Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Typologie(ën)
gelijkvloers met handelszaak
appartementsgebouw
appartementsgebouw
Ontwerper(s)
Fernand BRUNFAUT – architect – 1931-1933
Maxime BRUNFAUT – architect – 1931-1933
Juridisch statuut
Ingeschreven in de wettelijke inventaris op 19 augustus 2024
Stijlen
Modernisme
Inventaris(sen)
- Actualisatie van de Urgentie-Inventaris (Sint-Lukasarchief - 1993-1994)
- Actualisatie van het inventarisatieproject van het Bouwkundig Erfgoed (DMS-DML - 1995-1998)
- Permanente actualisatie van de inventaris van het Bouwkundig Erfgoed (DPC-DCE)
- Het monumentale erfgoed van België. Anderlecht-Kuregem (Archistory - 2017-2019)
Dit (deze) goed(eren) bezit(ten) de volgende waarde(n)
- Artistiek Het ontwerp van een onroerend goed (gebouw) door een gerenommeerde kunstenaar (architect) kan maar zeer zelden als criterium worden beschouwd. Om het belang van de selectie van dit onroerend goed te beoordelen, en de plaats dat het inneemt in het oeuvre van een kunstenaar (architect), is dit een criterium dat moet worden afgewogen met de architectonische kwaliteit (compositie en interne structuur), de uitvoering (materialen, technische beheersing), de plaats in de architectuurgeschiedenis dewelke een getuigenis zijn van een fase of aspect van landschapsarchitectuur of de bouwkunst in het verleden. Zodoende gelden koppelingen naar volgende criteria: zeldzaamheid (typologie, stijl, materiaalgebruik, bronnen), representativiteit (idem), authenticiteit (idem + de kwaliteit van de uitvoering) en integriteit (bewaringstoestand, oorspronkelijke elementen)). Een goed bevat ook artistieke waarde als het kunstwerken omvat (beeldhouwwerken, reliëfs ontworpen voor het goed, enz.) of decoratieve elementen uit de oorspronkelijke bouwperiode of met bijzondere kwaliteit (gesigneerd glasramen, sgraffito, lichtbeuk, enz.).
- Esthetisch Historisch gezien werd die waarde aangewend om waardevolle groene ruimten en natuurlijke of halfnatuurlijke gebieden aan te duiden. De waarde kan ook gelden voor grote gehelen van gebouwen in een stedelijk gebied, met of zonder natuurlijke elementen, of monumenten die het stadslandschap markeren. Een afweging met andere waarden dringt zich tevens op: de artistieke, de landschappelijke (integratie van het werk in het stedelijk landschap, oriëntatiepunten in de stad) en de stedenbouwkundige waarde (spontane of rationele stedelijke gehelen). De volgende selectiecriteria worden er eveneens aan gekoppeld: de ensemblewaarde en de contextuele waarde.
- Historisch Het onroerend goed heeft een historische waarde : - als het getuigt van een bijzondere periode in de geschiedenis van de streek of de gemeente; - of als getuigenis van een periode en/of een zeldzame ontwikkeling van een periode (bv. tuinstad die representatief is voor een bouwwijze die werd toegepast in het kader van de grote bouwcampagnes na de Tweede Wereldoorlog; dorpskernen die de eerste gegroepeerde bouwwerken van de gemeenten van de tweede ring illustreren; de Hallepoort als overblijfsel van de tweede omwalling; - of als getuigenis van een bepaalde stedelijke (en/of landschappelijke) ontwikkeling van de stad (bv. gebouwen aan de centrale lanen of in de Leopoldswijk); - of wanneer het een band vertoont met een belangrijke historische figuur – met inbegrip van persoonlijke huizen van architecten en kunstenaarsateliers (bv. het geboortehuis van Constantin Meunier, het huis van Magritte); - of in verband kan worden gebracht met een belangrijke historische gebeurtenis (bv. huizen van de wederopbouw na het bombardement van 1695, de Congreskolom); - of een typologische representativiteit vertoont die kenmerkend is voor een commerciële of culturele beroepsactiviteit (bv. kerken, bioscopen, industriële architectuur, apotheken); - of als het representatief is van het oeuvre van een belangrijke architect in de architectuurgeschiedenis op internationaal, nationaal, regionaal of lokaal niveau (dit betreft zowel befaamde architecten als V. Horta, V. Bourgeois, M. Polak als secundaire architecten, die lokaal verbonden worden aan een gemeente zoals Fernand Lefever in Koekelberg of Emile Hoebeke in Sint-Agatha-Berchem).
- Stedenbouwkundig Sommige bouwkundige goederen of landschappen hebben in het verleden een prominente rol gespeeld in de planmatige inrichting van de bebouwde ruimte en de stedelijke ruimte. Meestal bepalen zij andere stedenbouwkundige (plan)vormen zodat er zich een wisselwerking voortdoet tussen bebouwde en niet-bebouwde (of open) ruimte. Die inrichting omvat ook de samenhang tussen verschillende schaalniveaus. Een onroerend goed heeft stedenbouwkundige waarde wanneer het daarin een rol speelt, bijvoorbeeld : - hoekgebouwen; - coherente pleinen of homogene huizenrijen (gevels die een ensemble vormen van dezelfde stijl, periode en volume); - tuinwijken, - deskundig ingeplante torens (hoogbouw) en hun relatie tot hun onmiddellijke kwaliteitsvolle omgeving die coherent kan zijn, maar ook contrastrijk, - relicten van stedenbouwkundige concepten en hoe die architecturaal (en typologisch) zijn of werden ingevuld, zoals bijvoorbeeld de nog bewaarde eclectische stadspaleizen en/of herenhuizen in de Leopoldswijk.
Onderzoek en redactie
2016, 2019
id
Urban : 39584
Beschrijving
Twee analoge modernistischeHet modernisme duidt
elke architectuur aan die getuigt van een streven naar innovatie door middel
van een uitgepuurde vormentaal. De zuiverste vorm, die vaak wordt aangeduid als
de internationale stijl, wordt gekenmerkt door een rationele plattegrond,
eenvoudige geometrische vormen, een draagstructuur (vaak in beton) met een plat
dak, lichte wanden en het gebruik van moderne materialen (industriële
materialen zoals gewapend beton, staal, glas).
Hoewel maar weinig gebouwen de zuiverheid van de internationale stijl bereiken,
drukken vele modernistische bouwwerken toch een duidelijk verlangen tot
rationalisering uit. Kenmerkend zijn regelmatige bakstenen bekleding, sobere
volumes en sterk gereduceerde decoratie.
Het modernisme zal wereldwijd diverse architectuurstromingen beïnvloeden.
Modernisme van het interbellum
Periode: ca. 1920 – 1940
In Brussel is het modernisme van het interbellum
soms moeilijk te onderscheiden van de art deco (zie “pakketbootstijl”), vooral
in de beginfase van de stroming: hoewel met nieuwe bouwkundige vormen wordt
geëxperimenteerd, blijft er nog een duidelijke gehechtheid aan het ornamentale
gebruik van traditionele materialen. De rode draad van het modernisme bestaat
uit de soberheid van de vormen, het gebruik van vensterregisters of liggende
rechthoekige vensters en de afwezigheid van decoratie. De geaccentueerde
horizontale voegen (of schaduwvoegen), de platte daken en de vensters die op
het gevelvlak aansluiten zijn evenzeer kenmerkend voor de stijl.
Naoorlogs modernisme
Periode: ca. 1940 – 1960
Het naoorlogse modernisme (jaren 1940-1960) is herkenbaar aan verschillende
karakteristieke elementen: een gevelindeling met een sobere esthetiek
(eenvoudige lijnen, geen ornamenten), grote gevelopeningen die door het glas
het natuurlijke licht en het gevoel van openheid versterken alsook de keuze en
toepassing van materialen, zoals zichtbare baksteen, breuksteen en metaal. Deze
architectuur verwerkt in sommige gevallen subtiele details, zoals reliëfspel in
het metselwerk, omlijstingen van gevelopeningen in natuursteen en/of uitgevoerd
in uitspringend metselwerk, kordons in natuursteen die de verdiepingen
benadrukken en soms een decoratief bas-reliëf. Gevelopeningen worden zeer vaak
als vensterregisters (vensterstroken) uitgevoerd, soms met metalen vensterleuning
(met een sober en functioneel ontwerp, zonder overbodige details, gericht op
het gebruiksgemak). Voor eengezinswoningen wordt vaak gekozen voor de bel?etagetypologie,
aangezien in die periode de auto toegankelijker wordt.
Ludiek modernisme, ook wel Expo 58-stijl genoemd
Periode: ca. 1950 – 1965
Het ludiek modernisme of
de expostijl (soms ook Robbedoesstijl, naar de stripreeks waarin dergelijke
woningen in die periode figureerden),
dankt zijn naam aan de wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel. Het is
een kortstondige tendens binnen het modernisme die zich ontwikkelt eind de
jaren 1950 en verdwijnt begin de jaren 1960.
De Expo 58?stijl weerspiegelt het optimisme van die periode en geeft het
functionalisme een menselijke toets door een nieuwe vormentaal te introduceren,
die onder meer bestaat uit V?kolommen, uitstekende kroonlijsten en luifels,
boemerangvormige deurklinken, zigzagvormige borstweringen, stervormige
motieven, gekleurde sandwichpanelen en decoratief latwerk. De stijl hanteert
graag diagonale lijnen, onregelmatige, hoekige of gebogen vormen. De toegepaste
structuren zijn licht (de draagstructuur wordt vaak zichtbaar gelaten) en de
kleuren zijn dikwijls levendig en contrastrijk. De voorkeur gaat uit naar moderne materialen
zoals beton, metaal en grote glaspartijen. In Brussel kent de tendens een groot
succes in de wijken van de stadsrand die tegen het einde van de jaren 1950
worden ontwikkeld.
Laat modernisme
Periode: ca. 1970-1980
Tijdens de jaren 1970 en 1980 haalt de residentiële architectuur de
mosterd bij de uiteenlopende tendensen van die periode. In het late modernisme
zijn niet alleen de basisprincipes van het modernisme terug te vinden
(rationaliteit, eenvoudige volumes, weinig ornamenten, functionele organisatie
van de ruimte), maar ook elementen van het brutalisme (leesbaarheid van de
structuur en benadrukking van ruwe materialen). Toch worden die principes
verzacht door toegevingen die de wens weerspiegelen om moderniteit te verzoenen
met de verwachtingen van de middenklasse, die geeft om comfort en streeft naar
inpassing in het bestaande stadsweefsel. In die laat modernistische realisaties
staan zichtbare (ruwe) baksteen, het samenspel van open en gesloten vlakken
(blinde muren en glaspartijen), insprongen en hoogteverschillen en sobere
kubusvormige volumes centraal. Bepaalde contextbepalende elementen worden
ingewerkt, zoals hellende daken met dakpannen in residentiële wijken. Ook daken
lenen zich tot spelen met in- en uitsprongen, hoogteverschillen, open en
gesloten vlakken. In appartementsgebouwen krijgen de gevels ritme aan de hand
van prefabmodules en brede balkons met metalen en glazen borstweringen
(rookglas).
Het Brusselse laat modernisme van de jaren 1970-1980 kan dan ook worden gezien
als een fase van rationalisering en verspreiding van het modernisme, toegepast
op een breed scala aan residentiële typologieën. Het getuigt van een periode
waarin architectuur tegelijk praktisch, economisch en modern wilde zijn en zich
tevens wilde verankeren in een lokale materialiteit en in vormen aangepast aan
het dagelijkse gebruik. Dat erfgoed, dat niet spectaculair is en soms als strak
wordt beschouwd, vertegenwoordigt niettemin een essentiële fase in de evolutie
van het Brusselse stadslandschap en luidt de overgang in tussen het naoorlogse
klassieke modernisme en de opkomst van het postmodernisme in de jaren 1980. appartementsgebouwen
met commerciële benedenverdieping, in 1931 ontworpen door architect Fernand
Brunfaut voor rekening van de Société
Coopérative La Prévoyance Sociale [Coöperatieve Maatschappij De Sociale
Voorziening] (zie Luchtvaartsquare nr. 29-33). De werken werden in 1933 voltooid
in samenwerking met de zoon van de architect, Maxime Brunfaut. Het geheel overspande de
Coupure van de Kleine Zenne, die toen werd overwelfd en die rond 1955 zou worden
drooggelegd.
Geschiedenis
Met het oog op haar expansie en als vastgoedbelegging belastte De Sociale Voorziening architect en socialistisch volksvertegenwoordiger Fernand Brunfaut in 1930 met de bouw van twee appartementsgebouwen voor ambtenaren en bedienden aan weerszijden van haar zetel. Ondanks het krappe budget werd voor de huurders in maximaal comfort voorzien: ruime liften, een goederenliftEen lift die voornamelijk bestemd is voor het vervoer van goederen/voorwerpen. voor de bevoorrading van de individuele stookketels, stortkokers, enz.
Beschrijving
Tussen een commerciële benedenverdieping bepleisterdMuur of plafond bedekt met een laag mortel op basis van een mengsel van kalk, gips of cement en zand, met of zonder andere fijne toeslagmaterialen. met zwart geaderd marmer en een inspringende bouwlaag met mansardes onder dakterras, twee gebouwen met acht bakstenen verdiepingen met beklemtoonde horizontale voegen, versierd met witstenen elementen en met gewassen granitoBedekking met veelkleurige (marmer)stukjes, gebed in cementmortel, die na verharding glanzend wordt geschuurd.. Elk gebouw wordt bekroond door twee witstenen haut-reliëfs die in het midden van de laatste verdieping zijn ingewerkt en die de Landbouw en de Metallurgie symboliseren, gebeeldhouwd en gesigneerd door Dolf Ledel. De achtergevels zijn met cement bepleisterdMuur of plafond bedekt met een laag mortel op basis van een mengsel van kalk, gips of cement en zand, met of zonder andere fijne toeslagmaterialen.. Signatuur en jaartal op een koperen plaat links van de rechter toegangsportiek in de Zelfbestuursstraat: “FERNAND ET MAXIME BRUNFAUT / ARCHITECTES / 1932”.
Zelfbestuursstraat nr. 1-7a
Dubbel gebouw met op de begane grond twee ingangsportieken tussen twee winkelpuien. Het geheel wordt bekroond door een korte betonnen luifelAfdak boven de ingang van een huis of handelszaak. en een vensterregisterDoorlopende horizontale aaneenschakeling van vensters. met metalen raamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. en ruiten van reliëfglas. Centraal in de compositie, witstenen bas-reliëf van de hand van dezelfde Ledel, dat het embleem van de maatschappij overneemt: een man met een schild die vrouw en kind beschermt tegen vallende stenen, vergezeld van het opschrift “LA PREVOYANCE SOCIALE”. Achter drie treden bevatten de portieken1. Open galerij of zuilengang waarvan het dak op zuilen of arcades rust; - 2. Classicistische ruimte vóór een toegangsdeur die terugspringt of niet gelijk is met de voorgevel; - 3. Samenstel van twee zuilen onder architraaf die overgang tussen twee ruimtes accentueert. een metalen deur met kleine ruiten die analoog zijn aan de ruiten van het vensterregisterDoorlopende horizontale aaneenschakeling van vensters. en met een gechromeerde deurklink. De etalages zijn vernieuwd.
Op de verdiepingen, drie symmetrische traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) die een voorbouw op eenzelfde basis vormen, voorzien van rechthoekige muuropeningen met betegelde onderdorpel, behalve in de laatste bouwlaag, niet uitspringend, die wordt belijnd door een witstenen band versierd met kubussen. Op de zijtraveeën, vijf muuropeningen per verdieping, gescheiden door een kolossaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. voorstevenvormige uitsprong in granitoBedekking met veelkleurige (marmer)stukjes, gebed in cementmortel, die na verharding glanzend wordt geschuurd. met rechthoekige basis, inspringend op de laatste verdieping. Op de middentravee, twee venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. per bouwlaag in een uitbouw met drie uitsprongen, belijnd door een geleidelijk versmallende voorstevenvormige uitsprong in witsteen. De laatste verdieping wordt opgedeeld door de twee bovenvermelde haut-reliëfs en wordt bekroond door verscheidene gemetselde volumes. Het metalen raamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. is slechts bewaard op de appartementen links op de linkertravee op de eerste en zesde verdieping.
Op de achtergevel, beglaasde gestapelde erkersRechthoekig of veelhoekig uitbouwsel, als het ware op de gevel geplakt en daardoor deel uitmakend van de achterliggende ruimte; vaak over één of meer verdiepingen gestapeld. met terrassen en, vroeger, de goederenliftEen lift die voornamelijk bestemd is voor het vervoer van goederen/voorwerpen. en de stortkoker.
Interieur. De twee vestibules en trappenhuizenGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht. zijn oorspronkelijk. De vestibules liggen op twee niveaus gescheiden door vier treden in wit geaderd marmer. Net als de lage lambriseringWandbetimmering, meestal bestaande uit paneelwerk, aangebracht tegen een binnenmuur (vaak het onderste gedeelte ervan); later ook in marmer, stucwerk, … zijn ze allebei betegeld met zwart geaderd marmer, met in de tweede vestibule ook een vlak in granitoBedekking met veelkleurige (marmer)stukjes, gebed in cementmortel, die na verharding glanzend wordt geschuurd. belijnd door zwarte mozaïekboorden. De rechthoekige trappenhuizenGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht. zijn ook bekleed met zwart mozaïek en zijn voorzien van buisvormige handlijstenGeprofileerde lijst op een borstwering of tegen een muur bevestigd, waaraan men zich met de hand kan vastgrijpen. en platte horizontale staven in verchroomd metaal. Ze omsluiten een lift.
Op elke verdieping bevinden zich drie appartementen. Enkel het al vermelde appartement op de zesde verdieping is kennelijk intact gebleven. Gelegen langs een vestibule en vides, salon-eetkamer en kamer vooraan, sanitaire ruimten in het midden, en een tweede kamer en de keuken achteraan, bekleed met witte tegels met zwarte boord. Vloer in granitoBedekking met veelkleurige (marmer)stukjes, gebed in cementmortel, die na verharding glanzend wordt geschuurd., zoals in de gemeenschappelijke delen, behalve in de kamers en in de salon, die met een houten vloer zijn uitgerust. Behalve in de kamers zijn de deuren en tussenwanden versierd met ruiten in reliëfglas met horizontale roedeverdelingDunne houten of metalen staaf in een kozijn waarin glasruiten worden bevestigd.. De plafonds hebben een geriemde omlijsting.
Lambert Crickxstraat nr. 6-10
L-vormig gebouw met twee appartementen per verdieping, op de benedenverdieping toegankelijk via een centrale portiek1. Open galerij of zuilengang waarvan het dak op zuilen of arcades rust; - 2. Classicistische ruimte vóór een toegangsdeur die terugspringt of niet gelijk is met de voorgevel; - 3. Samenstel van twee zuilen onder architraaf die overgang tussen twee ruimtes accentueert. die rechts wordt geflankeerd door een winkelpui en links door de inrijpoort naar de gemeenschappelijk binnenplaats van de twee gebouwen, oorspronkelijk gevolgd door een garage-ingang. Dezelfde ordonnantie en afwerking als het andere gebouw. De poort van de doorgang en de deur van de portiek1. Open galerij of zuilengang waarvan het dak op zuilen of arcades rust; - 2. Classicistische ruimte vóór een toegangsdeur die terugspringt of niet gelijk is met de voorgevel; - 3. Samenstel van twee zuilen onder architraaf die overgang tussen twee ruimtes accentueert. zijn oorspronkelijk.
De verdiepingen vormen een uitbouw en hebben twee symmetrische traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) met drie muuropeningen gescheiden door dezelfde versmallende voorstevenvormige uitsprong als in de Zelfbestuursstraat. Op de uiterste traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), glasdeurenDeur waarvan het grootste deel uit glas bestaat. die inspringen achter een gemetseld balkon. De overige venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. worden gescheiden door een kolossaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. voorstevenvormige uitsprong in gewassen granitoBedekking met veelkleurige (marmer)stukjes, gebed in cementmortel, die na verharding glanzend wordt geschuurd.. De laatste verdieping wordt versierd met de haut-reliëfs van de hand van Dolf Ledel, terwijl de onderdorpels ook hier een met kubussen versierde band vormen. Slechts enkele onderdelen van het raamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. op de achtergevel zijn oorspronkelijk.
Interieur. TrappenhuisGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht. met rechte trapdelen achter een korte vestibule betegeld met beige marmer, net als de eerste treden. De traparmen en overlopen zijn bekleed zoals in het andere gebouw; ze hebben volle leuningen en zijn voorzien van verchroomde buisvormige handlijstenGeprofileerde lijst op een borstwering of tegen een muur bevestigd, waaraan men zich met de hand kan vastgrijpen.. Het trappenhuisGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht., dat vooraan wordt aangevuld met een lift, wordt op de achtergevel verlicht door een reeks venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. met twee monelenStenen vensterstijl., met raamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. met roedeverdelingDunne houten of metalen staaf in een kozijn waarin glasruiten worden bevestigd. en reliëfglas.
Geschiedenis
Met het oog op haar expansie en als vastgoedbelegging belastte De Sociale Voorziening architect en socialistisch volksvertegenwoordiger Fernand Brunfaut in 1930 met de bouw van twee appartementsgebouwen voor ambtenaren en bedienden aan weerszijden van haar zetel. Ondanks het krappe budget werd voor de huurders in maximaal comfort voorzien: ruime liften, een goederenliftEen lift die voornamelijk bestemd is voor het vervoer van goederen/voorwerpen. voor de bevoorrading van de individuele stookketels, stortkokers, enz.
Beschrijving
Tussen een commerciële benedenverdieping bepleisterdMuur of plafond bedekt met een laag mortel op basis van een mengsel van kalk, gips of cement en zand, met of zonder andere fijne toeslagmaterialen. met zwart geaderd marmer en een inspringende bouwlaag met mansardes onder dakterras, twee gebouwen met acht bakstenen verdiepingen met beklemtoonde horizontale voegen, versierd met witstenen elementen en met gewassen granitoBedekking met veelkleurige (marmer)stukjes, gebed in cementmortel, die na verharding glanzend wordt geschuurd.. Elk gebouw wordt bekroond door twee witstenen haut-reliëfs die in het midden van de laatste verdieping zijn ingewerkt en die de Landbouw en de Metallurgie symboliseren, gebeeldhouwd en gesigneerd door Dolf Ledel. De achtergevels zijn met cement bepleisterdMuur of plafond bedekt met een laag mortel op basis van een mengsel van kalk, gips of cement en zand, met of zonder andere fijne toeslagmaterialen.. Signatuur en jaartal op een koperen plaat links van de rechter toegangsportiek in de Zelfbestuursstraat: “FERNAND ET MAXIME BRUNFAUT / ARCHITECTES / 1932”.
Zelfbestuursstraat nr. 1-7a
Dubbel gebouw met op de begane grond twee ingangsportieken tussen twee winkelpuien. Het geheel wordt bekroond door een korte betonnen luifelAfdak boven de ingang van een huis of handelszaak. en een vensterregisterDoorlopende horizontale aaneenschakeling van vensters. met metalen raamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. en ruiten van reliëfglas. Centraal in de compositie, witstenen bas-reliëf van de hand van dezelfde Ledel, dat het embleem van de maatschappij overneemt: een man met een schild die vrouw en kind beschermt tegen vallende stenen, vergezeld van het opschrift “LA PREVOYANCE SOCIALE”. Achter drie treden bevatten de portieken1. Open galerij of zuilengang waarvan het dak op zuilen of arcades rust; - 2. Classicistische ruimte vóór een toegangsdeur die terugspringt of niet gelijk is met de voorgevel; - 3. Samenstel van twee zuilen onder architraaf die overgang tussen twee ruimtes accentueert. een metalen deur met kleine ruiten die analoog zijn aan de ruiten van het vensterregisterDoorlopende horizontale aaneenschakeling van vensters. en met een gechromeerde deurklink. De etalages zijn vernieuwd.
Op de verdiepingen, drie symmetrische traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) die een voorbouw op eenzelfde basis vormen, voorzien van rechthoekige muuropeningen met betegelde onderdorpel, behalve in de laatste bouwlaag, niet uitspringend, die wordt belijnd door een witstenen band versierd met kubussen. Op de zijtraveeën, vijf muuropeningen per verdieping, gescheiden door een kolossaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. voorstevenvormige uitsprong in granitoBedekking met veelkleurige (marmer)stukjes, gebed in cementmortel, die na verharding glanzend wordt geschuurd. met rechthoekige basis, inspringend op de laatste verdieping. Op de middentravee, twee venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. per bouwlaag in een uitbouw met drie uitsprongen, belijnd door een geleidelijk versmallende voorstevenvormige uitsprong in witsteen. De laatste verdieping wordt opgedeeld door de twee bovenvermelde haut-reliëfs en wordt bekroond door verscheidene gemetselde volumes. Het metalen raamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. is slechts bewaard op de appartementen links op de linkertravee op de eerste en zesde verdieping.
Op de achtergevel, beglaasde gestapelde erkersRechthoekig of veelhoekig uitbouwsel, als het ware op de gevel geplakt en daardoor deel uitmakend van de achterliggende ruimte; vaak over één of meer verdiepingen gestapeld. met terrassen en, vroeger, de goederenliftEen lift die voornamelijk bestemd is voor het vervoer van goederen/voorwerpen. en de stortkoker.
Interieur. De twee vestibules en trappenhuizenGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht. zijn oorspronkelijk. De vestibules liggen op twee niveaus gescheiden door vier treden in wit geaderd marmer. Net als de lage lambriseringWandbetimmering, meestal bestaande uit paneelwerk, aangebracht tegen een binnenmuur (vaak het onderste gedeelte ervan); later ook in marmer, stucwerk, … zijn ze allebei betegeld met zwart geaderd marmer, met in de tweede vestibule ook een vlak in granitoBedekking met veelkleurige (marmer)stukjes, gebed in cementmortel, die na verharding glanzend wordt geschuurd. belijnd door zwarte mozaïekboorden. De rechthoekige trappenhuizenGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht. zijn ook bekleed met zwart mozaïek en zijn voorzien van buisvormige handlijstenGeprofileerde lijst op een borstwering of tegen een muur bevestigd, waaraan men zich met de hand kan vastgrijpen. en platte horizontale staven in verchroomd metaal. Ze omsluiten een lift.
Op elke verdieping bevinden zich drie appartementen. Enkel het al vermelde appartement op de zesde verdieping is kennelijk intact gebleven. Gelegen langs een vestibule en vides, salon-eetkamer en kamer vooraan, sanitaire ruimten in het midden, en een tweede kamer en de keuken achteraan, bekleed met witte tegels met zwarte boord. Vloer in granitoBedekking met veelkleurige (marmer)stukjes, gebed in cementmortel, die na verharding glanzend wordt geschuurd., zoals in de gemeenschappelijke delen, behalve in de kamers en in de salon, die met een houten vloer zijn uitgerust. Behalve in de kamers zijn de deuren en tussenwanden versierd met ruiten in reliëfglas met horizontale roedeverdelingDunne houten of metalen staaf in een kozijn waarin glasruiten worden bevestigd.. De plafonds hebben een geriemde omlijsting.
Lambert Crickxstraat nr. 6-10
L-vormig gebouw met twee appartementen per verdieping, op de benedenverdieping toegankelijk via een centrale portiek1. Open galerij of zuilengang waarvan het dak op zuilen of arcades rust; - 2. Classicistische ruimte vóór een toegangsdeur die terugspringt of niet gelijk is met de voorgevel; - 3. Samenstel van twee zuilen onder architraaf die overgang tussen twee ruimtes accentueert. die rechts wordt geflankeerd door een winkelpui en links door de inrijpoort naar de gemeenschappelijk binnenplaats van de twee gebouwen, oorspronkelijk gevolgd door een garage-ingang. Dezelfde ordonnantie en afwerking als het andere gebouw. De poort van de doorgang en de deur van de portiek1. Open galerij of zuilengang waarvan het dak op zuilen of arcades rust; - 2. Classicistische ruimte vóór een toegangsdeur die terugspringt of niet gelijk is met de voorgevel; - 3. Samenstel van twee zuilen onder architraaf die overgang tussen twee ruimtes accentueert. zijn oorspronkelijk.
De verdiepingen vormen een uitbouw en hebben twee symmetrische traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) met drie muuropeningen gescheiden door dezelfde versmallende voorstevenvormige uitsprong als in de Zelfbestuursstraat. Op de uiterste traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), glasdeurenDeur waarvan het grootste deel uit glas bestaat. die inspringen achter een gemetseld balkon. De overige venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. worden gescheiden door een kolossaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. voorstevenvormige uitsprong in gewassen granitoBedekking met veelkleurige (marmer)stukjes, gebed in cementmortel, die na verharding glanzend wordt geschuurd.. De laatste verdieping wordt versierd met de haut-reliëfs van de hand van Dolf Ledel, terwijl de onderdorpels ook hier een met kubussen versierde band vormen. Slechts enkele onderdelen van het raamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. op de achtergevel zijn oorspronkelijk.
Interieur. TrappenhuisGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht. met rechte trapdelen achter een korte vestibule betegeld met beige marmer, net als de eerste treden. De traparmen en overlopen zijn bekleed zoals in het andere gebouw; ze hebben volle leuningen en zijn voorzien van verchroomde buisvormige handlijstenGeprofileerde lijst op een borstwering of tegen een muur bevestigd, waaraan men zich met de hand kan vastgrijpen.. Het trappenhuisGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht., dat vooraan wordt aangevuld met een lift, wordt op de achtergevel verlicht door een reeks venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. met twee monelenStenen vensterstijl., met raamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. met roedeverdelingDunne houten of metalen staaf in een kozijn waarin glasruiten worden bevestigd. en reliëfglas.
Bronnen
Archieven
GAA/DS 25346 (07.03.1933).
Stichting CIVA/fonds Brunfaut.
Publicaties en studies
HENNAUT, E., De Prévoyance Sociale, AAM Editions, Brussel, 2004.
SCHOONBROODT, B., Anderlecht, verz. Guide des communes de Bruxelles, CFC-Editions, 1998, pp. 85-86.
SCHOONBROODT, B., Anderlecht. Les Chemins du Patrimoine, Cultureel Centrum van Anderlecht, s.d., pp. 66-68.
TOERISME ANDERLECHT, Art Deco & Modernisme in Anderlecht, uitgave van de gemeente, 2018, pp. 57, 59.
Tijdschriften
DIEDERICH, R., “L’ancien immeuble de la Prévoyance Sociale à Anderlecht”, Anderlechtensia, 62, december 1991, pp. 4-19.
IMBERT, C., “L’immeuble de la Prévoyance Sociale à Bruxelles”, La Technique des travaux, juni 1933, pp. 343-356.
“L’immeuble de la Prévoyance Sociale à Bruxelles”, Le Document, 4, 1934, pp. 58-61.
Opmerkelijke bomen in de nabijheid
