Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Typologie(ën)
observatorium
Ontwerper(s)
K. AERTS – ingenieur – 1969
Juridisch statuut
Ingeschreven in de wettelijke inventaris op 19 augustus 2024
Stijlen
Brutalisme
Inventaris(sen)
- Actualisatie van het inventarisatieproject van het Bouwkundig Erfgoed (DMS-DML - 1995-1998)
- Permanente actualisatie van de inventaris van het Bouwkundig Erfgoed (DPC-DCE)
- Het monumentale erfgoed van België. Laken (Archistory - 2016-2019)
Dit (deze) goed(eren) bezit(ten) de volgende waarde(n)
- Artistiek Het ontwerp van een onroerend goed (gebouw) door een gerenommeerde kunstenaar (architect) kan maar zeer zelden als criterium worden beschouwd. Om het belang van de selectie van dit onroerend goed te beoordelen, en de plaats dat het inneemt in het oeuvre van een kunstenaar (architect), is dit een criterium dat moet worden afgewogen met de architectonische kwaliteit (compositie en interne structuur), de uitvoering (materialen, technische beheersing), de plaats in de architectuurgeschiedenis dewelke een getuigenis zijn van een fase of aspect van landschapsarchitectuur of de bouwkunst in het verleden. Zodoende gelden koppelingen naar volgende criteria: zeldzaamheid (typologie, stijl, materiaalgebruik, bronnen), representativiteit (idem), authenticiteit (idem + de kwaliteit van de uitvoering) en integriteit (bewaringstoestand, oorspronkelijke elementen)). Een goed bevat ook artistieke waarde als het kunstwerken omvat (beeldhouwwerken, reliëfs ontworpen voor het goed, enz.) of decoratieve elementen uit de oorspronkelijke bouwperiode of met bijzondere kwaliteit (gesigneerd glasramen, sgraffito, lichtbeuk, enz.).
- Esthetisch Historisch gezien werd die waarde aangewend om waardevolle groene ruimten en natuurlijke of halfnatuurlijke gebieden aan te duiden. De waarde kan ook gelden voor grote gehelen van gebouwen in een stedelijk gebied, met of zonder natuurlijke elementen, of monumenten die het stadslandschap markeren. Een afweging met andere waarden dringt zich tevens op: de artistieke, de landschappelijke (integratie van het werk in het stedelijk landschap, oriëntatiepunten in de stad) en de stedenbouwkundige waarde (spontane of rationele stedelijke gehelen). De volgende selectiecriteria worden er eveneens aan gekoppeld: de ensemblewaarde en de contextuele waarde.
- Historisch Het onroerend goed heeft een historische waarde : - als het getuigt van een bijzondere periode in de geschiedenis van de streek of de gemeente; - of als getuigenis van een periode en/of een zeldzame ontwikkeling van een periode (bv. tuinstad die representatief is voor een bouwwijze die werd toegepast in het kader van de grote bouwcampagnes na de Tweede Wereldoorlog; dorpskernen die de eerste gegroepeerde bouwwerken van de gemeenten van de tweede ring illustreren; de Hallepoort als overblijfsel van de tweede omwalling; - of als getuigenis van een bepaalde stedelijke (en/of landschappelijke) ontwikkeling van de stad (bv. gebouwen aan de centrale lanen of in de Leopoldswijk); - of wanneer het een band vertoont met een belangrijke historische figuur – met inbegrip van persoonlijke huizen van architecten en kunstenaarsateliers (bv. het geboortehuis van Constantin Meunier, het huis van Magritte); - of in verband kan worden gebracht met een belangrijke historische gebeurtenis (bv. huizen van de wederopbouw na het bombardement van 1695, de Congreskolom); - of een typologische representativiteit vertoont die kenmerkend is voor een commerciële of culturele beroepsactiviteit (bv. kerken, bioscopen, industriële architectuur, apotheken); - of als het representatief is van het oeuvre van een belangrijke architect in de architectuurgeschiedenis op internationaal, nationaal, regionaal of lokaal niveau (dit betreft zowel befaamde architecten als V. Horta, V. Bourgeois, M. Polak als secundaire architecten, die lokaal verbonden worden aan een gemeente zoals Fernand Lefever in Koekelberg of Emile Hoebeke in Sint-Agatha-Berchem).
- Wetenschappelijk De wetenschappelijke waarde wordt vaak erkend in het geval van landschappen (parken, halfnatuurlijke gebieden). Binnen de context van een onroerend goed kan het gaan om de aanwezigheid van een (bouw)element (bijzonder materiaal, experimenteel materiaal, bouwprocédé of -component) of getuigenis van een ruimtelijk-structurele ruimte (stedenbouwkundig) waarvan het behoud moet worden overwogen met het oog op wetenschappelijk onderzoek. In het geval van archeologische vindplaatsen en overblijfselen wordt de wetenschappelijke waarde erkend in relatie tot het uitzonderlijke karakter van de resten op het gebied van ouderdom (bijvoorbeeld de Romeinse villa in Jette), de uitzonderlijke bewaringsomstandigheden (bijvoorbeeld de site van het vroegere dorp Oudergem) of de uniciteit van de elementen (bijvoorbeeld een volledig bewaard dakspant) en derhalve op dat vlak een uitzonderlijke en prominente wetenschappelijke bijdrage vormen tot de kennis van ons stedelijk en pre-stedelijk verleden.
- Sociaal Moeilijk te onderscheiden van de volkskundige waarde en over het algemeen onvoldoende om een selectie op zichzelf te rechtvaardigen. - herinneringsplaats van een gemeenschap of van van een sociale groep (bijvoorbeeld de bedevaartskapel op het Kerkplein in Sint-Agatha-Berchem, “de Oude Linde” in Boendael te Elsene); - een plaats met volkssymboliek (bijvoorbeeld het café het “Goudblommeke in papier” in de Cellebroersstraat); - een plaats waar een wijk samenkomt of gestructureerd is (bijvoorbeeld De gebouwen “Fer à Cheval”- in de Floréal tuinwijk); - een goed dat deel uitmaakt van of bestaat uit openbare voorzieningen (scholen, crèches, gemeenschaps- of parochiezalen, sporthallen, stadions, enz.); - goed of ensemble (al dan niet sociale huisvesting) ontworpen om sociale interactie, wederzijdse hulp en buurtcohesie te stimuleren (bijvoorbeeld de woonwijken die na de Tweede Wereldoorlog werden gebouwd in Ganshoren of de wijken die speciaal voor ouderen werden ontworpen); - goed dat deel uitmaakt van een industrieel complex dat een aanzienlijke activiteit heeft gegenereerd in de gemeente waar het zich bevindt of in het Gewest.
- Technisch Onder de technische waarde van een onroerend goed kan men het vroege gebruik van een bepaald materiaal of een bepaalde techniek verstaan (ingenieur), ook gebouwen met een constructief of technologisch belang, een technisch hoogstandje of een technologische innovatie kunnen in aanmerking komen. Het kan eveneens industrieel-archeologisch waardevol worden begrepen zoals getuigenissen van verouderde bouwmethodes. Vanzelfsprekend dringt een koppeling zich aan m.b.t. een wetenschappelijke waarde.
- Stedenbouwkundig Sommige bouwkundige goederen of landschappen hebben in het verleden een prominente rol gespeeld in de planmatige inrichting van de bebouwde ruimte en de stedelijke ruimte. Meestal bepalen zij andere stedenbouwkundige (plan)vormen zodat er zich een wisselwerking voortdoet tussen bebouwde en niet-bebouwde (of open) ruimte. Die inrichting omvat ook de samenhang tussen verschillende schaalniveaus. Een onroerend goed heeft stedenbouwkundige waarde wanneer het daarin een rol speelt, bijvoorbeeld : - hoekgebouwen; - coherente pleinen of homogene huizenrijen (gevels die een ensemble vormen van dezelfde stijl, periode en volume); - tuinwijken, - deskundig ingeplante torens (hoogbouw) en hun relatie tot hun onmiddellijke kwaliteitsvolle omgeving die coherent kan zijn, maar ook contrastrijk, - relicten van stedenbouwkundige concepten en hoe die architecturaal (en typologisch) zijn of werden ingevuld, zoals bijvoorbeeld de nog bewaarde eclectische stadspaleizen en/of herenhuizen in de Leopoldswijk.
Onderzoek en redactie
2016
id
Urban : 35751
Beschrijving
ModernistischHet modernisme duidt
elke architectuur aan die getuigt van een streven naar innovatie door middel
van een uitgepuurde vormentaal. De zuiverste vorm, die vaak wordt aangeduid als
de internationale stijl, wordt gekenmerkt door een rationele plattegrond,
eenvoudige geometrische vormen, een draagstructuur (vaak in beton) met een plat
dak, lichte wanden en het gebruik van moderne materialen (industriële
materialen zoals gewapend beton, staal, glas).
Hoewel maar weinig gebouwen de zuiverheid van de internationale stijl bereiken,
drukken vele modernistische bouwwerken toch een duidelijk verlangen tot
rationalisering uit. Kenmerkend zijn regelmatige bakstenen bekleding, sobere
volumes en sterk gereduceerde decoratie.
Het modernisme zal wereldwijd diverse architectuurstromingen beïnvloeden.
Modernisme van het interbellum
Periode: ca. 1920 – 1940
In Brussel is het modernisme van het interbellum
soms moeilijk te onderscheiden van de art deco (zie “pakketbootstijl”), vooral
in de beginfase van de stroming: hoewel met nieuwe bouwkundige vormen wordt
geëxperimenteerd, blijft er nog een duidelijke gehechtheid aan het ornamentale
gebruik van traditionele materialen. De rode draad van het modernisme bestaat
uit de soberheid van de vormen, het gebruik van vensterregisters of liggende
rechthoekige vensters en de afwezigheid van decoratie. De geaccentueerde
horizontale voegen (of schaduwvoegen), de platte daken en de vensters die op
het gevelvlak aansluiten zijn evenzeer kenmerkend voor de stijl.
Naoorlogs modernisme
Periode: ca. 1940 – 1960
Het naoorlogse modernisme (jaren 1940-1960) is herkenbaar aan verschillende
karakteristieke elementen: een gevelindeling met een sobere esthetiek
(eenvoudige lijnen, geen ornamenten), grote gevelopeningen die door het glas
het natuurlijke licht en het gevoel van openheid versterken alsook de keuze en
toepassing van materialen, zoals zichtbare baksteen, breuksteen en metaal. Deze
architectuur verwerkt in sommige gevallen subtiele details, zoals reliëfspel in
het metselwerk, omlijstingen van gevelopeningen in natuursteen en/of uitgevoerd
in uitspringend metselwerk, kordons in natuursteen die de verdiepingen
benadrukken en soms een decoratief bas-reliëf. Gevelopeningen worden zeer vaak
als vensterregisters (vensterstroken) uitgevoerd, soms met metalen vensterleuning
(met een sober en functioneel ontwerp, zonder overbodige details, gericht op
het gebruiksgemak). Voor eengezinswoningen wordt vaak gekozen voor de bel?etagetypologie,
aangezien in die periode de auto toegankelijker wordt.
Ludiek modernisme, ook wel Expo 58-stijl genoemd
Periode: ca. 1950 – 1965
Het ludiek modernisme of
de expostijl (soms ook Robbedoesstijl, naar de stripreeks waarin dergelijke
woningen in die periode figureerden),
dankt zijn naam aan de wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel. Het is
een kortstondige tendens binnen het modernisme die zich ontwikkelt eind de
jaren 1950 en verdwijnt begin de jaren 1960.
De Expo 58?stijl weerspiegelt het optimisme van die periode en geeft het
functionalisme een menselijke toets door een nieuwe vormentaal te introduceren,
die onder meer bestaat uit V?kolommen, uitstekende kroonlijsten en luifels,
boemerangvormige deurklinken, zigzagvormige borstweringen, stervormige
motieven, gekleurde sandwichpanelen en decoratief latwerk. De stijl hanteert
graag diagonale lijnen, onregelmatige, hoekige of gebogen vormen. De toegepaste
structuren zijn licht (de draagstructuur wordt vaak zichtbaar gelaten) en de
kleuren zijn dikwijls levendig en contrastrijk. De voorkeur gaat uit naar moderne materialen
zoals beton, metaal en grote glaspartijen. In Brussel kent de tendens een groot
succes in de wijken van de stadsrand die tegen het einde van de jaren 1950
worden ontwikkeld.
Laat modernisme
Periode: ca. 1970-1980
Tijdens de jaren 1970 en 1980 haalt de residentiële architectuur de
mosterd bij de uiteenlopende tendensen van die periode. In het late modernisme
zijn niet alleen de basisprincipes van het modernisme terug te vinden
(rationaliteit, eenvoudige volumes, weinig ornamenten, functionele organisatie
van de ruimte), maar ook elementen van het brutalisme (leesbaarheid van de
structuur en benadrukking van ruwe materialen). Toch worden die principes
verzacht door toegevingen die de wens weerspiegelen om moderniteit te verzoenen
met de verwachtingen van de middenklasse, die geeft om comfort en streeft naar
inpassing in het bestaande stadsweefsel. In die laat modernistische realisaties
staan zichtbare (ruwe) baksteen, het samenspel van open en gesloten vlakken
(blinde muren en glaspartijen), insprongen en hoogteverschillen en sobere
kubusvormige volumes centraal. Bepaalde contextbepalende elementen worden
ingewerkt, zoals hellende daken met dakpannen in residentiële wijken. Ook daken
lenen zich tot spelen met in- en uitsprongen, hoogteverschillen, open en
gesloten vlakken. In appartementsgebouwen krijgen de gevels ritme aan de hand
van prefabmodules en brede balkons met metalen en glazen borstweringen
(rookglas).
Het Brusselse laat modernisme van de jaren 1970-1980 kan dan ook worden gezien
als een fase van rationalisering en verspreiding van het modernisme, toegepast
op een breed scala aan residentiële typologieën. Het getuigt van een periode
waarin architectuur tegelijk praktisch, economisch en modern wilde zijn en zich
tevens wilde verankeren in een lokale materialiteit en in vormen aangepast aan
het dagelijkse gebruik. Dat erfgoed, dat niet spectaculair is en soms als strak
wordt beschouwd, vertegenwoordigt niettemin een essentiële fase in de evolutie
van het Brusselse stadslandschap en luidt de overgang in tussen het naoorlogse
klassieke modernisme en de opkomst van het postmodernisme in de jaren 1980.
gebouw ontworpen door ingenieur K. Aerts in 1969 en gebouwd in 1971-1973.
Geschiedenis
Ten behoeve van de Wereldtentoonstelling van 1935 werd tussen de Marathonlaan en de Voetballaan een Paleis van de Wetenschap gebouwd, onder de bescherming van koning Albert I. Het werd Alberteum Aedes Scientiae gedoopt. Het Alberteum, dat door architecten Adrien en Yvan Blomme werd ontworpen, bevatte onder meer tentoonstellingszalen en een auditorium, aangevuld met een planetarium naar een ontwerp van architecten Charles Van Nueten en Maurice Keym. Het was een rond gebouw bekroond door een met koper bedekte betonnen koepelBolvormig gewelf op cirkelvormige, elliptische, vierkante of veelhoekige basis.. De projectiezaal, met 500 plaatsen, was voorzien van een koepelBolvormig gewelf op cirkelvormige, elliptische, vierkante of veelhoekige basis. met een diameter van 23meter, die het een van de grootste planetaria van Europa maakte. Het was uitgerust met een “planetarium”, een optisch-mechanische projector ontworpen door de firma Carl Zeiss uit Jena. Het apparaat werd aangedreven door 17 motoren en bestond uit 119 bewegende projectoren die op koepelBolvormig gewelf op cirkelvormige, elliptische, vierkante of veelhoekige basis. de bewegingen van alle hemellichamen projecteerden.
Het was de bedoeling dat dit planetarium na de Wereldtentoonstelling zou worden bewaard, maar tijdens de Tweede Wereldoorlog moest het zijn activiteiten opschorten. Het werd gedeeltelijk gerestaureerd voor Expo 58 maar sloot zijn deuren definitief in 1966. Twee jaar later besliste de Stad Brussel het gebouw te slopen en sloot ze een erfpacht af met de Staat, die zich ertoe verbond op die plaats een nieuw centrum voor de verspreiding van de wetenschappelijke kennis te bouwen. Rond 1970 werd het planetarium afgebroken, en het nieuwe, dat al in 1969 was ontworpen, werd van 1971 tot 1973 gebouwd, hoewel het pas op 28.09.1976 werd ingehuldigd. Het heeft een vergelijkbare koepelBolvormig gewelf op cirkelvormige, elliptische, vierkante of veelhoekige basis., met een diameter van 23,55 meter, en is nog altijd een van de grootste van het continent. Het oorspronkelijke projectietoestel werd door de firma Zeiss gerestaureerd en is opnieuw in werking. In 1979 werd het Planetarium geïntegreerd in de Koninklijke Sterrenwacht van België. In 2009 werd een nieuw, digitaal projectiesysteem ingehuldigd het originele moet aanvullen.
Beschrijving
Betonnen gebouw bestaande uit drie volumes. De eerste twee, rechthoekig en onder plat dak, zijn in kruisvorm ingeplant: het eerste volume heeft één bouwlaag en staat loodrecht op de laan, het tweede heeft twee bouwlagen die het eerste volume gedeeltelijk overlappen en centraal worden bekroond door een licht hellend schilddakDak met twee driehoekige dakvlakken aan de smalle zijde en twee trapeziumvormige aan de lange zijde. met koperbedekking. De verdieping van dit tweede volume is verbonden met die waarin zich het planetarium bevindt, op de hoek met de Voetballaan. Ze heeft één ronde bouwlaag onder een met koper bedekte koepelBolvormig gewelf op cirkelvormige, elliptische, vierkante of veelhoekige basis. en wordt over twee derden van haar omtrek door een uitbouw omsloten; ze is aan de oostkant toegankelijk via twee buitentrappen die worden verbonden door een terras met borstwering1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. (gedeeltelijk bewaard) en leuningen met een handlijstGeprofileerde lijst op een borstwering of tegen een muur bevestigd, waaraan men zich met de hand kan vastgrijpen. van houten planken.
Gevels van platen uitgewassen beton, die welke de bouwlagen aangeven met licht reliëf met diamantkopPiramidaal ornament (3 of 4 zijden), onder andere gebruikt in banden en friezen.. Brede muuropeningen met borstweringen1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. gemaakt van witte sandwichpanelenKunststoffen gevelplaat, bestaande uit een isolerende kern tussen twee platen (vandaar 'sandwich'). Bekendste uitvoering, Glasal, gemaakt op basis van cement en versterkingsvezels, met een glad zijdeglans oppervlakte en verkrijgbaar in een tiental verschillende kleuren.. Bewaard houten schrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ... .
In het eerste volume, aan de kant van de laan, brede terugwijkende ingang onder een licht hellende luifelAfdak boven de ingang van een huis of handelszaak.. Op het dak prijkt de naam “PLANETARIUM” in uitgesnedenVerdiept aanbrengen, beitelen,… letters.
Het perceel wordt afgesloten door muurtjes van uitgewassen beton versierd met reliëfs. Zeshoekige betegeling in hetzelfde materiaal.
Het eerste volume bevat een grote, met stenen tegels beklede hal. De projectiezaal is bereikbaar via een brede trap in kunststeen met metalen leuningen en een handlijstGeprofileerde lijst op een borstwering of tegen een muur bevestigd, waaraan men zich met de hand kan vastgrijpen. in exotisch hout. Vanaf de overloop vertrekken twee gebogen trapdelen naar de projectiezaal, en twee andere in L naar de conferentiezaal op de verdieping van het tweede volume. De vestibule van deze zaal vormt, boven de trap, een uitbouw op betonnen pijlers1. Muurstut zonder entasis (kromming), mogelijk met basis en kapiteel; - 2. Massief gemetseld of betonnen steunelement met gewoonlijk rechthoekige doorsnede (vb. bruggepijler,…) en balken. Binnen, houten lambriseringWandbetimmering, meestal bestaande uit paneelwerk, aangebracht tegen een binnenmuur (vaak het onderste gedeelte ervan); later ook in marmer, stucwerk, … en verlaagd plafond van houten latten waarin lampen zijn ingewerkt. Rijen oorspronkelijke zetels met kantelbare schrijftablet. Projectiezaal met een capaciteit van 351 personen, zetels in een cirkelboog.
Voor het gebouw staat op een sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel. een bronzen beeld dat het hoofd van de Poolse sterrenkundige Nicolaas Copernicus voorstelt. Dit in 1973 vervaardigde werk kreeg de naam Kopernik en is L. Kraskowska Nitschowa gesigneerd. Het werd gemaakt ter gelegenheid van de 500e verjaardag van de geboorte van de sterrenkundige.
Geschiedenis
Ten behoeve van de Wereldtentoonstelling van 1935 werd tussen de Marathonlaan en de Voetballaan een Paleis van de Wetenschap gebouwd, onder de bescherming van koning Albert I. Het werd Alberteum Aedes Scientiae gedoopt. Het Alberteum, dat door architecten Adrien en Yvan Blomme werd ontworpen, bevatte onder meer tentoonstellingszalen en een auditorium, aangevuld met een planetarium naar een ontwerp van architecten Charles Van Nueten en Maurice Keym. Het was een rond gebouw bekroond door een met koper bedekte betonnen koepelBolvormig gewelf op cirkelvormige, elliptische, vierkante of veelhoekige basis.. De projectiezaal, met 500 plaatsen, was voorzien van een koepelBolvormig gewelf op cirkelvormige, elliptische, vierkante of veelhoekige basis. met een diameter van 23meter, die het een van de grootste planetaria van Europa maakte. Het was uitgerust met een “planetarium”, een optisch-mechanische projector ontworpen door de firma Carl Zeiss uit Jena. Het apparaat werd aangedreven door 17 motoren en bestond uit 119 bewegende projectoren die op koepelBolvormig gewelf op cirkelvormige, elliptische, vierkante of veelhoekige basis. de bewegingen van alle hemellichamen projecteerden.
Het was de bedoeling dat dit planetarium na de Wereldtentoonstelling zou worden bewaard, maar tijdens de Tweede Wereldoorlog moest het zijn activiteiten opschorten. Het werd gedeeltelijk gerestaureerd voor Expo 58 maar sloot zijn deuren definitief in 1966. Twee jaar later besliste de Stad Brussel het gebouw te slopen en sloot ze een erfpacht af met de Staat, die zich ertoe verbond op die plaats een nieuw centrum voor de verspreiding van de wetenschappelijke kennis te bouwen. Rond 1970 werd het planetarium afgebroken, en het nieuwe, dat al in 1969 was ontworpen, werd van 1971 tot 1973 gebouwd, hoewel het pas op 28.09.1976 werd ingehuldigd. Het heeft een vergelijkbare koepelBolvormig gewelf op cirkelvormige, elliptische, vierkante of veelhoekige basis., met een diameter van 23,55 meter, en is nog altijd een van de grootste van het continent. Het oorspronkelijke projectietoestel werd door de firma Zeiss gerestaureerd en is opnieuw in werking. In 1979 werd het Planetarium geïntegreerd in de Koninklijke Sterrenwacht van België. In 2009 werd een nieuw, digitaal projectiesysteem ingehuldigd het originele moet aanvullen.
Beschrijving
Betonnen gebouw bestaande uit drie volumes. De eerste twee, rechthoekig en onder plat dak, zijn in kruisvorm ingeplant: het eerste volume heeft één bouwlaag en staat loodrecht op de laan, het tweede heeft twee bouwlagen die het eerste volume gedeeltelijk overlappen en centraal worden bekroond door een licht hellend schilddakDak met twee driehoekige dakvlakken aan de smalle zijde en twee trapeziumvormige aan de lange zijde. met koperbedekking. De verdieping van dit tweede volume is verbonden met die waarin zich het planetarium bevindt, op de hoek met de Voetballaan. Ze heeft één ronde bouwlaag onder een met koper bedekte koepelBolvormig gewelf op cirkelvormige, elliptische, vierkante of veelhoekige basis. en wordt over twee derden van haar omtrek door een uitbouw omsloten; ze is aan de oostkant toegankelijk via twee buitentrappen die worden verbonden door een terras met borstwering1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. (gedeeltelijk bewaard) en leuningen met een handlijstGeprofileerde lijst op een borstwering of tegen een muur bevestigd, waaraan men zich met de hand kan vastgrijpen. van houten planken.
Gevels van platen uitgewassen beton, die welke de bouwlagen aangeven met licht reliëf met diamantkopPiramidaal ornament (3 of 4 zijden), onder andere gebruikt in banden en friezen.. Brede muuropeningen met borstweringen1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. gemaakt van witte sandwichpanelenKunststoffen gevelplaat, bestaande uit een isolerende kern tussen twee platen (vandaar 'sandwich'). Bekendste uitvoering, Glasal, gemaakt op basis van cement en versterkingsvezels, met een glad zijdeglans oppervlakte en verkrijgbaar in een tiental verschillende kleuren.. Bewaard houten schrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ... .
In het eerste volume, aan de kant van de laan, brede terugwijkende ingang onder een licht hellende luifelAfdak boven de ingang van een huis of handelszaak.. Op het dak prijkt de naam “PLANETARIUM” in uitgesnedenVerdiept aanbrengen, beitelen,… letters.
Het perceel wordt afgesloten door muurtjes van uitgewassen beton versierd met reliëfs. Zeshoekige betegeling in hetzelfde materiaal.
Het eerste volume bevat een grote, met stenen tegels beklede hal. De projectiezaal is bereikbaar via een brede trap in kunststeen met metalen leuningen en een handlijstGeprofileerde lijst op een borstwering of tegen een muur bevestigd, waaraan men zich met de hand kan vastgrijpen. in exotisch hout. Vanaf de overloop vertrekken twee gebogen trapdelen naar de projectiezaal, en twee andere in L naar de conferentiezaal op de verdieping van het tweede volume. De vestibule van deze zaal vormt, boven de trap, een uitbouw op betonnen pijlers1. Muurstut zonder entasis (kromming), mogelijk met basis en kapiteel; - 2. Massief gemetseld of betonnen steunelement met gewoonlijk rechthoekige doorsnede (vb. bruggepijler,…) en balken. Binnen, houten lambriseringWandbetimmering, meestal bestaande uit paneelwerk, aangebracht tegen een binnenmuur (vaak het onderste gedeelte ervan); later ook in marmer, stucwerk, … en verlaagd plafond van houten latten waarin lampen zijn ingewerkt. Rijen oorspronkelijke zetels met kantelbare schrijftablet. Projectiezaal met een capaciteit van 351 personen, zetels in een cirkelboog.
Voor het gebouw staat op een sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel. een bronzen beeld dat het hoofd van de Poolse sterrenkundige Nicolaas Copernicus voorstelt. Dit in 1973 vervaardigde werk kreeg de naam Kopernik en is L. Kraskowska Nitschowa gesigneerd. Het werd gemaakt ter gelegenheid van de 500e verjaardag van de geboorte van de sterrenkundige.
Bronnen
Archieven
SAB/OW 90072 (1969), 81404 (1970).
Publicaties en studies
COOMANS, T., De Heizel en de Wereldtentoonstellingen van 1935 en 1958, coll. Brussel, Stad van Kunst en Geschiedenis, 5, 1994, p. 43.
DEROM, P., Les sculptures de Bruxelles. Catalogue raisonné, Galerie Patrick Derom, Brussel, 2002, p. 104.
Le livre d’or de l’Exposition universelle et internationale Bruxelles 1935 [Gulden Boek van de Wereldtentoonstelling Brussel 1935], Uitvoerend Comité van de Tentoonstelling, Brussel, pp. 586-588.
VERHAS, P., Histoire de l’Observatoire royal de Belgique, Académie Royale des Sciences, des Lettres et des Beaux-Arts de Belgique, 2014, pp. 231-234.
Tijdschriften
“Le Planétarium. Exposition 1935”, La Maison, 12, 1966.
MONDERER, A., “Sur le plateau Heysel à Bruxelles, le planétarium national”, Brabant, 2, april 1978, pp. 8-13.
Websites
www.planetarium.be
Opmerkelijke bomen in de nabijheid
Avenue Ernest Masoin, 4' class='thumb'>
Avenue Ernest Masoin, 4' class='thumb'>