![Martelaarsplein, Martelarenmonument, [s.d.]](https://monument.heritage.brussels/medias/buildings/10004068/10004068_A003_M01.jpg)
Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Typologie(ën)
beeldhouwwerk en herdenkingsmonument
Ontwerper(s)
L. ROELANDT – 1836
Guillaume GEEFS – beeldhouwer – 1836
Juridisch statuut
Beschermd sinds 10 juni 1963
Stijlen
Neoclassicisme
Inventaris(sen)
- Permanente actualisatie van de inventaris van het Bouwkundig Erfgoed (DPC-DCE)
- Bouwen door de eeuwen heen in Brussel. Stad Brussel (1989-1993)
Dit (deze) goed(eren) bezit(ten) de volgende waarde(n)
- Artistiek Het ontwerp van een onroerend goed (gebouw) door een gerenommeerde kunstenaar (architect) kan maar zeer zelden als criterium worden beschouwd. Om het belang van de selectie van dit onroerend goed te beoordelen, en de plaats dat het inneemt in het oeuvre van een kunstenaar (architect), is dit een criterium dat moet worden afgewogen met de architectonische kwaliteit (compositie en interne structuur), de uitvoering (materialen, technische beheersing), de plaats in de architectuurgeschiedenis dewelke een getuigenis zijn van een fase of aspect van landschapsarchitectuur of de bouwkunst in het verleden. Zodoende gelden koppelingen naar volgende criteria: zeldzaamheid (typologie, stijl, materiaalgebruik, bronnen), representativiteit (idem), authenticiteit (idem + de kwaliteit van de uitvoering) en integriteit (bewaringstoestand, oorspronkelijke elementen)). Een goed bevat ook artistieke waarde als het kunstwerken omvat (beeldhouwwerken, reliëfs ontworpen voor het goed, enz.) of decoratieve elementen uit de oorspronkelijke bouwperiode of met bijzondere kwaliteit (gesigneerd glasramen, sgraffito, lichtbeuk, enz.).
- Esthetisch Historisch gezien werd die waarde aangewend om waardevolle groene ruimten en natuurlijke of halfnatuurlijke gebieden aan te duiden. De waarde kan ook gelden voor grote gehelen van gebouwen in een stedelijk gebied, met of zonder natuurlijke elementen, of monumenten die het stadslandschap markeren. Een afweging met andere waarden dringt zich tevens op: de artistieke, de landschappelijke (integratie van het werk in het stedelijk landschap, oriëntatiepunten in de stad) en de stedenbouwkundige waarde (spontane of rationele stedelijke gehelen). De volgende selectiecriteria worden er eveneens aan gekoppeld: de ensemblewaarde en de contextuele waarde.
- Historisch Het onroerend goed heeft een historische waarde : - als het getuigt van een bijzondere periode in de geschiedenis van de streek of de gemeente; - of als getuigenis van een periode en/of een zeldzame ontwikkeling van een periode (bv. tuinstad die representatief is voor een bouwwijze die werd toegepast in het kader van de grote bouwcampagnes na de Tweede Wereldoorlog; dorpskernen die de eerste gegroepeerde bouwwerken van de gemeenten van de tweede ring illustreren; de Hallepoort als overblijfsel van de tweede omwalling; - of als getuigenis van een bepaalde stedelijke (en/of landschappelijke) ontwikkeling van de stad (bv. gebouwen aan de centrale lanen of in de Leopoldswijk); - of wanneer het een band vertoont met een belangrijke historische figuur – met inbegrip van persoonlijke huizen van architecten en kunstenaarsateliers (bv. het geboortehuis van Constantin Meunier, het huis van Magritte); - of in verband kan worden gebracht met een belangrijke historische gebeurtenis (bv. huizen van de wederopbouw na het bombardement van 1695, de Congreskolom); - of een typologische representativiteit vertoont die kenmerkend is voor een commerciële of culturele beroepsactiviteit (bv. kerken, bioscopen, industriële architectuur, apotheken); - of als het representatief is van het oeuvre van een belangrijke architect in de architectuurgeschiedenis op internationaal, nationaal, regionaal of lokaal niveau (dit betreft zowel befaamde architecten als V. Horta, V. Bourgeois, M. Polak als secundaire architecten, die lokaal verbonden worden aan een gemeente zoals Fernand Lefever in Koekelberg of Emile Hoebeke in Sint-Agatha-Berchem).
- Stedenbouwkundig Sommige bouwkundige goederen of landschappen hebben in het verleden een prominente rol gespeeld in de planmatige inrichting van de bebouwde ruimte en de stedelijke ruimte. Meestal bepalen zij andere stedenbouwkundige (plan)vormen zodat er zich een wisselwerking voortdoet tussen bebouwde en niet-bebouwde (of open) ruimte. Die inrichting omvat ook de samenhang tussen verschillende schaalniveaus. Een onroerend goed heeft stedenbouwkundige waarde wanneer het daarin een rol speelt, bijvoorbeeld : - hoekgebouwen; - coherente pleinen of homogene huizenrijen (gevels die een ensemble vormen van dezelfde stijl, periode en volume); - tuinwijken, - deskundig ingeplante torens (hoogbouw) en hun relatie tot hun onmiddellijke kwaliteitsvolle omgeving die coherent kan zijn, maar ook contrastrijk, - relicten van stedenbouwkundige concepten en hoe die architecturaal (en typologisch) zijn of werden ingevuld, zoals bijvoorbeeld de nog bewaarde eclectische stadspaleizen en/of herenhuizen in de Leopoldswijk.
Onderzoek en redactie
2016
id
Urban : 33682
Beschrijving
Midden op het plein : nationaal monument (decreet van 29/9/1830) voor de
gesneuvelden tijdens de «Septemberdagen». Ontworpen in 1836 door architect L.
Roelandt en gebeeldhouwd door W. Geefs; ingehuldigd in 1838; beeldhouwwerk
voltooid in 1849.
Imposant vierkant trappenpodium (4 treden) van blauwe hardsteen, centraal geopend voor de crypte, afgebakend door een sierlijk ijzeren hek, op de hoeken geflankeerd door met ramskoppen verfraaide lantaarns1. Bovenste, opengewerkte bekroning van een dakkoepel of toren; schrijlings op nok van een dak gelegen wordt het dakruiter genoemd. - 2. Lichtbron met glazen ruiten.. Vierkant basement met marmeren herdenkingsbasreliëfs. Hoge sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel. met beschermengelen voorstellend het Gebed, het Gevecht, de Overwinning en de Teraardebestelling; marmeren platen met opschrift «PATRIA» en «DECRETUM DIE XXV. SEPT. MDCCCXXX»/«ABSOLUTUM DIE XXV. SEPT. MDCCCXL»/«LEOPOLD I. REGNANTE». Witmarmeren beeld van de Vrijheid die in het gulden boek de vier septemberdagen neerschrijft; aan de voeten de Belgische leeuw. Crypte opgevat als overdekte galerijOverdekte gang, aan één of beide zijden geritmeerd door zuilen, kolommen of pijlers, bogengang genoemd indien geritmeerd door arcaden., met rondboogarcade op pijlers1. Muurstut zonder entasis (kromming), mogelijk met basis en kapiteel; - 2. Massief gemetseld of betonnen steunelement met gewoonlijk rechthoekige doorsnede (vb. bruggepijler,…) en kruisriboverwelving gescheiden door gordelbogen; aan de muren, zevenentwintig zwartmarmeren platen ter nagedachtenis van de gesneuvelden.
Imposant vierkant trappenpodium (4 treden) van blauwe hardsteen, centraal geopend voor de crypte, afgebakend door een sierlijk ijzeren hek, op de hoeken geflankeerd door met ramskoppen verfraaide lantaarns1. Bovenste, opengewerkte bekroning van een dakkoepel of toren; schrijlings op nok van een dak gelegen wordt het dakruiter genoemd. - 2. Lichtbron met glazen ruiten.. Vierkant basement met marmeren herdenkingsbasreliëfs. Hoge sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel. met beschermengelen voorstellend het Gebed, het Gevecht, de Overwinning en de Teraardebestelling; marmeren platen met opschrift «PATRIA» en «DECRETUM DIE XXV. SEPT. MDCCCXXX»/«ABSOLUTUM DIE XXV. SEPT. MDCCCXL»/«LEOPOLD I. REGNANTE». Witmarmeren beeld van de Vrijheid die in het gulden boek de vier septemberdagen neerschrijft; aan de voeten de Belgische leeuw. Crypte opgevat als overdekte galerijOverdekte gang, aan één of beide zijden geritmeerd door zuilen, kolommen of pijlers, bogengang genoemd indien geritmeerd door arcaden., met rondboogarcade op pijlers1. Muurstut zonder entasis (kromming), mogelijk met basis en kapiteel; - 2. Massief gemetseld of betonnen steunelement met gewoonlijk rechthoekige doorsnede (vb. bruggepijler,…) en kruisriboverwelving gescheiden door gordelbogen; aan de muren, zevenentwintig zwartmarmeren platen ter nagedachtenis van de gesneuvelden.
Opmerkelijke bomen in de nabijheid
