Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Typologie(ën)
appartementsgebouw
werkplaats (ambachtelijk)
werkplaats (ambachtelijk)
Ontwerper(s)
Pierre DE BRUYNE – architect – 1928
Juridisch statuut
Ingeschreven in de wettelijke inventaris op 19 augustus 2024
Stijlen
Art deco
Inventaris(sen)
- Inventaris van het Industrieel Erfgoed (La Fonderie - 1993-1994)
- Actualisatie van het inventarisatieproject van het Bouwkundig Erfgoed (DMS-DML - 1995-1998)
- Permanente actualisatie van de inventaris van het Bouwkundig Erfgoed (DPC-DCE)
Dit (deze) goed(eren) bezit(ten) de volgende waarde(n)
- Artistiek Het ontwerp van een onroerend goed (gebouw) door een gerenommeerde kunstenaar (architect) kan maar zeer zelden als criterium worden beschouwd. Om het belang van de selectie van dit onroerend goed te beoordelen, en de plaats dat het inneemt in het oeuvre van een kunstenaar (architect), is dit een criterium dat moet worden afgewogen met de architectonische kwaliteit (compositie en interne structuur), de uitvoering (materialen, technische beheersing), de plaats in de architectuurgeschiedenis dewelke een getuigenis zijn van een fase of aspect van landschapsarchitectuur of de bouwkunst in het verleden. Zodoende gelden koppelingen naar volgende criteria: zeldzaamheid (typologie, stijl, materiaalgebruik, bronnen), representativiteit (idem), authenticiteit (idem + de kwaliteit van de uitvoering) en integriteit (bewaringstoestand, oorspronkelijke elementen)). Een goed bevat ook artistieke waarde als het kunstwerken omvat (beeldhouwwerken, reliëfs ontworpen voor het goed, enz.) of decoratieve elementen uit de oorspronkelijke bouwperiode of met bijzondere kwaliteit (gesigneerd glasramen, sgraffito, lichtbeuk, enz.).
- Historisch Het onroerend goed heeft een historische waarde : - als het getuigt van een bijzondere periode in de geschiedenis van de streek of de gemeente; - of als getuigenis van een periode en/of een zeldzame ontwikkeling van een periode (bv. tuinstad die representatief is voor een bouwwijze die werd toegepast in het kader van de grote bouwcampagnes na de Tweede Wereldoorlog; dorpskernen die de eerste gegroepeerde bouwwerken van de gemeenten van de tweede ring illustreren; de Hallepoort als overblijfsel van de tweede omwalling; - of als getuigenis van een bepaalde stedelijke (en/of landschappelijke) ontwikkeling van de stad (bv. gebouwen aan de centrale lanen of in de Leopoldswijk); - of wanneer het een band vertoont met een belangrijke historische figuur – met inbegrip van persoonlijke huizen van architecten en kunstenaarsateliers (bv. het geboortehuis van Constantin Meunier, het huis van Magritte); - of in verband kan worden gebracht met een belangrijke historische gebeurtenis (bv. huizen van de wederopbouw na het bombardement van 1695, de Congreskolom); - of een typologische representativiteit vertoont die kenmerkend is voor een commerciële of culturele beroepsactiviteit (bv. kerken, bioscopen, industriële architectuur, apotheken); - of als het representatief is van het oeuvre van een belangrijke architect in de architectuurgeschiedenis op internationaal, nationaal, regionaal of lokaal niveau (dit betreft zowel befaamde architecten als V. Horta, V. Bourgeois, M. Polak als secundaire architecten, die lokaal verbonden worden aan een gemeente zoals Fernand Lefever in Koekelberg of Emile Hoebeke in Sint-Agatha-Berchem).
- Technisch Onder de technische waarde van een onroerend goed kan men het vroege gebruik van een bepaald materiaal of een bepaalde techniek verstaan (ingenieur), ook gebouwen met een constructief of technologisch belang, een technisch hoogstandje of een technologische innovatie kunnen in aanmerking komen. Het kan eveneens industrieel-archeologisch waardevol worden begrepen zoals getuigenissen van verouderde bouwmethodes. Vanzelfsprekend dringt een koppeling zich aan m.b.t. een wetenschappelijke waarde.
- Stedenbouwkundig Sommige bouwkundige goederen of landschappen hebben in het verleden een prominente rol gespeeld in de planmatige inrichting van de bebouwde ruimte en de stedelijke ruimte. Meestal bepalen zij andere stedenbouwkundige (plan)vormen zodat er zich een wisselwerking voortdoet tussen bebouwde en niet-bebouwde (of open) ruimte. Die inrichting omvat ook de samenhang tussen verschillende schaalniveaus. Een onroerend goed heeft stedenbouwkundige waarde wanneer het daarin een rol speelt, bijvoorbeeld : - hoekgebouwen; - coherente pleinen of homogene huizenrijen (gevels die een ensemble vormen van dezelfde stijl, periode en volume); - tuinwijken, - deskundig ingeplante torens (hoogbouw) en hun relatie tot hun onmiddellijke kwaliteitsvolle omgeving die coherent kan zijn, maar ook contrastrijk, - relicten van stedenbouwkundige concepten en hoe die architecturaal (en typologisch) zijn of werden ingevuld, zoals bijvoorbeeld de nog bewaarde eclectische stadspaleizen en/of herenhuizen in de Leopoldswijk.
Onderzoek en redactie
2016
id
Urban : 34820
Beschrijving
Appartementsgebouw
en hangar in art-decostijl naar ontwerp van Pierre De Bruyne, 1928, in opdracht
van George Piret.
Hangar en appartementsgebouw – op de hoek met de Kempenstraat – samen gebouwd voor het transportbedrijf Piret et Stassart - Transports de l’Ouest, doch onderling niet verbonden. Hangar aan achterzijde verbonden met eerder gebouwde hangar in de Onafhankelijkheidstraat 194-198 (zie aldaar).
Bakstenen gevels op hardstenen plintHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel. met elementen in beton en hardsteen.
Appartementsgebouw van vier bouwlagen onder plat dak. Voorgevel van vijf traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) waarvan tweede en vierde breder met op de benedenverdieping rondboogvenster en gestapelde erkerRechthoekig of veelhoekig uitbouwsel, als het ware op de gevel geplakt en daardoor deel uitmakend van de achterliggende ruimte; vaak over één of meer verdiepingen gestapeld. op eerste en tweede verdieping bekroond door een terras. In eerste en vijfde traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) smalle ruitvormige vensteropeningen; benedenverdieping vijfde traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) terugwijkend als afgesneden hoek. Centrale toegangstraveeTravee waarin de toegang is ondergebracht. met deur onder luifelAfdak boven de ingang van een huis of handelszaak. in portiek1. Open galerij of zuilengang waarvan het dak op zuilen of arcades rust; - 2. Classicistische ruimte vóór een toegangsdeur die terugspringt of niet gelijk is met de voorgevel; - 3. Samenstel van twee zuilen onder architraaf die overgang tussen twee ruimtes accentueert. en met verspringende verdiepingen.
Gevel in de Kempenstraat van drie traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...). Eerste met rondboogvenster op de benedenverdieping, gestapelde erkerRechthoekig of veelhoekig uitbouwsel, als het ware op de gevel geplakt en daardoor deel uitmakend van de achterliggende ruimte; vaak over één of meer verdiepingen gestapeld. op de eerste en tweede verdieping bekroond door een terras. Laatste smalle traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) met ruitvormige vensteropeningen. Overige raamopeningen rechthoekig. Achtergevel aan binnenkoertje voorzien van loggia’s.
Hangar van twee bouwlagen onder dakpannen zadeldakDak met twee hellende dakvlakken. met een lichtstraat op de nokNok, hoogste punt van iets (nok of top). Nokbedekking, afdekking van de nok.. Voorgevel van drie traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) met op de benedenverdieping drie poortopeningen waarvan de linkse en de centrale (onder luifel) gedicht zijn sinds 1961. De rechtse is opnieuw geopend sinds 2025. Op de eerste verdieping heeft iedere traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) rechthoekige drielichtenGroep van drie smalle vensters binnen dezelfde omlijsting, onderling gescheiden door deelzuiltjes of stijlen/monelen; centraal venster soms hoger dan beide andere., getraptGevel met een driehoekige bekroning die trapsgewijs versmalt. in de laterale traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) volgens de helling van het geveleinde.
De oorspronkelijke spantenstructuur is behouden en werd op maat gemaakt naar ontwerp van ingenieur Kas uit Vorst. De binnenzijde van het dak is bekleed met gewapende cementplaten.
Interieur.
Appartementsgebouw oorspronkelijk met één wooneenheid op de benedenverdieping en telkens twee op de verdiepingen.
De hangar aanvankelijk met een garage op de benedenverdieping, met toen drie garagepoorten, en op de verdieping het atelier, aanvankelijk ook bereikbaar via een helling vanaf de Kempenstraat. Helling en toegang aan de Kempenstraat zijn verdwenen. De huidige opdeling in verschillende ruimten dateert vermoedelijk grotendeels van verbouwingen in 1961 toen The Coca-Cola Export Corporation er in gevestigd was. Hangar heden als opslagruimten en deels onbenut.
Motivering erfgoedwaarden
Artistieke waarde
Het appartementsgebouw en de hangar zijn met hun geometrische vormgeving en motieven representatief voor de art decostijl en hebben hun authenticiteit grotendeels behouden. Enkel de oorspronkelijke poorten zijn verdwenen.
De stijl van zowel de hangar als het appartementsgebouw in de Van Malderstraat zijn representatief voor het werk van Pierre De Bruyne. (In zijn vroege art-decogebouwen vertoont hij nog Beaux-Arts-invloeden, zoals de rondboogopeningen.) De combinatie van baksteen, beton en hardsteen zijn ook kenmerkend voor zijn woningen zoals in de Steekspelstraat 34 (1924) te Vorst en de Prudent Bolslaan 101 (1925) te Laken of bij de appartementsgebouwen in de Crickxstraat 33-35, 37 te Sint-Gillis.
Historische waardeHet onroerend goed heeft een historische waarde : - als het getuigt van een bijzondere periode in de geschiedenis van de streek of de gemeente; - of als getuigenis van een periode en/of een zeldzame ontwikkeling van een periode (bv. tuinstad die representatief is voor een bouwwijze die werd toegepast in het kader van de grote bouwcampagnes na de Tweede Wereldoorlog; dorpskernen die de eerste gegroepeerde bouwwerken van de gemeenten van de tweede ring illustreren; de Hallepoort als overblijfsel van de tweede omwalling; - of als getuigenis van een bepaalde stedelijke (en/of landschappelijke) ontwikkeling van de stad (bv. gebouwen aan de centrale lanen of in de Leopoldswijk); - of wanneer het een band vertoont met een belangrijke historische figuur – met inbegrip van persoonlijke huizen van architecten en kunstenaarsateliers (bv. het geboortehuis van Constantin Meunier, het huis van Magritte); - of in verband kan worden gebracht met een belangrijke historische gebeurtenis (bv. huizen van de wederopbouw na het bombardement van 1695, de Congreskolom); - of een typologische representativiteit vertoont die kenmerkend is voor een commerciële of culturele beroepsactiviteit (bv. kerken, bioscopen, industriële architectuur, apotheken); - of als het representatief is van het oeuvre van een belangrijke architect in de architectuurgeschiedenis op internationaal, nationaal, regionaal of lokaal niveau (dit betreft zowel befaamde architecten als V. Horta, V. Bourgeois, M. Polak als secundaire architecten, die lokaal verbonden worden aan een gemeente zoals Fernand Lefever in Koekelberg of Emile Hoebeke in Sint-Agatha-Berchem).
Het appartementsgebouw met de hangar zijn representatief voor de stedelijke ontwikkeling van de buurt. Het zijn opslagplaatsen/ateliers en verblijfplaatsen die kenmerkend zijn voor de industriële activiteiten die zich ontwikkelen rondom het Weststation en daarom ook een contextuele waarde hebben. De straten ontstaan aan het begin van de 20ste eeuw en worden voornamelijk voor en na de Eerste Wereldoorlog bebouwd. De wijk wordt gekenmerkt door industriële activiteiten.
Stedenbouwkundige waarde
Het appartementsgebouw en de hangar hebben een contextuele waarde omdat ze qua stijl en schaal aansluiten bij de bestaande stedelijke context.
Technische waarde
De draagstructuur van het dak van de hangar is representatief voor een op maat gemaakte spantenconstructie door ingenieur Kas uit Vorst.
Hangar en appartementsgebouw – op de hoek met de Kempenstraat – samen gebouwd voor het transportbedrijf Piret et Stassart - Transports de l’Ouest, doch onderling niet verbonden. Hangar aan achterzijde verbonden met eerder gebouwde hangar in de Onafhankelijkheidstraat 194-198 (zie aldaar).
Bakstenen gevels op hardstenen plintHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel. met elementen in beton en hardsteen.
Appartementsgebouw van vier bouwlagen onder plat dak. Voorgevel van vijf traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) waarvan tweede en vierde breder met op de benedenverdieping rondboogvenster en gestapelde erkerRechthoekig of veelhoekig uitbouwsel, als het ware op de gevel geplakt en daardoor deel uitmakend van de achterliggende ruimte; vaak over één of meer verdiepingen gestapeld. op eerste en tweede verdieping bekroond door een terras. In eerste en vijfde traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) smalle ruitvormige vensteropeningen; benedenverdieping vijfde traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) terugwijkend als afgesneden hoek. Centrale toegangstraveeTravee waarin de toegang is ondergebracht. met deur onder luifelAfdak boven de ingang van een huis of handelszaak. in portiek1. Open galerij of zuilengang waarvan het dak op zuilen of arcades rust; - 2. Classicistische ruimte vóór een toegangsdeur die terugspringt of niet gelijk is met de voorgevel; - 3. Samenstel van twee zuilen onder architraaf die overgang tussen twee ruimtes accentueert. en met verspringende verdiepingen.
Gevel in de Kempenstraat van drie traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...). Eerste met rondboogvenster op de benedenverdieping, gestapelde erkerRechthoekig of veelhoekig uitbouwsel, als het ware op de gevel geplakt en daardoor deel uitmakend van de achterliggende ruimte; vaak over één of meer verdiepingen gestapeld. op de eerste en tweede verdieping bekroond door een terras. Laatste smalle traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) met ruitvormige vensteropeningen. Overige raamopeningen rechthoekig. Achtergevel aan binnenkoertje voorzien van loggia’s.
Hangar van twee bouwlagen onder dakpannen zadeldakDak met twee hellende dakvlakken. met een lichtstraat op de nokNok, hoogste punt van iets (nok of top). Nokbedekking, afdekking van de nok.. Voorgevel van drie traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) met op de benedenverdieping drie poortopeningen waarvan de linkse en de centrale (onder luifel) gedicht zijn sinds 1961. De rechtse is opnieuw geopend sinds 2025. Op de eerste verdieping heeft iedere traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) rechthoekige drielichtenGroep van drie smalle vensters binnen dezelfde omlijsting, onderling gescheiden door deelzuiltjes of stijlen/monelen; centraal venster soms hoger dan beide andere., getraptGevel met een driehoekige bekroning die trapsgewijs versmalt. in de laterale traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) volgens de helling van het geveleinde.
De oorspronkelijke spantenstructuur is behouden en werd op maat gemaakt naar ontwerp van ingenieur Kas uit Vorst. De binnenzijde van het dak is bekleed met gewapende cementplaten.
Interieur.
Appartementsgebouw oorspronkelijk met één wooneenheid op de benedenverdieping en telkens twee op de verdiepingen.
De hangar aanvankelijk met een garage op de benedenverdieping, met toen drie garagepoorten, en op de verdieping het atelier, aanvankelijk ook bereikbaar via een helling vanaf de Kempenstraat. Helling en toegang aan de Kempenstraat zijn verdwenen. De huidige opdeling in verschillende ruimten dateert vermoedelijk grotendeels van verbouwingen in 1961 toen The Coca-Cola Export Corporation er in gevestigd was. Hangar heden als opslagruimten en deels onbenut.
Motivering erfgoedwaarden
Artistieke waarde
Het appartementsgebouw en de hangar zijn met hun geometrische vormgeving en motieven representatief voor de art decostijl en hebben hun authenticiteit grotendeels behouden. Enkel de oorspronkelijke poorten zijn verdwenen.
De stijl van zowel de hangar als het appartementsgebouw in de Van Malderstraat zijn representatief voor het werk van Pierre De Bruyne. (In zijn vroege art-decogebouwen vertoont hij nog Beaux-Arts-invloeden, zoals de rondboogopeningen.) De combinatie van baksteen, beton en hardsteen zijn ook kenmerkend voor zijn woningen zoals in de Steekspelstraat 34 (1924) te Vorst en de Prudent Bolslaan 101 (1925) te Laken of bij de appartementsgebouwen in de Crickxstraat 33-35, 37 te Sint-Gillis.
Historische waardeHet onroerend goed heeft een historische waarde : - als het getuigt van een bijzondere periode in de geschiedenis van de streek of de gemeente; - of als getuigenis van een periode en/of een zeldzame ontwikkeling van een periode (bv. tuinstad die representatief is voor een bouwwijze die werd toegepast in het kader van de grote bouwcampagnes na de Tweede Wereldoorlog; dorpskernen die de eerste gegroepeerde bouwwerken van de gemeenten van de tweede ring illustreren; de Hallepoort als overblijfsel van de tweede omwalling; - of als getuigenis van een bepaalde stedelijke (en/of landschappelijke) ontwikkeling van de stad (bv. gebouwen aan de centrale lanen of in de Leopoldswijk); - of wanneer het een band vertoont met een belangrijke historische figuur – met inbegrip van persoonlijke huizen van architecten en kunstenaarsateliers (bv. het geboortehuis van Constantin Meunier, het huis van Magritte); - of in verband kan worden gebracht met een belangrijke historische gebeurtenis (bv. huizen van de wederopbouw na het bombardement van 1695, de Congreskolom); - of een typologische representativiteit vertoont die kenmerkend is voor een commerciële of culturele beroepsactiviteit (bv. kerken, bioscopen, industriële architectuur, apotheken); - of als het representatief is van het oeuvre van een belangrijke architect in de architectuurgeschiedenis op internationaal, nationaal, regionaal of lokaal niveau (dit betreft zowel befaamde architecten als V. Horta, V. Bourgeois, M. Polak als secundaire architecten, die lokaal verbonden worden aan een gemeente zoals Fernand Lefever in Koekelberg of Emile Hoebeke in Sint-Agatha-Berchem).
Het appartementsgebouw met de hangar zijn representatief voor de stedelijke ontwikkeling van de buurt. Het zijn opslagplaatsen/ateliers en verblijfplaatsen die kenmerkend zijn voor de industriële activiteiten die zich ontwikkelen rondom het Weststation en daarom ook een contextuele waarde hebben. De straten ontstaan aan het begin van de 20ste eeuw en worden voornamelijk voor en na de Eerste Wereldoorlog bebouwd. De wijk wordt gekenmerkt door industriële activiteiten.
Stedenbouwkundige waarde
Het appartementsgebouw en de hangar hebben een contextuele waarde omdat ze qua stijl en schaal aansluiten bij de bestaande stedelijke context.
Technische waarde
De draagstructuur van het dak van de hangar is representatief voor een op maat gemaakte spantenconstructie door ingenieur Kas uit Vorst.
Bronnen
Archieven
GAM/DS
15817 (1928)
Publicaties en studies
DEMANET, M., DE ZUTTERE, C. ,Het hart van Molenbeek, Brussel, Gewestelijke
Overheidsdienst Brussel Stedenbouw en Erfgoed, 2023 (Brussel, Stad van Kunst en
Geschiedenis 61)
Opmerkelijke bomen in de nabijheid
