Robert Thoreaustraat 1
François Gaystraat 190-192

Twee tegenover elkaar liggende originele hoekhuizen met art-deco-elementenPeriode: 1920-1940 De art?decostijl ontstaat in de nasleep van de Eerste Wereldoorlog en sluit aan bij de geometrische tendens van de art nouveau. De stijl ontleent zijn naam aan de Exposition internationale des Arts décoratifs et industriels modernes, die in 1925 in Parijs plaatsvond. De belangrijkste kenmerken vertalen zich in de geometrisering van lijnen en volumes, in soberheid en symmetrie, terwijl toch een uitgesproken voorliefde voor ornamenten behouden blijft. Die ornamenten neigen eveneens naar geometrische vormen. De inspiratiebronnen voor versieringen komen uit exotische of oude artistieke tradities (het Oosten, Afrika, precolumbiaanse en Egyptische kunst, Grieks-Romeinse oudheid). De integratie van plantenmotieven met Afrikaanse inspiratie illustreert de stilistische impact van de koloniale periode op de Brusselse architectuur. De art deco toont een grote belangstelling voor uiteenlopende traditionele bekledingsmaterialen (baksteen en pleisterwerk), die een hele waaier aan kleuren en texturen bieden. De stijl geeft blijk van een voorkeur voor gewapend beton, waarvan de plasticiteit sculpturale vormen en imposante volumes mogelijk maakt die kenmerkend zijn voor de art deco. Het materiaal laat bovendien toe grote open binnenruimten te ontwerpen, ideaal voor monumentale inkomhallen en spektakelzalen. De voorliefde voor kleur uit zich soms ook in het raamwerk of in metalen elementen. De architectuur geeft bovendien de voorkeur aan grote glaspartijen (die soms de vorm aannemen van bow-windows) en aan platte daken (soms voorzien van een gestileerde koepel). Op grondplannen worden de binnenruimtes van woningen meer van elkaar onderscheiden (woonkamer, eetkamer, slaapkamers), terwijl de trap soms naar het midden of de voorzijde van de woning wordt verplaatst om de achtergevel en het contact met de tuin vrij te maken. Nieuwe comfortruimten worden geïntegreerd (badkamer, toilet, keuken, functionele inkomruimte). Verfijnde materialen zoals marmer, marbriet, granito, mozaïek en gekleurd glas worden gewaardeerd. In Brussel, zoals elders, leent de art?deco?esthetiek zich perfect voor de eisen van decorum en comfort van gebouwen die aan ontspanning en luxe zijn gewijd (hotels, bioscopen, warenhuizen, theaters), evenals voor die van luxeappartementsblokken, waarvan de bouw – gestimuleerd door de wet van 1924 op de mede-eigendom – zich laat inspireren door Parijse voorbeelden. Hoewel de beweging aanvankelijk een elitaire basis heeft, wordt ze al snel een populair succes en groeit ze uit tot een courante bouwstijl. In de jaren 1930 evolueert de decoratieve expressie van de art deco door elementen van het modernisme te integreren en met name van de scheepsarchitectuur (vlaggenmasten, patrijspoorten, aerodynamische vormen) (zie “pakketbootstijl”)., n.o.v. arch. Th. Louis Janss, resp. 1933 en 1934.

Twee gevels van ongelijke breedte verbonden met brede afgeronde hoektraveeTravee op de hoek (meestal 45°) van een gebouw., verlevendigd door volumes met gewelfde muren.

Nr 1 Robert Thoreaustraat. BepleisterdeMuur of plafond bedekt met een laag mortel op basis van een mengsel van kalk, gips of cement en zand, met of zonder andere fijne toeslagmaterialen. gevel van twee bouwlagen onder mansardedakGebroken kap of Frans dak met met steile ondervlakken en licht hellende bovenvlakken. met steile ondervlakken en plat bovenvlak. Vrij lage benedenverdieping; op hoek inspringende garagepoort tussen twee ronde muurvlakken; bovenaan eindigend in brede kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). die een bloembak vormt. Op eerste bouwlaag in hoektraveeTravee op de hoek (meestal 45°) van een gebouw. breed vensterLicht- en/of luchtopening in een muur., in F. Gaystraat erkerRechthoekig of veelhoekig uitbouwsel, als het ware op de gevel geplakt en daardoor deel uitmakend van de achterliggende ruimte; vaak over één of meer verdiepingen gestapeld. waarboven dakvensterUit het dakvlak opgaand stenen venster dat met de gevel in verbinding staat of er enkel door een kroonlijst van gescheiden is. en in R. Thoreaustraat gestapelde erkerRechthoekig of veelhoekig uitbouwsel, als het ware op de gevel geplakt en daardoor deel uitmakend van de achterliggende ruimte; vaak over één of meer verdiepingen gestapeld. die kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). doorbreekt. In R. Thoreaustraat hoge hardstenen trap naar inspringende deur, geflankeerd door gewelfde muurvlakken; laatstgenoemden met twee betraliede venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. waaronder telkens kwartcirkelvormige gemetselde bloembakken. Boven toegangsdeur dakvensterUit het dakvlak opgaand stenen venster dat met de gevel in verbinding staat of er enkel door een kroonlijst van gescheiden is. met gewelfde borstwering1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. en onder gebogen kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement)..

Nr 190-192 François Gaystraat. Drie bouwlagen onder plat dak, vroeger winkel op benedenverdieping. Oorspronkelijk spel van contrasterende materialen, texturen en kleuren, nu verborgen achter uniforme crèmekleurige muurkalk: benedenverdieping bekleed met gele Belvédère baksteen ; verdieping bedekt met zgn. “crépi tyrolien coloré” (Tirolerpleisterkalk); lekdorpels en dekstenenNatuurstenen of keramische plaat, op bijvoorbeeld een geveltop, om het onderliggend metselwerk tegen regen te beschermen. in gele steen. Op benedenverdieping rondboogvensters, waarvan twee grote vitrines in F. Gaystraat; op verdieping rechthoekige venstersLicht- en/of luchtopening in een muur..


Toegangstravee in F. Gaystraat geflankeerd door twee gewelfde, bakstenen muurvlakken met oculiKlein rond, ovaal of polygonaal venster.; in derde bouwlaag trapezoïdale loggiaOverdekte, halfopen ruimte; schaduwrijke inham in de gevel van een gebouw. met rondboogBoog waarvan de kromming een halve cirkel beschrijft. en gewelfde borstwering1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust.. Links rechthoekige gestapelde erkerRechthoekig of veelhoekig uitbouwsel, als het ware op de gevel geplakt en daardoor deel uitmakend van de achterliggende ruimte; vaak over één of meer verdiepingen gestapeld. op verdieping.
In hoektraveeTravee op de hoek (meestal 45°) van een gebouw. benedenverdieping bekroond met uitspringende band die bloembak vormt, waaronder vroeger uithangbord van winkel; in tweede bouwlaag breed vensterLicht- en/of luchtopening in een muur.; daarboven terras met borstwering1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. en traliewerk in buisstaal.

In R. Thoreaustraat smal muurvlak waarin op verdieping glasdeurDeur waarvan het grootste deel uit glas bestaat. met kwartcirkelvormig balkon met borstwering1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust.. Smal muurvlak bekroond met motief van halfcirkelvormige uitspringende banden.