Typologie(ën)
Ontwerper(s)
Henri TAMINE – architect – 1912
Juridisch statuut
Ingeschreven in de wettelijke inventaris op 19 augustus 2024
Stijlen
Inventaris(sen)
- Actualisatie van de Urgentie-Inventaris (Sint-Lukasarchief - 1993-1994)
- Actualisatie van het inventarisatieproject van het Bouwkundig Erfgoed (DMS-DML - 1995-1998)
- Het monumentale erfgoed van België. Etterbeek (DMS-DML - 1994-1997)
Dit (deze) goed(eren) bezit(ten) de volgende waarde(n)
- Artistiek Het ontwerp van een onroerend goed (gebouw) door een gerenommeerde kunstenaar (architect) kan maar zeer zelden als criterium worden beschouwd. Om het belang van de selectie van dit onroerend goed te beoordelen, en de plaats dat het inneemt in het oeuvre van een kunstenaar (architect), is dit een criterium dat moet worden afgewogen met de architectonische kwaliteit (compositie en interne structuur), de uitvoering (materialen, technische beheersing), de plaats in de architectuurgeschiedenis dewelke een getuigenis zijn van een fase of aspect van landschapsarchitectuur of de bouwkunst in het verleden. Zodoende gelden koppelingen naar volgende criteria: zeldzaamheid (typologie, stijl, materiaalgebruik, bronnen), representativiteit (idem), authenticiteit (idem + de kwaliteit van de uitvoering) en integriteit (bewaringstoestand, oorspronkelijke elementen)). Een goed bevat ook artistieke waarde als het kunstwerken omvat (beeldhouwwerken, reliëfs ontworpen voor het goed, enz.) of decoratieve elementen uit de oorspronkelijke bouwperiode of met bijzondere kwaliteit (gesigneerd glasramen, sgraffito, lichtbeuk, enz.).
- Esthetisch Historisch gezien werd die waarde aangewend om waardevolle groene ruimten en natuurlijke of halfnatuurlijke gebieden aan te duiden. De waarde kan ook gelden voor grote gehelen van gebouwen in een stedelijk gebied, met of zonder natuurlijke elementen, of monumenten die het stadslandschap markeren. Een afweging met andere waarden dringt zich tevens op: de artistieke, de landschappelijke (integratie van het werk in het stedelijk landschap, oriëntatiepunten in de stad) en de stedenbouwkundige waarde (spontane of rationele stedelijke gehelen). De volgende selectiecriteria worden er eveneens aan gekoppeld: de ensemblewaarde en de contextuele waarde.
- Historisch Het onroerend goed heeft een historische waarde : - als het getuigt van een bijzondere periode in de geschiedenis van de streek of de gemeente; - of als getuigenis van een periode en/of een zeldzame ontwikkeling van een periode (bv. tuinstad die representatief is voor een bouwwijze die werd toegepast in het kader van de grote bouwcampagnes na de Tweede Wereldoorlog; dorpskernen die de eerste gegroepeerde bouwwerken van de gemeenten van de tweede ring illustreren; de Hallepoort als overblijfsel van de tweede omwalling; - of als getuigenis van een bepaalde stedelijke (en/of landschappelijke) ontwikkeling van de stad (bv. gebouwen aan de centrale lanen of in de Leopoldswijk); - of wanneer het een band vertoont met een belangrijke historische figuur – met inbegrip van persoonlijke huizen van architecten en kunstenaarsateliers (bv. het geboortehuis van Constantin Meunier, het huis van Magritte); - of in verband kan worden gebracht met een belangrijke historische gebeurtenis (bv. huizen van de wederopbouw na het bombardement van 1695, de Congreskolom); - of een typologische representativiteit vertoont die kenmerkend is voor een commerciële of culturele beroepsactiviteit (bv. kerken, bioscopen, industriële architectuur, apotheken); - of als het representatief is van het oeuvre van een belangrijke architect in de architectuurgeschiedenis op internationaal, nationaal, regionaal of lokaal niveau (dit betreft zowel befaamde architecten als V. Horta, V. Bourgeois, M. Polak als secundaire architecten, die lokaal verbonden worden aan een gemeente zoals Fernand Lefever in Koekelberg of Emile Hoebeke in Sint-Agatha-Berchem).
- Stedenbouwkundig Sommige bouwkundige goederen of landschappen hebben in het verleden een prominente rol gespeeld in de planmatige inrichting van de bebouwde ruimte en de stedelijke ruimte. Meestal bepalen zij andere stedenbouwkundige (plan)vormen zodat er zich een wisselwerking voortdoet tussen bebouwde en niet-bebouwde (of open) ruimte. Die inrichting omvat ook de samenhang tussen verschillende schaalniveaus. Een onroerend goed heeft stedenbouwkundige waarde wanneer het daarin een rol speelt, bijvoorbeeld : - hoekgebouwen; - coherente pleinen of homogene huizenrijen (gevels die een ensemble vormen van dezelfde stijl, periode en volume); - tuinwijken, - deskundig ingeplante torens (hoogbouw) en hun relatie tot hun onmiddellijke kwaliteitsvolle omgeving die coherent kan zijn, maar ook contrastrijk, - relicten van stedenbouwkundige concepten en hoe die architecturaal (en typologisch) zijn of werden ingevuld, zoals bijvoorbeeld de nog bewaarde eclectische stadspaleizen en/of herenhuizen in de Leopoldswijk.
Onderzoek en redactie
id
Beschrijving
Appartementsgebouw van art-nouveau-inspiratie n.o.v. arch. Henri TAMINE, 1912.
Gevel in beschilderde simili-natuursteen van vier bouwlagen en drie ongelijke traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) op arduinen plintHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel. met twee langwerpige kelderopeningen in de vorm van schietgaten. In ingangstravee rechthoekige vleugeldeur met tralies en bovenvenster, ingeschreven in rondboogBoog waarvan de kromming een halve cirkel beschrijft.. Overige muuropeningen eveneens rondbogig. Op de verdiepingen deurvenster met balkon op twee consolesVoornamelijk voluut- of S-vormig kraagstuk, soms ook louter decoratief., arduinen plintHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel., ijzeren leuning. Rechts twee identieke traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...). Muuropeningen ingeschreven in twee doorlopende hoefijzerboogvormige nissenUitsparing in de dikte van een muur, kan rechthoekig zijn of onder een boog, achtervlak kan vlak, segmentvormig, halfrond of gebogen zijn; diepe nis voor standbeeld., van mekaar gescheiden door monumentaleZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. pilasterPlatte, weinig uitspringende muurpijler, vaak met basis en kapiteel. met Corinthisch kapiteelKopstuk van een zuil, pijler of pilaster; algemeen om de gedragen last op een smaller draagvlak over te brengen.. TweelichtenTweedelige lichtopening, door deelzuiltje gesplitst. in eerste twee bouwlagen, drielichtenGroep van drie smalle vensters binnen dezelfde omlijsting, onderling gescheiden door deelzuiltjes of stijlen/monelen; centraal venster soms hoger dan beide andere. op laatste twee verdiepingen. Muuropeningen met doorlopende arduinen lekdrempels en MoorsDe
Moorse stijl, ook vaak aangeduid als Maureske stijl of Arabiserende stijl, is
een 19e -eeuwse stroming die teruggrijpt op de architectuur van het
middeleeuwse islamitische Westen — in het bijzonder het Al-Andalus van de 8e
tot 15e eeuw (Cordoba, Granada, Sevilla), maar ook op Noord-Afrikaanse en soms
Ottomaanse voorbeelden.
In Brussel ontwikkelde deze stijl zich tussen circa 1850 en 1914, grotendeels
binnen het kader van het eclecticisme en de toenemende Europese fascinatie voor
het Oosten. De neiging om exotische stijlen te imiteren werd gestimuleerd door:
de romantische literatuur en reisverhalen, de Wereldtentoonstellingen, waar
Oriëntaalse paviljoenen zeer populair waren, het sociaal-cultureel prestige van
arabeske ornamentiek, de groei van een burgerlijke cultuur die op zoek was naar
nieuwe, luxueuze fantasiewerelden.
De Moorse stijl werd in Brussel niet zo massaal toegepast als andere
neostijlen, maar kreeg wel een duidelijke aanwezigheid in specifieke
gebouwtypes: theaters, feestzalen, synagogen, badhuizen, wintertuinen en
privé-interieurs.
De stijl valt op door zijn decoratieve overdaad, zijn gebruik van geometrische
ritmes en zijn voorkeur voor kleur en lichtcontrasten. Het gaat zelden om een
structurele toepassing van Moorse bouwprincipes; meestal betreft het een
ornamentaliserende schil die wordt gelegd over een westers bouwschema.
Typische kenmerken zijn: vormelijke en ruimtelijke elementen zoals hoefijzerbogen,
polylobbenbogen en arcades; stalactietgewelven, vaak in stucwerk; koepel- of
pseudo-koepelstructuren; gebruik van binnenhoven en galerijen in grotere
complexen. Inzake decoratie en materiaalgebruik: arabesken, florale motieven,
geometrische patronen; kleurrijke polychromie in tegels, glas-in-lood,
schilderwerk; rijk stucwerk en pleisterornamenten; mashrabiya; inscripties of
pseudo-Arabische calligrafie als ornament. Ook opvallend zijn de overdaad aan
kleuren en het creëren van sfeer, zodoende: vibrante kleurcontrasten (rood,
oker, blauw, turkoois, goud); spel van schaduw en licht in geperforeerde
ornamentiek en luxueuze, theatrale sfeer. aandoende, gekoppeldeTwee of meerdere identieke bouwelementen (vensters, zuilen, pilasters) die tot een groter (symmetrisch) geheel zijn samengevoegd. hoefijzerboogvormige waterlijstenVooruitspringende rand in het gevelvlak die regenwater buiten gevel laat afdruppelen.. Vijf steigergatenGat aan de bovenzijde van een gevel waarin de horizontale dwarsbalken van een steiger werden bevestigd; vaak afgedekt door smeedijzeren (sier)deksel.. KroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement)..
Bronnen
Archieven
GAEtt./OW 1716 (1912).
