Typologie(ën)
villa
Ontwerper(s)
Claude EMERY – architect – 1961
Inventaris(sen)
Dit (deze) goed(eren) bezit(ten) de volgende waarde(n)
- Artistiek Het ontwerp van een onroerend goed (gebouw) door een gerenommeerde kunstenaar (architect) kan maar zeer zelden als criterium worden beschouwd. Om het belang van de selectie van dit onroerend goed te beoordelen, en de plaats dat het inneemt in het oeuvre van een kunstenaar (architect), is dit een criterium dat moet worden afgewogen met de architectonische kwaliteit (compositie en interne structuur), de uitvoering (materialen, technische beheersing), de plaats in de architectuurgeschiedenis dewelke een getuigenis zijn van een fase of aspect van landschapsarchitectuur of de bouwkunst in het verleden. Zodoende gelden koppelingen naar volgende criteria: zeldzaamheid (typologie, stijl, materiaalgebruik, bronnen), representativiteit (idem), authenticiteit (idem + de kwaliteit van de uitvoering) en integriteit (bewaringstoestand, oorspronkelijke elementen)). Een goed bevat ook artistieke waarde als het kunstwerken omvat (beeldhouwwerken, reliëfs ontworpen voor het goed, enz.) of decoratieve elementen uit de oorspronkelijke bouwperiode of met bijzondere kwaliteit (gesigneerd glasramen, sgraffito, lichtbeuk, enz.).
- Historisch Het onroerend goed heeft een historische waarde : - als het getuigt van een bijzondere periode in de geschiedenis van de streek of de gemeente; - of als getuigenis van een periode en/of een zeldzame ontwikkeling van een periode (bv. tuinstad die representatief is voor een bouwwijze die werd toegepast in het kader van de grote bouwcampagnes na de Tweede Wereldoorlog; dorpskernen die de eerste gegroepeerde bouwwerken van de gemeenten van de tweede ring illustreren; de Hallepoort als overblijfsel van de tweede omwalling; - of als getuigenis van een bepaalde stedelijke (en/of landschappelijke) ontwikkeling van de stad (bv. gebouwen aan de centrale lanen of in de Leopoldswijk); - of wanneer het een band vertoont met een belangrijke historische figuur – met inbegrip van persoonlijke huizen van architecten en kunstenaarsateliers (bv. het geboortehuis van Constantin Meunier, het huis van Magritte); - of in verband kan worden gebracht met een belangrijke historische gebeurtenis (bv. huizen van de wederopbouw na het bombardement van 1695, de Congreskolom); - of een typologische representativiteit vertoont die kenmerkend is voor een commerciële of culturele beroepsactiviteit (bv. kerken, bioscopen, industriële architectuur, apotheken); - of als het representatief is van het oeuvre van een belangrijke architect in de architectuurgeschiedenis op internationaal, nationaal, regionaal of lokaal niveau (dit betreft zowel befaamde architecten als V. Horta, V. Bourgeois, M. Polak als secundaire architecten, die lokaal verbonden worden aan een gemeente zoals Fernand Lefever in Koekelberg of Emile Hoebeke in Sint-Agatha-Berchem).
- Stedenbouwkundig Sommige bouwkundige goederen of landschappen hebben in het verleden een prominente rol gespeeld in de planmatige inrichting van de bebouwde ruimte en de stedelijke ruimte. Meestal bepalen zij andere stedenbouwkundige (plan)vormen zodat er zich een wisselwerking voortdoet tussen bebouwde en niet-bebouwde (of open) ruimte. Die inrichting omvat ook de samenhang tussen verschillende schaalniveaus. Een onroerend goed heeft stedenbouwkundige waarde wanneer het daarin een rol speelt, bijvoorbeeld : - hoekgebouwen; - coherente pleinen of homogene huizenrijen (gevels die een ensemble vormen van dezelfde stijl, periode en volume); - tuinwijken, - deskundig ingeplante torens (hoogbouw) en hun relatie tot hun onmiddellijke kwaliteitsvolle omgeving die coherent kan zijn, maar ook contrastrijk, - relicten van stedenbouwkundige concepten en hoe die architecturaal (en typologisch) zijn of werden ingevuld, zoals bijvoorbeeld de nog bewaarde eclectische stadspaleizen en/of herenhuizen in de Leopoldswijk.
Onderzoek en redactie
2024
id
Urban : 41827
Beschrijving
Op hoek met
Tervurenlaan, villa in naoorlogs modernistischeInternationale stijl (vanaf ca. 1920) waarbij het functionele primeert op de vorm. Wordt gekenmerkt door een rationeel grondplan, eenvoudige geometrische vormen, platte daken en het gebruik van moderne materialen zoals gewapend beton. stijl naar ontwerp van
architect Claude Emery, 1961.
Strak, rechthoekig hoofdvolume van twee bouwlagen met aansluitend gelijkvloerse
volume, onder leien zadeldakDak met twee hellende dakvlakken.. Witgeschilderde bakstenen gevels. Hoofdvolume met
rechthoekige muuropeningen die quasi in het gevelvlak liggen. Nadruk op het
centrale gedeelte door een grote verticale muuropening over twee bouwlagen, oorspronkelijk
met een driedelig glasraam, die de traphal van daglicht voorziet. Links
geflankeerd door twee smalle, schietgatvormige venstersLicht- en/of luchtopening in een muur.. De inkomdeur is toegankelijk
via een stenen bordestrap. Links halfondergrondse garage onder massieve,
betonnen lateiBalkvormig element van hout, steen, beton of metaal dat een muuropening overspant en bovenliggend metselwerk steunt..
Rechter, lager volume met blindeZonder opening; blind venster, schijnopening. gevel gemarkeerd door een hoge schoorsteen, die
zowel het interieur als het exterieur voorziet van een open haard.
De achtergevel is rijkelijk voorzien van muuropeningen, met dubbele vensterdeuren
op de gelijkvloerse verdieping en grote glaspartijen op de verdieping. SchrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ...
vervangen.
Interieur: het oorspronkelijk bouwplan is opgevat volgens een split-levelprincipe die
het niveauverschil van het perceel opvangt. De leefruimte is naar de tuin
georiënteerd en bevindt zich twee treden lager dan de dienstruimtes.
Motivering van de erfgoedwaarde
Artistieke waarde
De villa is representatief voor de naoorlogs modernistischeInternationale stijl (vanaf ca. 1920) waarbij het functionele primeert op de vorm. Wordt gekenmerkt door een rationeel grondplan, eenvoudige geometrische vormen, platte daken en het gebruik van moderne materialen zoals gewapend beton. stijl en heeft zijn authenticiteitDe authenticiteit van een goed wordt beoordeeld op basis van de overeenstemming van de huidige staat met de oorspronkelijke staat. Een goed is authentiek als het plan, de vorm, het concept, de functie, de technieken, de materialen, de decoratie van de interne elementen overeenstemmen met een betekenisvolle, beduidende of kenmerkende staat. Het kan zijn dat een goed een natuurlijke aftakeling heeft ondergaan of een transformatie (bijvoorbeeld vervanging van het schrijnwerk – ramen in het bijzonder, vervanging van winkelpuien) en toch conform blijft aan zijn oorspronkelijke staat (zgn. bewaarde structurele continuïteit). Een goed is authentiek als het oorspronkelijke concept en de functie nog steeds leesbaar zijn (bijvoorbeeld een industrieel complex dat herbestemd is). De transformatie kan dan als een element van zijn geschiedenis worden beschouwd. We moeten bijgevolg de eventuele integratie van waardevolle elementen in de loop van de geschiedenis van het gebouw evalueren. behouden. Soberheid en rationaliteit staan centraal. De consequente toepassing van een strak bouwvolume in witgeschilderde baksteen, zonder plintHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel. of kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement)., weerspiegelt een bewuste modernistischeInternationale stijl (vanaf ca. 1920) waarbij het functionele primeert op de vorm. Wordt gekenmerkt door een rationeel grondplan, eenvoudige geometrische vormen, platte daken en het gebruik van moderne materialen zoals gewapend beton. vormentaal en verleent het gebouw een ingetogen, architecturale expressie.
De villa in de Kastanjebomenlaan is ontworpen door de architect Claude Emery die vooral bekend is als mede-auteur van grote kantoorcomplexen zoals de WTC langs de Koning Albert II-laan (Brussel) en het congrescentrum Albert Borschette in de Froissartstraat (Etterbeek) die hij ontwierp in samenwerking met andere architectenbureaus. De publicatie van de woning in het architectuurtijdschrift Architecture (53, 1963, pp. 218-220) getuigt van een vroege en expliciete erkenning van de architecturale kwaliteit van het goed.
Historische waarde
Het goed is representatief voor de tweede bouwfase van de wijk Plateau de Stockel waarvan de eerste bouwfase zich situeert in het interbellum en gekarakteriseerd wordt door pittoreskeCottagestijl (eind 19e tot midden 20e eeuw): Verwijst naar de Engelse ‘cottage’ en is aldus geinspireerd op landelijke architectuur. Gekenmerkt door het decoratief aanwenden van hout in puntgevels, balkons, loggia’s, enz. Pittoreske vormgeving en volumewerking vaak benadrukt in het dakenspel. villa’s. De Kastanjebomenlaan werd hoofdzakelijk bebouwd in de tweede, naoorlogse periode en meer specifiek tussen 1955 en 1970, en behoudt dezelfde typologie van vrijstaande villa’s, weliswaar uitgevoerd in een modernistischeInternationale stijl (vanaf ca. 1920) waarbij het functionele primeert op de vorm. Wordt gekenmerkt door een rationeel grondplan, eenvoudige geometrische vormen, platte daken en het gebruik van moderne materialen zoals gewapend beton. stijl.
Stedenbouwkundige waarde
Het goed heeft contextuele waarde omdat het deel uitmaakt van de harmonieuze wijk Plateau de Stockel die zich situeert tussen de Tervurenlaan, Grandchamplaan, Herendal en Orbanlaan/Alfred Madouxlaan. De wijk kenmerkt zich door zijn residentieel karakter bestaande uit vrijstaande gebouwen met een rijke, natuurlijke omgeving. De straten zijn beplant met bomenrijen, de voortuinen voorzien van hagen en de tuinen vertonen een rijke diversiteit aan beplantingen en bomen.
Bronnen
Tijdschriften
«Habitation Avenue de Tervueren à Bruxelles, Architecte C. Emery», in Architecture, 53, 1963, pp. 218-220.
