van de religieuze gemeenschap. In 1987 werd een rechthoekig bijgebouw, de Soeka, verbouwd tot een achthoekig paviljoen met vierkante voorbouw, n.o.v. architect Michel Kadz. In 1999 richtte architect Marco Kadz de ingang van de synagoge opnieuw in door hem met een gebogen metalen omheining af te sluiten.
Beschrijving
Synagoge bestaande uit twee rechthoekige volumes onder plat dak. Vooraan, ondiep toegangsvolume van twee bouwlagen met de hal, links geflankeerd door het trappenhuisGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht. en een bureau, rechts door een woning; vergaderzaal op de verdieping. Achteraan, hoofdvolume met een “foyer” gevolgd door de “gebedszaal” voorzien van een mezzanine.
![Paviljoenstraat 47, interieur van de synagoge (Foto Ch. Bastin & J. Evrard © MBHG).](/medias/500/buildings/10301211_0047_B01.jpg)
Buitenzijde
De gevels van het volume vooraan zijn gemaakt in rustieke hardsteen, die van het volume achteraan in witgekleurde baksteen. Gevels opengewerkt met hoge betonnen claustra's, op de hoofdgevel als een grote rondbogige arcadeEén of meerdere bogen, steunend op zuilen of pijlers; kan ook blind zijn. die de kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). doorbreekt en waarvan de vorm door het dak wordt gevolgd. Elementen in prefabbeton met Davidssterren aan de straatkant en met geometrische motieven met driehoeken op de overige gevels. Bas-reliëf met een geometrisch uitgewerkte menora op het rechtermuurvak aan de straatkant. Hoofdvolume onder daklicht met zijvlakken versierd met non-figuratieve betonnen glasramen. Aluminium schrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ... bewaard; geometrisch uitgewerkte menora's uitgesnedenVerdiept aanbrengen, beitelen,… in de hoofddeur.
Geschiedenis
De synagoge werd in 1962 besteld door de Sefardische joodse gemeenschap van Brussel en werd vanaf 1966 gebouwd. De inhuldiging vond plaats op 20.12.1970. In 1984 ontwierp architect Ernest C. Henry een verbinding met nr. 49 (zie dit nummer), dat eigendom was geworden van de religieuze gemeenschap. In 1987 werd een rechthoekig bijgebouw, de Soeka, verbouwd tot een achthoekig paviljoen met vierkante voorbouw, n.o.v. architect Michel Kadz. In 1999 richtte architect Marco Kadz de ingang van de synagoge opnieuw in door hem met een gebogen metalen omheining af te sluiten.
Beschrijving
Synagoge bestaande uit twee rechthoekige volumes onder plat dak. Vooraan, ondiep toegangsvolume van twee bouwlagen met de hal, links geflankeerd door het trappenhuisGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht. en een bureau, rechts door een woning; vergaderzaal op de verdieping. Achteraan, hoofdvolume met een “foyer” gevolgd door de “gebedszaal” voorzien van een mezzanine.
![Paviljoenstraat 47, interieur van de synagoge (Foto Ch. Bastin & J. Evrard © MBHG).](/medias/500/buildings/10301211_0047_B01.jpg)
Buitenzijde
De gevels van het volume vooraan zijn gemaakt in rustieke hardsteen, die van het volume achteraan in witgekleurde baksteen. Gevels opengewerkt met hoge betonnen claustra's, op de hoofdgevel als een grote rondbogige arcadeEén of meerdere bogen, steunend op zuilen of pijlers; kan ook blind zijn. die de kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). doorbreekt en waarvan de vorm door het dak wordt gevolgd. Elementen in prefabbeton met Davidssterren aan de straatkant en met geometrische motieven met driehoeken op de overige gevels. Bas-reliëf met een geometrisch uitgewerkte menora op het rechtermuurvak aan de straatkant. Hoofdvolume onder daklicht met zijvlakken versierd met non-figuratieve betonnen glasramen. Aluminium schrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ... bewaard; geometrisch uitgewerkte menora's uitgesnedenVerdiept aanbrengen, beitelen,… in de hoofddeur.
Bronnen
Archieven
GAS/DS 211-47.