Dalstraat 40

Opmerkelijk huis in art nouveauPeriode: 1890 – 1914 De art nouveau is een kunststroming die zich in Europa voornamelijk tussen 1890 en 1910 ontwikkelt en een duidelijke breuk met de historische stijlen en de academische kunst van de 19e eeuw nastreeft. In België ontstaat de art nouveau in Brussel in 1893 met de bouw van het Huis Tassel door Victor Horta (1861-1947) en de privéwoning van Paul Hankar (1859-1901). Door af te stappen van de traditionele typologie met drie opeenvolgende vertrekken, holt Horta het centrum van de woning uit om er daglicht naar binnen te brengen. Vanuit die lichtkern ontvouwt zich vervolgens de binnenruimte. Hij ontwikkelt een esthetiek die vrijelijk is geïnspireerd op de plantenwereld, terwijl Hankar daar een geometrische vormentaal tegenover plaatst, waarbij hij sterker inzet op de kleureffecten die voortkomen uit het gebruik en de afwerking van verschillende materialen. Uit die twee benaderingen komen twee stromingen voort: de ene is geïnspireerd door de flora, met vloeiende en organische lijnen, de andere vertrekt van geometrische elementen en heeft een strakker en repetitiever vormenvocabularium. De art nouveau wordt toegepast op heel uiteenlopende bouwwerken: burgerwoningen en herenhuizen, schoolgebouwen, sociale woningen en handelszaken. Aanvankelijk wordt de art nouveau ontworpen voor een progressieve en welgestelde burgerij, maar de stijl wordt al snel gedemocratiseerd en groeit uit tot de modieuze vormentaal van een nieuwe generatie architecten. Zij leggen minder nadruk op de complexiteit van de binnenruimtes en meer op de uitwerking van de gevels. De versoepeling van de binnenstructuur van de woning leidt tot een vrijere gevelcompositie, met vensters in uiteenlopende vormen, verfraaid met bow-windows of erkers, loggia’s en balkons. Gevels veranderen bovendien door het gebruik van nieuwe materialen, zoals geglazuurde gekleurde baksteen, mozaïeken, decoratieve keramiek, zuiltjes en metalen lintelen. Daardoor beperkt de art nouveau zich vaak tot een toepassing binnen het eclecticisme, waarbij vooral de zorgvuldig uitgewerkte decoratieve details de geest van de stroming uitdrukken, zoals sgraffito, glas-in-loodramen, smeedijzerwerk en het artistiek ontwerp van het schrijnwerk of van allerlei boogvormige vensters., i.o.v. en n.o.v. architect Ernest Blerot, 1902.

Complex opgebouwde gevel bestaande uit hoofdvolume van drie bouwlagen met links opmerkelijke tweezijdige puntgevelGevel waarvan de top driehoekig is.. Links van ingang soort voorbouw van twee bouwlagen op hoger hardstenen sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel. met afgeronde hoek en erkerRechthoekig of veelhoekig uitbouwsel, als het ware op de gevel geplakt en daardoor deel uitmakend van de achterliggende ruimte; vaak over één of meer verdiepingen gestapeld. met bekronend terras.
Gevel in witte geglazuurde baksteen en hardstenen en witstenen elementen. Leien da met dakkapelletjes. Garagepoort bewaard; dienstingang (rechts) van latere datum; allebei met ijzerwerkVerzameling van alle metalen elementen van een gebouw. met golvende lijnen. Toegangsdeur bereikbaar via hardstenen trap.
Houten schrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ...  vervangen; deuren en ijzerwerkVerzameling van alle metalen elementen van een gebouw. (in vorm van erg gedetailleerde bloem) bewaard.



Sgraffiti op friesHorizontale band om een muurvlak in te delen of aan de bovenzijde te begrenzen; al dan niet beschilderd of versierd (terracotta, sgrafitto, cementtegels…). onder kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). en op borstweringen1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. van topgevelHoogste deel van een gevel, vaak driehoekig en/of getrapt. met gedetailleerde florale motieven (doornen, bladnerven, bloembladen, stamperelementen).

Voor gevel non-aedificandi zone voordien ingericht als voortuin die bijdroeg aan het groene karakter van de wijk van de vijvers; tuinhek bewaard maar toegangshekken verdwenen.




Interieur
Het huis ligt op een ondiep perceel, dus ontwikkelt het grondplan zich niet in de diepte zoals dat in die tijd gebruikelijk was, maar in de breedte. OnderbouwHoge sokkel, reikend tot ongeveer het midden van de toegang; meestal in hardsteen. met garage en keuken (thans verhuisd naar bel-etage); bel-etage met L-vormige salon en eetkamer; laterale daghal, nachthal en trappenhuisGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht.. Zelfde indeling op op verdiepingen (slaapkamers).
Plafond van eetkamer bestaande uit houten sierlijsten met japoniserend geometrisch patroon, ontworpen door Blérot, net als motieven op schrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ...  (deuren en deuromlijsting, schrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ...  van schouwen, houtwerk, trap…) en mozaïekvloer.

Beschermd op 10.10.2002