Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Typologie(ën)
burgerwoning
Ontwerper(s)
Jean HENDRICKX – architect – 1923
Juridisch statuut
Ingeschreven in de wettelijke inventaris op 19 augustus 2024
Stijlen
Amsterdamse School
Dit (deze) goed(eren) bezit(ten) de volgende waarde(n)
- Artistiek Het ontwerp van een onroerend goed (gebouw) door een gerenommeerde kunstenaar (architect) kan maar zeer zelden als criterium worden beschouwd. Om het belang van de selectie van dit onroerend goed te beoordelen, en de plaats dat het inneemt in het oeuvre van een kunstenaar (architect), is dit een criterium dat moet worden afgewogen met de architectonische kwaliteit (compositie en interne structuur), de uitvoering (materialen, technische beheersing), de plaats in de architectuurgeschiedenis dewelke een getuigenis zijn van een fase of aspect van landschapsarchitectuur of de bouwkunst in het verleden. Zodoende gelden koppelingen naar volgende criteria: zeldzaamheid (typologie, stijl, materiaalgebruik, bronnen), representativiteit (idem), authenticiteit (idem + de kwaliteit van de uitvoering) en integriteit (bewaringstoestand, oorspronkelijke elementen)). Een goed bevat ook artistieke waarde als het kunstwerken omvat (beeldhouwwerken, reliëfs ontworpen voor het goed, enz.) of decoratieve elementen uit de oorspronkelijke bouwperiode of met bijzondere kwaliteit (gesigneerd glasramen, sgraffito, lichtbeuk, enz.).
- Esthetisch Historisch gezien werd die waarde aangewend om waardevolle groene ruimten en natuurlijke of halfnatuurlijke gebieden aan te duiden. De waarde kan ook gelden voor grote gehelen van gebouwen in een stedelijk gebied, met of zonder natuurlijke elementen, of monumenten die het stadslandschap markeren. Een afweging met andere waarden dringt zich tevens op: de artistieke, de landschappelijke (integratie van het werk in het stedelijk landschap, oriëntatiepunten in de stad) en de stedenbouwkundige waarde (spontane of rationele stedelijke gehelen). De volgende selectiecriteria worden er eveneens aan gekoppeld: de ensemblewaarde en de contextuele waarde.
- Historisch Het onroerend goed heeft een historische waarde : - als het getuigt van een bijzondere periode in de geschiedenis van de streek of de gemeente; - of als getuigenis van een periode en/of een zeldzame ontwikkeling van een periode (bv. tuinstad die representatief is voor een bouwwijze die werd toegepast in het kader van de grote bouwcampagnes na de Tweede Wereldoorlog; dorpskernen die de eerste gegroepeerde bouwwerken van de gemeenten van de tweede ring illustreren; de Hallepoort als overblijfsel van de tweede omwalling; - of als getuigenis van een bepaalde stedelijke (en/of landschappelijke) ontwikkeling van de stad (bv. gebouwen aan de centrale lanen of in de Leopoldswijk); - of wanneer het een band vertoont met een belangrijke historische figuur – met inbegrip van persoonlijke huizen van architecten en kunstenaarsateliers (bv. het geboortehuis van Constantin Meunier, het huis van Magritte); - of in verband kan worden gebracht met een belangrijke historische gebeurtenis (bv. huizen van de wederopbouw na het bombardement van 1695, de Congreskolom); - of een typologische representativiteit vertoont die kenmerkend is voor een commerciële of culturele beroepsactiviteit (bv. kerken, bioscopen, industriële architectuur, apotheken); - of als het representatief is van het oeuvre van een belangrijke architect in de architectuurgeschiedenis op internationaal, nationaal, regionaal of lokaal niveau (dit betreft zowel befaamde architecten als V. Horta, V. Bourgeois, M. Polak als secundaire architecten, die lokaal verbonden worden aan een gemeente zoals Fernand Lefever in Koekelberg of Emile Hoebeke in Sint-Agatha-Berchem).
- Stedenbouwkundig Sommige bouwkundige goederen of landschappen hebben in het verleden een prominente rol gespeeld in de planmatige inrichting van de bebouwde ruimte en de stedelijke ruimte. Meestal bepalen zij andere stedenbouwkundige (plan)vormen zodat er zich een wisselwerking voortdoet tussen bebouwde en niet-bebouwde (of open) ruimte. Die inrichting omvat ook de samenhang tussen verschillende schaalniveaus. Een onroerend goed heeft stedenbouwkundige waarde wanneer het daarin een rol speelt, bijvoorbeeld : - hoekgebouwen; - coherente pleinen of homogene huizenrijen (gevels die een ensemble vormen van dezelfde stijl, periode en volume); - tuinwijken, - deskundig ingeplante torens (hoogbouw) en hun relatie tot hun onmiddellijke kwaliteitsvolle omgeving die coherent kan zijn, maar ook contrastrijk, - relicten van stedenbouwkundige concepten en hoe die architecturaal (en typologisch) zijn of werden ingevuld, zoals bijvoorbeeld de nog bewaarde eclectische stadspaleizen en/of herenhuizen in de Leopoldswijk.
Onderzoek en redactie
2005-2007
id
Urban : 16865
Beschrijving
Woonhuis met artsenpraktijk, geïnspireerd door de Amsterdamse schoolPeriode: 1920-1930
De Amsterdamse School is een modernistische beweging, doordrongen van een
socialistisch ideaal, die zich in Nederland ontwikkelt in de nasleep van de
Eerste Wereldoorlog en haar volle bloei kent in het begin van de jaren 1920.
De architectuur wordt gekenmerkt door de expressiviteit van ambachtelijke
materialen waarbij met diverse vormen en kleuren wordt gewerkt. De stijl valt
op door een grote plasticiteit van de vormen (golvende, gezwollen, gebogen
gevels en complexe dakvormen), onder meer dankzij een originele toepassing van
baksteen (gebruik van verschillende metselverbanden zoals bakstenen in staand
verband, bakstenen in halfsteensverband, bakstenen in uitspringend verband
enz.). De subtiele effecten van de metselverbanden, de verspringingen en de
complexe aansluitingen zorgen voor levendige gevels met organische rondingen.
Het is een architectuur waarin louter decoratieve elementen een belangrijke rol
spelen in het ontwerp: de architecten integreren onder meer pinakels, figuratieve
sculpturen en muuropeningen met “laddervensters” (vensters met horizontale
roeden, zoals de sporten van een ladder).
In Brussel is de invloed van de Amsterdamse School op de architecten van het
interbellum voornamelijk esthetisch. De stijl wordt vooral toegepast in de
woonarchitectuur via de compositie van elementaire volumes en door expressieve
gevels die tot stand komen door de verwerking van baksteen (die soms verwant is
aan de geometrische art deco). Het expressionisme is er echter minder
spectaculair dan in de Amsterdamse architectuur, waar de bakstenen wanden
werkelijk een organisch karakter lijken te hebben., n.o.v. arch. Jean Hendrickx, 1923.
Drie bouwlagen en vier gelijke traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...). Belangrijkste elementen in de gevel benadrukt door rode baksteen, de rest bepleisterdMuur of plafond bedekt met een laag mortel op basis van een mengsel van kalk, gips of cement en zand, met of zonder andere fijne toeslagmaterialen.. Muuropeningen meestal rechthoekig, met uitzondering van toegangsdeur onder rondboogBoog waarvan de kromming een halve cirkel beschrijft.. Twee houten dakkapellenUit het dakvlak opgaand venster; meestal in hout en vaak onder spitse kap.. Bewaard schrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ... .
Interieur. Inkomhal geeft vooraan uit op twee grote vertrekken aan straatkant en achteraan op grote traphal. Eerste verdieping vrijwel volledig in beslagVerzameling van metalen elementen op een deur of raam. genomen door groot salon en eetkamer.
Drie bouwlagen en vier gelijke traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...). Belangrijkste elementen in de gevel benadrukt door rode baksteen, de rest bepleisterdMuur of plafond bedekt met een laag mortel op basis van een mengsel van kalk, gips of cement en zand, met of zonder andere fijne toeslagmaterialen.. Muuropeningen meestal rechthoekig, met uitzondering van toegangsdeur onder rondboogBoog waarvan de kromming een halve cirkel beschrijft.. Twee houten dakkapellenUit het dakvlak opgaand venster; meestal in hout en vaak onder spitse kap.. Bewaard schrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ... .
Interieur. Inkomhal geeft vooraan uit op twee grote vertrekken aan straatkant en achteraan op grote traphal. Eerste verdieping vrijwel volledig in beslagVerzameling van metalen elementen op een deur of raam. genomen door groot salon en eetkamer.
Bronnen
Publicaties en studies
DE HENS, G., MARTINY, V.-G., Une école d'architecture, des tendances 1766-1991, AAM, Brussel, 1992, pp. 211-212, 319.
MIDANT, J.-P. (éd.), Académie royale des Beaux-Arts de Bruxelles. Une école d'architecture, Brussel, AAM, 1989, pp. 381, 457.
Tijdschriften
‘Nos planches, Habitation de M.M., 139, r. Franz Merjay, à Ixelles, Habitation de M. le docteur Le G., 171, r. de l'Aqueduc à Ixelles', L'Emulation, 9, 1925, p. 144.
DE HENS, G., MARTINY, V.-G., Une école d'architecture, des tendances 1766-1991, AAM, Brussel, 1992, pp. 211-212, 319.
MIDANT, J.-P. (éd.), Académie royale des Beaux-Arts de Bruxelles. Une école d'architecture, Brussel, AAM, 1989, pp. 381, 457.
Tijdschriften
‘Nos planches, Habitation de M.M., 139, r. Franz Merjay, à Ixelles, Habitation de M. le docteur Le G., 171, r. de l'Aqueduc à Ixelles', L'Emulation, 9, 1925, p. 144.
Opmerkelijke bomen in de nabijheid
