Gemeenteschool Joseph Delclef en tekenacademie

De bouwgrond werd in 1852 door de gemeente gekocht.

Dankzij een lening waren de in 1856 begonnen werken, n.o.v. de gemeentelijke arch. VANDERAUWERA, reeds twee jaar later beëindigd. De school bleek echter al snel te klein te zijn. In de Warmoesstraat Nr. 52 werden bijkomende klaslokalen voor meisjes en jongens gebouwd evenals de tekenschool uit 1864, waarvan een bronzen reliëf in de hal getuigt, gesigneerd door F. ROMBAUX. Het reliëf stelt een naaktstudie voor omringd door antiquiserende kunstobjecten en draagt het opschrift: "ECOLE DES / ARTS DU DESSIN / 1864-1914 / SAINT-JOSSE-TEN-NOODE".

De opening van de Van Bemmelstraat in 1879 maakte een nieuwe uitbreiding mogelijk, wederom noodzakelijk ondanks de overplaatsing van de meisjesklassen naar de Grensstraat. Verschillende - gewijzigde - plannen, waarvan de eerste van gemeentelijk arch. JACOBS, gingen aan deze vergroting vooraf. Pas in 1891 namen de werken een aanvang. De school breidde zich ditmaal richting Van Bemmelstraat uit. De overdekte binnenplaats en ommuring dateren van deze periode. De klaslokalen op de hoek van de Warmoesstraat en de Van Bemmelstraat volgen pas enkele jaren later, n.o.v. arch. G. VAN WASSENHOVEN van 1911.

Opvallend hier is het gebruik van gewapend beton. Niettegenstaande het grote tijdsverloop - meer dan vijftig jaar - getuigt het complex van een opmerkelijke homogeniteit die dankzij een recente restauratie nog beter tot uiting komt.


De neoclassicistischVan 1775 tot jaren 1840. Het neoclassicisme – voor interieur ook Lodewijk XVI-stijl genoemd, naar Lodewijk XVI – ontstaat in Frankrijk in de tweede helft van de 18e eeuw en verspreidt zich snel over Europa. In Brussel bestrijkt de stijl hoofdzakelijk de periode 1775 tot de jaren 1840, al blijft zij tot aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog opduiken. In het Vlaamse landsgedeelte wordt doorgaans een onderscheid gemaakt tussen het 18e-eeuwse classicisme (ontstaan tijdens het Ancien Régime) en het neoclassicisme van de vroege 19e eeuw, dat hier geleidelijk uit voortvloeit. Na de Franse Revolutie en tijdens de Franse en Nederlandse periode evolueert de samenleving naar een burgerlijke maatschappij, wat zich vertaalt in een aangepaste architectuur en een nieuw cliënteel. Typologisch evolueert de bebouwing van 18e-eeuwse huizen met twee à drie bouwlagen (waarbij de derde vaak een mezzanine is) naar 19e-eeuwse gevels met drie à vier volwaardige niveaus. Naast grootschalige stadsuitbreidingen worden bestaande woningen regelmatig verbouwd tot classicistische herenhuizen met een nieuwe, symmetrische lijstgevel. Deze gevels beantwoorden aan de proportieregels van de antieke bouwkunst en functioneren soms als schermgevel, los van de achterliggende structuur. Het neoclassicisme vindt zijn theoretische basis in een hernieuwde belangstelling voor de Griekse en Romeinse oudheid, gestimuleerd door de opgravingen in Pompeï en Herculaneum en door de culturele praktijk van de Grand Tour. Onder invloed van de Verlichting streeft men naar harmonie, eenvoud, rationaliteit en een sobere ornamentiek, als reactie op barok en rococo. De stijl is meer dan een vormentaal: zij gaat gepaard met een rationele herinrichting van de stad (embellissement), waarbij esthetische, hygiënische en praktische aspecten samenkomen. Rechte straten, perspectieven en uniforme gevelwanden bepalen het stadsbeeld. In Brussel leidt dit tot een doorgedreven uniformisering van bepleisterde en beschilderde gevels. Vanaf 1812 worden enkel lichte tinten toegestaan; vanaf 1818 verplicht de stad de zogenaamde pierre-de-france-kleur, wat bijdraagt tot het beeld van de 19e-eeuwse “witte” stad. Kenmerkend is de bepleisterde en beschilderde lijstgevel, vaak wit of licht gekleurd, soms gecombineerd met hard- of witsteen. De compositie is strikt symmetrisch opgebouwd. Muuropeningen zijn meestal rechthoekig, soms steekboogvormig; rondbogen komen voor als accent, bijvoorbeeld in een toegangstravee. De gevel wordt horizontaal geleed door cordonlijsten en bekroond met een vooruitspringende kroonlijst, vaak voorzien van modillons en/of tandlijst. Samen met fries en architraaf vormt dit het klassiek geïnspireerde hoofdgestel. Decoratieve elementen – indien aanwezig – verwijzen naar de antieke vormentaal: pilasters, kolommen, frontons, trigliefen, medaillons, guirlandes of urnen. Toch zijn vele gevels, vooral in het begin van de 19e eeuw, opvallend sober. In prestigieuzere woningen verschijnt een balkon, aanvankelijk met smeedijzeren borstwering en vanaf het midden van de 19e eeuw steeds vaker in gietijzer. In Brussel wordt het neoclassicisme toegepast in zowel grootschalige stedenbouwkundige projecten als in particuliere woningbouw, publieke gebouwen en religieuze architectuur, en draagt het in sterke mate bij tot de coherentie en homogeniteit van het straatbeeld. Voorbeelden van dergelijke projecten zijn het Martelarenplein (het vroegere Sint-Michielsplein, 1774–1776), de Koningswijk (1774–1782), de Nieuwe Graanmarkt (1787), de omgeving van De Munt (1817–1822), het Barricadenplein (het vroegere Oranjeplein, 1825) en het Groot Godshuis met de omliggende wijk (1827), evenals de heraanleg van de omgeving van de vroegere stadspoorten. Naast gewone woningen en herenhuizen leent de stijl zich uitstekend voor monumentale en representatieve gebouwen, zoals publieke en religieuze instellingen, kastelen, paleizen en academies. In Brussel worden bovendien talrijke oudere dwarshuizen aangepast aan de nieuwe smaak: hun puntgevel wordt vervangen door een sobere, symmetrische lijstgevel. Ook in de omliggende dorpskernen blijkt het neoclassicisme bijzonder geschikt voor de oprichting of vernieuwing van bescheiden woningen, dankzij zijn heldere opbouw en ingetogen vormentaal. geïnspireerde gevels, uniform bepleisterdMuur of plafond bedekt met een laag mortel op basis van een mengsel van kalk, gips of cement en zand, met of zonder andere fijne toeslagmaterialen. en wit beschilderd en afgewisseld met contrasterende blauwe hardsteen voor de plintHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel., kordonlijstenUitspringende, horizontale geleding over de hele breedte van een gevel, om verdiepingen te markeren of als verlenging van de (lek)dorpels., lekdrempels en lateienBalkvormig element van hout, steen, beton of metaal dat een muuropening overspant en bovenliggend metselwerk steunt., getuigen van een grote soberheid.

Gevel Chaletstraat: oudste deel, dubbelhuisopstand van twee bouwl., van mekaar gescheiden door brede arduinen kordonlijstUitspringende, horizontale geleding over de hele breedte van een gevel, om verdiepingen te markeren of als verlenging van de (lek)dorpels.. Breed middenrisaliet bekroond door een driehoekig frontonDriehoekige of segmentvormige bekroning van een gevel of muuropening. onder zware onderbroken kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). op klossenKraagstuk van een kroonlijst met verfijnd uitgesneden en/of gefreesd hangend element of drop.. Begane grond met schijnvoegenImitatievoeg in metsel - of pleisterwerk, aangebracht om regelmatige verdeling te bewerkstelligen of bijvoorbeeld natuurstenen parement (simili) te suggereren. waarin vijf rondbogige venstersLicht- en/of luchtopening in een muur., het laatste geplaatst boven vleugeldeur. Eerste verdieping geaccentueerd door een monumentaalZuilen of pilasters die over de volle hoogte of over meer dan één verdieping opgaan, onafhankelijk van de door vensters en bouwlagen gegeven maten. rondbogig drielichtGroep van drie smalle vensters binnen dezelfde omlijsting, onderling gescheiden door deelzuiltjes of stijlen/monelen; centraal venster soms hoger dan beide andere. met pilastervormende tussenstijlen, onderbroken door een zware kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement).; geprofileerde rondboogomlijsting met schijfmotieven, aan weerszijden geflankeerd door twee brede pilastersPlatte, weinig uitspringende muurpijler, vaak met basis en kapiteel. met paneeldecoratie. Linker- en rechtervleugel met hoekrisaliet van drie traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...). Begane grond met rondboogvensters, op eerste verdieping rechthoekige ramenVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. met roedenverdeling. Eenvoudige friesHorizontale band om een muurvlak in te delen of aan de bovenzijde te begrenzen; al dan niet beschilderd of versierd (terracotta, sgrafitto, cementtegels…). met bedekte steigergatenGat aan de bovenzijde van een gevel waarin de horizontale dwarsbalken van een steiger werden bevestigd; vaak afgedekt door smeedijzeren (sier)deksel., houten kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). en attiekbekroning.

Gevel Warmoesstraat: drie eerste traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) analoog aan die van de Chaletstraat, deurvorm incluis. De vier volgende traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) behoren tot de tweede bouwfase. Rechthoekige muuropeningen in beide bouwlagen. AttiekverdiepingVerdieping (soms halve verdieping), gelegen net boven de kroonlijst of als terugspringende hoogste verdieping van een gebouw.  waarin venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. met roedenverdeling.

Ingang tekenacademie in linkertravee: hoge vleugeldeur met bovenlichtBovenste gedeelte van een raam- of deurkozijn, gescheiden door een dwarsregel; soms voorzien van glas-in-lood en/of roeden. aan weerszijden geflankeerd door pilastersPlatte, weinig uitspringende muurpijler, vaak met basis en kapiteel. en smalle zijlichten, het geheel onder zware arduinen lateiBalkvormig element van hout, steen, beton of metaal dat een muuropening overspant en bovenliggend metselwerk steunt.. Hierboven breed vensterLicht- en/of luchtopening in een muur. met roedenverdeling in stucwerkomlijsting onder zwaar entablementHoofdgestel of onderdeel ervan (vb. kroonlijst) als bekroning van muuropening; entablement vaak op consoles. in blauwe hardsteen; sterk uitspringende panelen1. Dunne (houten) plaat, gevat in een omlijsting van stijlen en regels van deuren, lambriseringen en plafonds; - 2. Gevelversiering in de vorm van een in- (spiegel) of uitspringende (paneel) rechthoekige omlijsting. op muurdammenParement tussen twee muuropeningen (vensters of deuren) in dezelfde bouwlaag.. Centraal attiekvenster tussen twee zijvensters.


Het deel van de school dat de hoek vormt van de Warmoesstraat en de Van Bemmelstraat (1911) combineert de opstandBouwkundige tekening op schaal van een verticaal vlak van een gevel, een binnenmuur,…; in ruime zin het verticaal vlak van een gevel of muur. van het oudste gedeelte met de attiekverdiepingVerdieping (soms halve verdieping), gelegen net boven de kroonlijst of als terugspringende hoogste verdieping van een gebouw.  en de rondboogvensters van de begane grond. Het omvat in totaal zes traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) + één hoektraveeTravee op de hoek (meestal 45°) van een gebouw. (Van Bemmelstraat). Een muur met bewerkt smeedijzerenTaai, ‘kneedbaar’ ijzer dat ambachtelijk wordt ‘gesmeed’ (gehamerd bij hoge temperatuur) tot decoratieve bouwonderdelen als tuinhekken, borstweringen… hekken aan de Van Bemmelstraat sluit de binnenplaats af. De achtergevels van de gebouwen in de Chaletstraat en Warmoesstraat die uitkijken op deze binnenplaats zijn grotendeels een herhaling van de gevelopstand aan de voorzijde. De binnenplaats wordt links geflankeerd door een dwars gelegen vleugel met een gevel van drie traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) in de Van Bemmelstraat.

Interieur: heeft talrijke wijzigingen ondergaan, o.a. toevoeging van scheidingswanden waardoor de oorspronkelijke structuur van de overdekte binnenplaats onzichtbaar is geworden. Heden in restauratie.