Sint-Adrianuskerk

Deze kerk n.o.v. architect Auguste Van Nieuwenborg, 1938-1941, vermengt art decoPeriode: 1920-1940 De art?decostijl ontstaat in de nasleep van de Eerste Wereldoorlog en sluit aan bij de geometrische tendens van de art nouveau. De stijl ontleent zijn naam aan de Exposition internationale des Arts décoratifs et industriels modernes, die in 1925 in Parijs plaatsvond. De belangrijkste kenmerken vertalen zich in de geometrisering van lijnen en volumes, in soberheid en symmetrie, terwijl toch een uitgesproken voorliefde voor ornamenten behouden blijft. Die ornamenten neigen eveneens naar geometrische vormen. De inspiratiebronnen voor versieringen komen uit exotische of oude artistieke tradities (het Oosten, Afrika, precolumbiaanse en Egyptische kunst, Grieks-Romeinse oudheid). De integratie van plantenmotieven met Afrikaanse inspiratie illustreert de stilistische impact van de koloniale periode op de Brusselse architectuur. De art deco toont een grote belangstelling voor uiteenlopende traditionele bekledingsmaterialen (baksteen en pleisterwerk), die een hele waaier aan kleuren en texturen bieden. De stijl geeft blijk van een voorkeur voor gewapend beton, waarvan de plasticiteit sculpturale vormen en imposante volumes mogelijk maakt die kenmerkend zijn voor de art deco. Het materiaal laat bovendien toe grote open binnenruimten te ontwerpen, ideaal voor monumentale inkomhallen en spektakelzalen. De voorliefde voor kleur uit zich soms ook in het raamwerk of in metalen elementen. De architectuur geeft bovendien de voorkeur aan grote glaspartijen (die soms de vorm aannemen van bow-windows) en aan platte daken (soms voorzien van een gestileerde koepel). Op grondplannen worden de binnenruimtes van woningen meer van elkaar onderscheiden (woonkamer, eetkamer, slaapkamers), terwijl de trap soms naar het midden of de voorzijde van de woning wordt verplaatst om de achtergevel en het contact met de tuin vrij te maken. Nieuwe comfortruimten worden geïntegreerd (badkamer, toilet, keuken, functionele inkomruimte). Verfijnde materialen zoals marmer, marbriet, granito, mozaïek en gekleurd glas worden gewaardeerd. In Brussel, zoals elders, leent de art?deco?esthetiek zich perfect voor de eisen van decorum en comfort van gebouwen die aan ontspanning en luxe zijn gewijd (hotels, bioscopen, warenhuizen, theaters), evenals voor die van luxeappartementsblokken, waarvan de bouw – gestimuleerd door de wet van 1924 op de mede-eigendom – zich laat inspireren door Parijse voorbeelden. Hoewel de beweging aanvankelijk een elitaire basis heeft, wordt ze al snel een populair succes en groeit ze uit tot een courante bouwstijl. In de jaren 1930 evolueert de decoratieve expressie van de art deco door elementen van het modernisme te integreren en met name van de scheepsarchitectuur (vlaggenmasten, patrijspoorten, aerodynamische vormen) (zie “pakketbootstijl”). met de romaanse11de eeuw – 13e eeuw. De Romaanse architectuur ontstond in een periode van relatieve politieke stabiliteit na de invasies en onrusten van de vroege middeleeuwen. Ze ontwikkelde zich tegelijkertijd in Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje, van waaruit ze zich over heel Europa verspreidde. De stijl putte inspiratie uit de Karolingische en Ottomaanse architectuur, die op hun beurt hun vormentaal baseerden op Romeinse en Byzantijnse voorbeelden. De Romaanse stijl kan beschouwd worden als de eerste grote kunststijl van het middeleeuwse Europa. Haar opkomst en verspreiding waren het resultaat van intensieve culturele uitwisselingen en religieuze dynamiek, met name vanuit het kloosterleven en de pelgrimsroutes. Ze werd vooral toegepast op religieuze architectuur, zoals kathedralen, kerken en kloosters. Kenmerkend voor Romaanse cultusgebouwen zijn massieve stenen muren met kleine rondboogvormige muuropeningen en rijkelijk gedecoreerde muurschilderingen. Decoratieve elementen maken veelvuldig gebruik van rondbogen, terugkerend in portalen, friezen, nissen en lisenen. Overdekking gebeurt doorgaans met een vlak houten gewelf, en minder vaak met stenen ton-, kruis- of koepelgewelven. Het grondplan is meestal een Latijns kruis met zijbeuken, en onder het koor bevindt zich vaak een crypte, bedoeld als begraafplaats of voor de bewaring van relieken. In Brussel zijn nauwelijks Romaanse kerken in hun oorspronkelijke toestand bewaard gebleven. De meeste cultusgebouwen zijn door de eeuwen heen vergroot, gemoderniseerd of gerestaureerd, waardoor vandaag slechts fragmentarische delen van deze eerste, historische fase van de bouwgeschiedenis zichtbaar zijn. stijl.

Geschiedenis
De Sint-Adrianuskerk vervangt de gelijknamige kapel aan de Oude Lindesquare, die te klein was geworden voor de pas verstedelijkte wijk (zie Oude Lindesquare nr. 10). Voor het nieuwe gebouw moest de architect rekening houden met een beperkt budget (bijna uitsluitend baksteenwerk). De eerste steen werd op 26.06.1938 gelegd door de kardinaal-aartsbisschop van Mechelen, in aanwezigheid van de burgemeesters Eugène Flagey en Adolphe Max. De kerk werd in 1941 ingewijd.

Plan
De centrale hoofdingang in het westen geeft toegang tot de narthex, met de trappen die naar het oksaal leiden en met aan de ene zijde een doopkapel en aan de andere een kapel. Groot schip van vier traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), geflankeerd door twee smalle zijbeuken; priesterkoor en koor.


Beschrijving
Gevels volledig bekleed met grijsroze “Klampsteen”-bakstenen. Spitsboogvormige  muuropeningen, sommige blindZonder opening; blind venster, schijnopening.. Decors gevormd door geometrische motieven van bakstenen boven alle muuropeningen (friezen, kepers, kruisen).
Zware klokkentoren ingewerkt in de hoofdgevel, boven een portiek1. Open galerij of zuilengang waarvan het dak op zuilen of arcades rust; - 2. Classicistische ruimte vóór een toegangsdeur die terugspringt of niet gelijk is met de voorgevel; - 3. Samenstel van twee zuilen onder architraaf die overgang tussen twee ruimtes accentueert. met arcadesEén of meerdere bogen, steunend op zuilen of pijlers; kan ook blind zijn. (vijf openingen). De as van de toren wordt beklemtoond door een inspringende behandeling die een schaduwspel schept, en door drie hoge, smalle venstersLicht- en/of luchtopening in een muur..
Schip en koor onder zadeldakDak met twee hellende dakvlakken., aan de zijkant voorzien van driehoekige dakkapellenUit het dakvlak opgaand venster; meestal in hout en vaak onder spitse kap.. Breed opengewerkteOpengewerkt, voorzien van een stelsel van kleine, decoratieve openingen. gevels en muuropeningen voorzien van glas-in-loodramen (Danieli). Twee torens bevatten zijingangen maar vormen geen echt dwarsschip.
Kleine gebouwen aan weerszijden van het koor, met de sacristie en de kosterwoning, onder een dak voorzien van dakkapellenUit het dakvlak opgaand venster; meestal in hout en vaak onder spitse kap. onder tentdakDak met vier dakvlakken die in één punt samenkomen (tentdak); onttopt tot een vierzijdig plat dak vormt het een paviljoendak. met bolvormig topstuk.


Interieur
Muren en gewelven volledig bekleed met gele “Klampsteen”-bakstenen. Vloeren bedekt met tegels van zwart marmer, versierd met terracotta in het koor. Een motief van bakstenen belijnt de muuropeningen op dezelfde manier als aan de buitenzijde. Borstwering1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. van de orgelgalerij (orgelbouwer Aloys Thunus, 1959) in terracotta. Kapel en doopkapel afgesloten door fijn smeedijzerenTaai, ‘kneedbaar’ ijzer dat ambachtelijk wordt ‘gesmeed’ (gehamerd bij hoge temperatuur) tot decoratieve bouwonderdelen als tuinhekken, borstweringen… traliewerk. In deze kapellen bevinden zich de retabels met het Martelaarschap van Sint-Adrianus (atelier van Jan Borman de Grote, 1490-1495) en het Martelaarschap van Sint-Christoffel (Antwerpse school, ca. 1520). Allebei zijn ze uit de oude kapel afkomstig. Vier cirkelboogvormige biechtstoelen zijn ingewerkt in het metselwerk van de zijbeuken, die worden afgesloten door houten deuren met geometrische motieven. Preekstoel in zwart marmer versierd met het Lam Gods, een adelaar en de symbolen van de vier evangelisten.