Voormalige Ecole Technique Supérieure de l’Etat, het huidige Athénée Royal Leonardo Da Vinci

Gelegen tussen de Albert I-square, de Jules en Edmond Miessesquare en de Grondelsstraat, modernistischHet modernisme duidt elke architectuur aan die getuigt van een streven naar innovatie door middel van een uitgepuurde vormentaal. De zuiverste vorm, die vaak wordt aangeduid als de internationale stijl, wordt gekenmerkt door een rationele plattegrond, eenvoudige geometrische vormen, een draagstructuur (vaak in beton) met een plat dak, lichte wanden en het gebruik van moderne materialen (industriële materialen zoals gewapend beton, staal, glas). Hoewel maar weinig gebouwen de zuiverheid van de internationale stijl bereiken, drukken vele modernistische bouwwerken toch een duidelijk verlangen tot rationalisering uit. Kenmerkend zijn regelmatige bakstenen bekleding, sobere volumes en sterk gereduceerde decoratie. Het modernisme zal wereldwijd diverse architectuurstromingen beïnvloeden. Modernisme van het interbellum Periode: ca. 1920 – 1940 In Brussel is het modernisme van het interbellum soms moeilijk te onderscheiden van de art deco (zie “pakketbootstijl”), vooral in de beginfase van de stroming: hoewel met nieuwe bouwkundige vormen wordt geëxperimenteerd, blijft er nog een duidelijke gehechtheid aan het ornamentale gebruik van traditionele materialen. De rode draad van het modernisme bestaat uit de soberheid van de vormen, het gebruik van vensterregisters of liggende rechthoekige vensters en de afwezigheid van decoratie. De geaccentueerde horizontale voegen (of schaduwvoegen), de platte daken en de vensters die op het gevelvlak aansluiten zijn evenzeer kenmerkend voor de stijl. Naoorlogs modernisme Periode: ca. 1940 – 1960 Het naoorlogse modernisme (jaren 1940-1960) is herkenbaar aan verschillende karakteristieke elementen: een gevelindeling met een sobere esthetiek (eenvoudige lijnen, geen ornamenten), grote gevelopeningen die door het glas het natuurlijke licht en het gevoel van openheid versterken alsook de keuze en toepassing van materialen, zoals zichtbare baksteen, breuksteen en metaal. Deze architectuur verwerkt in sommige gevallen subtiele details, zoals reliëfspel in het metselwerk, omlijstingen van gevelopeningen in natuursteen en/of uitgevoerd in uitspringend metselwerk, kordons in natuursteen die de verdiepingen benadrukken en soms een decoratief bas-reliëf. Gevelopeningen worden zeer vaak als vensterregisters (vensterstroken) uitgevoerd, soms met metalen vensterleuning (met een sober en functioneel ontwerp, zonder overbodige details, gericht op het gebruiksgemak). Voor eengezinswoningen wordt vaak gekozen voor de bel?etagetypologie, aangezien in die periode de auto toegankelijker wordt. Ludiek modernisme, ook wel Expo 58-stijl genoemd Periode: ca. 1950 – 1965 Het ludiek modernisme of de expostijl (soms ook Robbedoesstijl, naar de stripreeks waarin dergelijke woningen in die periode figureerden), dankt zijn naam aan de wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel. Het is een kortstondige tendens binnen het modernisme die zich ontwikkelt eind de jaren 1950 en verdwijnt begin de jaren 1960. De Expo 58?stijl weerspiegelt het optimisme van die periode en geeft het functionalisme een menselijke toets door een nieuwe vormentaal te introduceren, die onder meer bestaat uit V?kolommen, uitstekende kroonlijsten en luifels, boemerangvormige deurklinken, zigzagvormige borstweringen, stervormige motieven, gekleurde sandwichpanelen en decoratief latwerk. De stijl hanteert graag diagonale lijnen, onregelmatige, hoekige of gebogen vormen. De toegepaste structuren zijn licht (de draagstructuur wordt vaak zichtbaar gelaten) en de kleuren zijn dikwijls levendig en contrastrijk. De voorkeur gaat uit naar moderne materialen zoals beton, metaal en grote glaspartijen. In Brussel kent de tendens een groot succes in de wijken van de stadsrand die tegen het einde van de jaren 1950 worden ontwikkeld. Laat modernisme Periode: ca. 1970-1980 Tijdens de jaren 1970 en 1980 haalt de residentiële architectuur de mosterd bij de uiteenlopende tendensen van die periode. In het late modernisme zijn niet alleen de basisprincipes van het modernisme terug te vinden (rationaliteit, eenvoudige volumes, weinig ornamenten, functionele organisatie van de ruimte), maar ook elementen van het brutalisme (leesbaarheid van de structuur en benadrukking van ruwe materialen). Toch worden die principes verzacht door toegevingen die de wens weerspiegelen om moderniteit te verzoenen met de verwachtingen van de middenklasse, die geeft om comfort en streeft naar inpassing in het bestaande stadsweefsel. In die laat modernistische realisaties staan zichtbare (ruwe) baksteen, het samenspel van open en gesloten vlakken (blinde muren en glaspartijen), insprongen en hoogteverschillen en sobere kubusvormige volumes centraal. Bepaalde contextbepalende elementen worden ingewerkt, zoals hellende daken met dakpannen in residentiële wijken. Ook daken lenen zich tot spelen met in- en uitsprongen, hoogteverschillen, open en gesloten vlakken. In appartementsgebouwen krijgen de gevels ritme aan de hand van prefabmodules en brede balkons met metalen en glazen borstweringen (rookglas). Het Brusselse laat modernisme van de jaren 1970-1980 kan dan ook worden gezien als een fase van rationalisering en verspreiding van het modernisme, toegepast op een breed scala aan residentiële typologieën. Het getuigt van een periode waarin architectuur tegelijk praktisch, economisch en modern wilde zijn en zich tevens wilde verankeren in een lokale materialiteit en in vormen aangepast aan het dagelijkse gebruik. Dat erfgoed, dat niet spectaculair is en soms als strak wordt beschouwd, vertegenwoordigt niettemin een essentiële fase in de evolutie van het Brusselse stadslandschap en luidt de overgang in tussen het naoorlogse klassieke modernisme en de opkomst van het postmodernisme in de jaren 1980. schoolcomplex, tussen 1955 en 1976 ontworpen door de architecten M.P. Gérard en J.M. Van Doosselaere.

Geschiedenis

Het uitgestrekte huizenblok gelegen tussen de Transvaalstraat in het westen, de Bergensesteenweg in het noorden en de Grondelsstraat in het oosten werd vroeger in het midden doorkruist door de loop van de Kleine Zenne, evenals door die van de Middenzenne. In de loop van de 19e eeuw hadden zich hier verscheidene fabrieken gevestigd, waaronder de Manufacture Royale des Bougies de la Cour, de loodwitfabriek Debbaudt frères & C^o, en de gasfabriek van Kuregem. Na de Tweede Wereldoorlog besliste de gemeente de zone te saneren. Ze liet de industriële gebouwen slopen en de weg rechttrekken om er in 1951 de Albert I-square aan te leggen. In de loop van het decennium werden de rivierarmen drooggelegd. Aan de zuidelijke kant van de square verrezen twee sociale wooncomplexen, terwijl de terreinen aan de achterzijde door de gemeente aan de staat werden verkocht om er een hogere technische school op te richten

Na verscheidene voorontwerpen ontwierpen architecten Gérard en Van Doosselaere in april 1955 de eerste drie volumes van het complex, elk met vijf bouwlagen. Evenwijdig aan de Albert I-square lag een lange en fijne vleugel met auditoria, onder schilddakDak met twee driehoekige dakvlakken aan de smalle zijde en twee trapeziumvormige aan de lange zijde.. Aan haar uiteinde aan de Jules en Edmond Miessesquare bevond zich een dieper volume, eveneens onder schilddakDak met twee driehoekige dakvlakken aan de smalle zijde en twee trapeziumvormige aan de lange zijde., voorbehouden voor de administratie. Loodrecht op deze eerste twee volumes, tegenover de Miessesquare (nr. 5), ingangsvolume onder plat dak.

In maart 1957 ontwierpen dezelfde architecten de stookruimte van het complex, een lange vleugel van vier tot zes bouwlagen, loodrecht ingeplant op Grondelsstraat (nr. 15). In 1961 werden drie tussenliggende volumes ontworpen: de vleugel met de laboratoria, met zeven bouwlagen, die het ingangsvolume en de stookruimte met elkaar verbond, en, loodrecht aansluitend op deze vleugel, een conferentiezaal in het oosten en een gymnastiekzaal in het westen. Tot slot werd in 1976 aan de Grondelsstraat (nr.11) het complex met de werkplaatsen ontworpen, waardoor het mogelijk werd verscheidene voorlopige paviljoenen op de site af te breken.

Beschrijving

Volumes met de auditoria, de administratie en de ingang, met parementGevel- of muurbekleding. van platen trilbeton. Volume met de auditoria met gordijngevelsNiet dragende gevel, meestal bestaande uit een opeenstapeling van vensterregisters. op de verdiepingen, met sandwichpanelenKunststoffen gevelplaat, bestaande uit een isolerende kern tussen twee platen (vandaar 'sandwich'). Bekendste uitvoering, Glasal, gemaakt op basis van cement en versterkingsvezels, met een glad zijdeglans oppervlakte en verkrijgbaar in een tiental verschillende kleuren. in geëmailleerd asbest, grijs op de borstweringen1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. en felblauw op de middentravee, die aan de kant van de binnenplaats de trap bevat, en op de panelen1. Dunne (houten) plaat, gevat in een omlijsting van stijlen en regels van deuren, lambriseringen en plafonds; - 2. Gevelversiering in de vorm van een in- (spiegel) of uitspringende (paneel) rechthoekige omlijsting. van de muuropeningen van de gangen op de noordgevel. Aan deze zijde, ingang uiterst rechts, achter een trappenpartij afgeboord door een betonnen vlak met glastegels dat een gebogen luifelAfdak boven de ingang van een huis of handelszaak. vormt. Volume met de administratie met gecanneleerdeParallelle, gootvormige decoratieve groeven op een zuil of pilaster. betonnen borstweringen1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust.; sommige muuropeningen zijn versierd met glasstenen; een hoge muuropening verlicht het trappenhuisGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht. op de noordgevel. Ingangsvolume met een uitspringende portiek1. Open galerij of zuilengang waarvan het dak op zuilen of arcades rust; - 2. Classicistische ruimte vóór een toegangsdeur die terugspringt of niet gelijk is met de voorgevel; - 3. Samenstel van twee zuilen onder architraaf die overgang tussen twee ruimtes accentueert. aan de kant van de square. Fijn metalen raamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. bewaard.

Interieur. Het volume met de auditoria bevatte oorspronkelijk de speelplaats, de sanitaire ruimten, de refter en de keuken op de benedenverdieping, en klaslokalen op de verdiepingen. Het volume met de administratie bevatte een woning en archieven op de benedenverdieping, kantoren op de eerste drie verdiepingen en een bibliotheek op de laatste. Het ingangsvolume bevatte een groot trappenhuisGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht., evenals twee lokalen voor industriële fysica in de laatste bouwlaag. Betonnen trap met twee evenwijdige trapdelen op één enkele trapboom en metalen leuningen met houten handgreep.

Stookruimte met elf traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), de acht traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) aan de straatkant met vier bouwlagen onder schilddakDak met twee driehoekige dakvlakken aan de smalle zijde en twee trapeziumvormige aan de lange zijde., de drie achteraan van zes bouwlagen onder plat dak, met een schuin terugwijkend vlak waarin zich het trappenhuisGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht. en de sanitaire ruimten bevinden. Gevels van betonplaten en met muuropeningen met betonnen verdelingen, oorspronkelijk hoofdzakelijk vierledige kruiskozijnen, thans gewijzigd, net als hun raamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn., in 2019.
Interieur. Oorspronkelijk, stookruimten in de kelderverdieping en op de benedenverdieping, breiwerk- en textielverfateliers op de eerste verdieping, afwerking- en textielverfateliers op de tweede, grote ruimte bestemd voor het weefatelier op de laatste.

Tussenliggende volumes met gevels van betonplaten. De vleugel met de laboratoria bevatte oorspronkelijk een studiezaal en een tekenzaal op de eerste verdieping, en een tekenzaal en lokalen voor fysica en industriële fysica op de tweede. Trapezoïdale conferentiezaal onder een dak met één dakvlak. Gymnastiekzaal onder schilddakDak met twee driehoekige dakvlakken aan de smalle zijde en twee trapeziumvormige aan de lange zijde., toegankelijk via een overdekte galerijOverdekte gang, aan één of beide zijden geritmeerd door zuilen, kolommen of pijlers, bogengang genoemd indien geritmeerd door arcaden. en aan de noordkant afgeboord door een lager volume met kleedkamers en douches.