Vleugelsstraat 71

Voormalig atelier van beeldhouwer Godefroid Devreese, in 1894 ontworpen door diens vriend architect Victor Horta, en in 1965 ingrijpend verbouwd in brutalistischePeriode: ca. 1950 – 1980. Het brutalisme is een stroming die voortkomt uit het modernisme en ontstaat na de Tweede Wereldoorlog. In België ontwikkelt de stroming zich vanaf ca. 1960. Het brutalisme laat zich inspireren door de late werken van Le Corbusier, gekenmerkt door expressieve en rauwe vormen. De stijl benadrukt de eerlijkheid van de architectuur door bouwmaterialen zichtbaar en onafgewerkt te tonen. Kenmerkend zijn zichtbaar metselwerk en ruw beton, waarin vaak de afdruk van de bekisting behouden blijft. De gebouwen hebben doorgaans een massieve en monumentale uitstraling, met repetitieve geometrische vormen en een sober, soms streng karakter. De architectuur is functioneel opgevat en gericht op eenvoud en structurele leesbaarheid. In Brussel wordt de stijl vooral toegepast op kantoor- en appartementsgebouwen, vaak opgevat als grootschalige gehelen, maar ook in kerken - onder meer in de context van het Tweede Vaticaans Concilie - en openbare gebouwen. Het brutalisme kadert in de naoorlogse stedelijke expansie van de tweede kroon van het Gewest, die gepaard ging met een sterke vraag naar moderne en functionele infrastructuur. Hoewel het brutalisme minder vaak voorkomt in individuele woningen en kleinschalige gebouwen, heeft de stijl een belangrijk bijdrage geleverd aan het Brusselse architectuurlandschap van de tweede helft van de 20e eeuw. stijl door kunstschilder en beeldhouwer Raymond Huyberechts, samen met architect Louis Van Hove.

Geschiedenis

Oorspronkelijk, bakstenen gevel van twee bouwlagen met hardstenen elementen. In de lage benedenverdieping bevond zich een toegang tussen twee getraliede venstersLicht- en/of luchtopening in een muur., op de verdieping een grote centrale glaspartij die de kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). doorbrak.

Interieur. De vestibule, geflankeerd door een salon en een wachtzaal, leidde via een trap naar een groot atelier dat door muuropeningen in de achtergevel werd verlicht. Vandaaruit vertrok een dubbele houten trap naar een tweede atelier als mezzanine boven de vertrekken op de benedenverdieping. Een derde atelier, dat vanuit het tweede toegankelijk was, werd vóór 1935 aan de binnenplaats achteraan gebouwd. Devreese bewoonde het gebouw tot aan zijn dood in 1941. Een jaar later liet de nieuwe eigenaar, de beeldhouwer Eugène De Bremaecker, de mezzanine verbouwen tot woonvertrekken door architect Franz Hartjens; er werden zijvensters geplaatst en de glaspartij werd vervangen door een arcadeEén of meerdere bogen, steunend op zuilen of pijlers; kan ook blind zijn. met een klein vensterLicht- en/of luchtopening in een muur. onder een bas-reliëf van een vrouwenfiguur. In 1965 begonnen Huyberechts en zijn architect het geheel te herbouwen; ze bewaarden enkel, tussen de gemeenschappelijke tussenmuren, het oorspronkelijke houten gebinte, dat twee T-vormige zadeldakenDak met twee hellende dakvlakken. achter een kort platform vormt.



Beschrijving

Bijna blindeZonder opening; blind venster, schijnopening. gevel bestaande uit muurvlakken in “briques lustrées de ton sépia” [glanzende bakstenen in sepiatint] en banden gepolijst beton. Op de benedenverdieping, brede houten garagepoort naast een beglaasde toegangsdeur en een betonnen, gegroefde muurdamParement tussen twee muuropeningen (vensters of deuren) in dezelfde bouwlaag.. Op de verdiepingen, twee fijne vensterregistersDoorlopende horizontale aaneenschakeling van vensters. die worden doorbroken door het uiteinde van betonnen balken waarop, in de hoogste bouwlaag, een zware kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). rust. Houten raamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn..

Interieur. De oude interieurindeling is grotendeels bewaard gebleven maar is verwerkt in een expressionistischePeriode: 1920-1930 De Amsterdamse School is een modernistische beweging, doordrongen van een socialistisch ideaal, die zich in Nederland ontwikkelt in de nasleep van de Eerste Wereldoorlog en haar volle bloei kent in het begin van de jaren 1920. De architectuur wordt gekenmerkt door de expressiviteit van ambachtelijke materialen waarbij met diverse vormen en kleuren wordt gewerkt. De stijl valt op door een grote plasticiteit van de vormen (golvende, gezwollen, gebogen gevels en complexe dakvormen), onder meer dankzij een originele toepassing van baksteen (gebruik van verschillende metselverbanden zoals bakstenen in staand verband, bakstenen in halfsteensverband, bakstenen in uitspringend verband enz.). De subtiele effecten van de metselverbanden, de verspringingen en de complexe aansluitingen zorgen voor levendige gevels met organische rondingen. Het is een architectuur waarin louter decoratieve elementen een belangrijke rol spelen in het ontwerp: de architecten integreren onder meer pinakels, figuratieve sculpturen en muuropeningen met “laddervensters” (vensters met horizontale roeden, zoals de sporten van een ladder). In Brussel is de invloed van de Amsterdamse School op de architecten van het interbellum voornamelijk esthetisch. De stijl wordt vooral toegepast in de woonarchitectuur via de compositie van elementaire volumes en door expressieve gevels die tot stand komen door de verwerking van baksteen (die soms verwant is aan de geometrische art deco). Het expressionisme is er echter minder spectaculair dan in de Amsterdamse architectuur, waar de bakstenen wanden werkelijk een organisch karakter lijken te hebben. structuur van zichtbare betonnen pijlers1. Muurstut zonder entasis (kromming), mogelijk met basis en kapiteel; - 2. Massief gemetseld of betonnen steunelement met gewoonlijk rechthoekige doorsnede (vb. bruggepijler,…) en balken met overstekken. Vooraan geven een kelderverdieping en drie plateaus toegang tot het grote centrale atelier, dat als tussenverdiepingLage verdieping tussen twee bouwlagen; vaak boven commerciële benedenverdieping gelegen. is behandeld: van beneden naar boven, eetkamer en keuken, hal en ruimte voor een auto, kantoren, een kamer en badkamer. Een bassin – thans droogstaand – scheidt de onderste bouwlaag van het atelier. Net als vroeger geeft dat atelier op de tuinen van het huizenblok uit, en het wordt nog altijd verlicht door een grote rechthoekige lichtschacht die vanaf de achterste dakhelling vertrekt. Op de plaats van de oude binnenplaats loopt een overhangende leefruimte onder plat dak naar het atelier. Aan die kant wordt de cilinder van een lichtschacht verlengd tot voorbij het dak, en hij dient als lichtkoker dankzij een muuropening die naar de achtermuur van het huis is gericht. Het derde atelier van Devreese op de hoek achteraan rechts is vervangen door een werkruimte met zenitale verlichting via drie lichtkokers. De circulatie binnen het gebouw wordt verzekerd door loopbruggen gemaakt van planken en door houten trappen zonder leuning, vaak overhangend. Met uitzondering van de stoelen is ook het meubilair opgehangen.