![Leuvenseweg 38, hoeken Parlementstraat 6 en Ijzerenkruisstraat 39, [s.d.]](https://monument.heritage.brussels/medias/buildings/10004062/10004062_0038_M02.jpg)
Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Typologie(ën)
kantoorgebouw
Ontwerper(s)
H.J. HANICQ – 1880
P. GOVAERTS – architect – 1880
Juridisch statuut
Ingeschreven in de wettelijke inventaris op 19 augustus 2024
Stijlen
Neoclassicisme
Inventaris(sen)
- Urgentie-inventaris van het bouwkundig erfgoed van de Brusselse agglomeratie (Sint-Lukasarchief 1979)
- Permanente actualisatie van de inventaris van het Bouwkundig Erfgoed (DPC-DCE)
- Bouwen door de eeuwen heen in Brussel. Stad Brussel (1989-1993)
Dit (deze) goed(eren) bezit(ten) de volgende waarde(n)
- Artistiek Het ontwerp van een onroerend goed (gebouw) door een gerenommeerde kunstenaar (architect) kan maar zeer zelden als criterium worden beschouwd. Om het belang van de selectie van dit onroerend goed te beoordelen, en de plaats dat het inneemt in het oeuvre van een kunstenaar (architect), is dit een criterium dat moet worden afgewogen met de architectonische kwaliteit (compositie en interne structuur), de uitvoering (materialen, technische beheersing), de plaats in de architectuurgeschiedenis dewelke een getuigenis zijn van een fase of aspect van landschapsarchitectuur of de bouwkunst in het verleden. Zodoende gelden koppelingen naar volgende criteria: zeldzaamheid (typologie, stijl, materiaalgebruik, bronnen), representativiteit (idem), authenticiteit (idem + de kwaliteit van de uitvoering) en integriteit (bewaringstoestand, oorspronkelijke elementen)). Een goed bevat ook artistieke waarde als het kunstwerken omvat (beeldhouwwerken, reliëfs ontworpen voor het goed, enz.) of decoratieve elementen uit de oorspronkelijke bouwperiode of met bijzondere kwaliteit (gesigneerd glasramen, sgraffito, lichtbeuk, enz.).
- Esthetisch Historisch gezien werd die waarde aangewend om waardevolle groene ruimten en natuurlijke of halfnatuurlijke gebieden aan te duiden. De waarde kan ook gelden voor grote gehelen van gebouwen in een stedelijk gebied, met of zonder natuurlijke elementen, of monumenten die het stadslandschap markeren. Een afweging met andere waarden dringt zich tevens op: de artistieke, de landschappelijke (integratie van het werk in het stedelijk landschap, oriëntatiepunten in de stad) en de stedenbouwkundige waarde (spontane of rationele stedelijke gehelen). De volgende selectiecriteria worden er eveneens aan gekoppeld: de ensemblewaarde en de contextuele waarde.
- Historisch Het onroerend goed heeft een historische waarde : - als het getuigt van een bijzondere periode in de geschiedenis van de streek of de gemeente; - of als getuigenis van een periode en/of een zeldzame ontwikkeling van een periode (bv. tuinstad die representatief is voor een bouwwijze die werd toegepast in het kader van de grote bouwcampagnes na de Tweede Wereldoorlog; dorpskernen die de eerste gegroepeerde bouwwerken van de gemeenten van de tweede ring illustreren; de Hallepoort als overblijfsel van de tweede omwalling; - of als getuigenis van een bepaalde stedelijke (en/of landschappelijke) ontwikkeling van de stad (bv. gebouwen aan de centrale lanen of in de Leopoldswijk); - of wanneer het een band vertoont met een belangrijke historische figuur – met inbegrip van persoonlijke huizen van architecten en kunstenaarsateliers (bv. het geboortehuis van Constantin Meunier, het huis van Magritte); - of in verband kan worden gebracht met een belangrijke historische gebeurtenis (bv. huizen van de wederopbouw na het bombardement van 1695, de Congreskolom); - of een typologische representativiteit vertoont die kenmerkend is voor een commerciële of culturele beroepsactiviteit (bv. kerken, bioscopen, industriële architectuur, apotheken); - of als het representatief is van het oeuvre van een belangrijke architect in de architectuurgeschiedenis op internationaal, nationaal, regionaal of lokaal niveau (dit betreft zowel befaamde architecten als V. Horta, V. Bourgeois, M. Polak als secundaire architecten, die lokaal verbonden worden aan een gemeente zoals Fernand Lefever in Koekelberg of Emile Hoebeke in Sint-Agatha-Berchem).
- Stedenbouwkundig Sommige bouwkundige goederen of landschappen hebben in het verleden een prominente rol gespeeld in de planmatige inrichting van de bebouwde ruimte en de stedelijke ruimte. Meestal bepalen zij andere stedenbouwkundige (plan)vormen zodat er zich een wisselwerking voortdoet tussen bebouwde en niet-bebouwde (of open) ruimte. Die inrichting omvat ook de samenhang tussen verschillende schaalniveaus. Een onroerend goed heeft stedenbouwkundige waarde wanneer het daarin een rol speelt, bijvoorbeeld : - hoekgebouwen; - coherente pleinen of homogene huizenrijen (gevels die een ensemble vormen van dezelfde stijl, periode en volume); - tuinwijken, - deskundig ingeplante torens (hoogbouw) en hun relatie tot hun onmiddellijke kwaliteitsvolle omgeving die coherent kan zijn, maar ook contrastrijk, - relicten van stedenbouwkundige concepten en hoe die architecturaal (en typologisch) zijn of werden ingevuld, zoals bijvoorbeeld de nog bewaarde eclectische stadspaleizen en/of herenhuizen in de Leopoldswijk.
Onderzoek en redactie
2016
id
Urban : 30316
Beschrijving
Ruim kantoorgebouw met zijgevel aan Parlementsstraat en achtergevel aan
Ijzerenkruisstraat (nr. 39), opgetrokken voor de Algemene Directie van Bruggen
en Wegen en het Mijnwezen, naar ontwerp van architect H.J. Hanicq van 1880,
onder supervisie van hoofdarchitect P. Govaerts. Drie bouwlagen + souterrainHoge kelder of half verzonken verdieping. +
mezzaninoHalve verdieping, gelegen net onder de kroonlijst. en in totaal zeventien traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) aan Leuvenseweg/Parlementsstraat,
vijf traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) breed en met bijkomende entresol aan IJzerenkruisstraat.
Hoekgevels in symmetrie met deze van het ertegenover liggende hoekpand nr. 40, en door zelfde materialengebruik en gelijkaardige stilistische geveluitwerking, homogeen ensemble met gevelwand nr. 1 tot 5 en de uitbreidingen nr. 7-9 en 11-13 van het Paleis der Natie. Regelmatige ordonnantie met begrenzende hoekpilasters en karakteristieke horizontale registeropdeling door de zwaar geprofileerde puilijst en het aflijnend brede hoofdgestelHoog horizontaal lijstwerk ter bekroning van een gevel., in 1903 geopend voor een bijkomende mezzaninoverdieping. Door imitatiebanden belijnde benedenbouw met verdiepte rechthoekige venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. boven souterrainvensters en een brede poort in de tweede traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) (Leuvenseweg). Geaccentueerde middenrisalieten van twee traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) met penantengevelstructuur in voorgevel en van drie traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) in zijgevel: brede balusterbalkons op gekoppeldeTwee of meerdere identieke bouwelementen (vensters, zuilen, pilasters) die tot een groter (symmetrisch) geheel zijn samengevoegd. consolesVoornamelijk voluut- of S-vormig kraagstuk, soms ook louter decoratief., bovenvensters in rijkere omlijsting met orenUitstekend deel van sommige bouwelementen of -constructies, meestal louter decoratief. onder respectievelijk bewerkt entablement en festoensluitsteen en beëindiging met houten kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). op uitgelengde dubbele consolesVoornamelijk voluut- of S-vormig kraagstuk, soms ook louter decoratief.. Zijtraveeën in voorgevel met gelijkaardig omlijste bovenvensters en balusterleuningen op de bel-etage, in zijgevel met eenvoudiger omlijste venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. verdiept in hoge rechthoekige nissenUitsparing in de dikte van een muur, kan rechthoekig zijn of onder een boog, achtervlak kan vlak, segmentvormig, halfrond of gebogen zijn; diepe nis voor standbeeld.. Voorts panelendecor met drop.
Gevel aan Ijzerenkruisstraat (nr. 39) met middenrisaliet in één traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) en op bovenverdieping gelijkaardige ordonnantie als hoekgevels; verder bijkomende belijnde entresolverdieping en heden op begane grond met brede linker poort in plaats van oorspronkelijk deur en vensterLicht- en/of luchtopening in een muur..
Hoekgevels in symmetrie met deze van het ertegenover liggende hoekpand nr. 40, en door zelfde materialengebruik en gelijkaardige stilistische geveluitwerking, homogeen ensemble met gevelwand nr. 1 tot 5 en de uitbreidingen nr. 7-9 en 11-13 van het Paleis der Natie. Regelmatige ordonnantie met begrenzende hoekpilasters en karakteristieke horizontale registeropdeling door de zwaar geprofileerde puilijst en het aflijnend brede hoofdgestelHoog horizontaal lijstwerk ter bekroning van een gevel., in 1903 geopend voor een bijkomende mezzaninoverdieping. Door imitatiebanden belijnde benedenbouw met verdiepte rechthoekige venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. boven souterrainvensters en een brede poort in de tweede traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) (Leuvenseweg). Geaccentueerde middenrisalieten van twee traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) met penantengevelstructuur in voorgevel en van drie traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) in zijgevel: brede balusterbalkons op gekoppeldeTwee of meerdere identieke bouwelementen (vensters, zuilen, pilasters) die tot een groter (symmetrisch) geheel zijn samengevoegd. consolesVoornamelijk voluut- of S-vormig kraagstuk, soms ook louter decoratief., bovenvensters in rijkere omlijsting met orenUitstekend deel van sommige bouwelementen of -constructies, meestal louter decoratief. onder respectievelijk bewerkt entablement en festoensluitsteen en beëindiging met houten kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). op uitgelengde dubbele consolesVoornamelijk voluut- of S-vormig kraagstuk, soms ook louter decoratief.. Zijtraveeën in voorgevel met gelijkaardig omlijste bovenvensters en balusterleuningen op de bel-etage, in zijgevel met eenvoudiger omlijste venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. verdiept in hoge rechthoekige nissenUitsparing in de dikte van een muur, kan rechthoekig zijn of onder een boog, achtervlak kan vlak, segmentvormig, halfrond of gebogen zijn; diepe nis voor standbeeld.. Voorts panelendecor met drop.
Gevel aan Ijzerenkruisstraat (nr. 39) met middenrisaliet in één traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) en op bovenverdieping gelijkaardige ordonnantie als hoekgevels; verder bijkomende belijnde entresolverdieping en heden op begane grond met brede linker poort in plaats van oorspronkelijk deur en vensterLicht- en/of luchtopening in een muur..
Bronnen
Archieven
SAB/OW15013 (1880), 15123 (1903).
Opmerkelijke bomen in de nabijheid
