Hoeve Stuyvenberg, 1913, Verz. Belfius Bank - Académie royale de Belgique ©ARB-urban.brussels

Hoeve Stuyvenberg, Verz. Belfius Bank - Académie royale de Belgique ©ARB-urban.brussels

Brussel Laken

Domein Stuyvenberg

Abelenlaan 4

Typologie(ën)

kasteel
woning

Ontwerper(s)

INCONNU - ONBEKEND – 1713-1725

INCONNU - ONBEKEND – 1840

Juridisch statuut

Ingeschreven in de wettelijke inventaris op 19 augustus 2024

Stijlen

Landelijke architectuur

Neoclassicisme

Inventaris(sen)

Het monumentale erfgoed van België. Laken - Koninklijk Domein (DPC - DCE)

Dit (deze) goed(eren) bezit(ten) de volgende waarde(n)

Artistiek Het ontwerp van een onroerend goed (gebouw) door een gerenommeerde kunstenaar (architect) kan maar zeer zelden als criterium worden beschouwd. Om het belang van de selectie van dit onroerend goed te beoordelen, en de plaats dat het inneemt in het oeuvre van een kunstenaar (architect), is dit een criterium dat moet worden afgewogen met de architectonische kwaliteit (compositie en interne structuur), de uitvoering (materialen, technische beheersing), de plaats in de architectuurgeschiedenis dewelke een getuigenis zijn van een fase of aspect van landschapsarchitectuur of de bouwkunst in het verleden. Zodoende gelden koppelingen naar volgende criteria: zeldzaamheid (typologie, stijl, materiaalgebruik, bronnen), representativiteit (idem), authenticiteit (idem + de kwaliteit van de uitvoering) en integriteit (bewaringstoestand, oorspronkelijke elementen)). Een goed bevat ook artistieke waarde als het kunstwerken omvat (beeldhouwwerken, reliëfs ontworpen voor het goed, enz.) of decoratieve elementen uit de oorspronkelijke bouwperiode of met bijzondere kwaliteit (gesigneerd glasramen, sgraffito, lichtbeuk, enz.).
Esthetisch Historisch gezien werd die waarde aangewend om waardevolle groene ruimten en natuurlijke of halfnatuurlijke gebieden aan te duiden. De waarde kan ook gelden voor grote gehelen van gebouwen in een stedelijk gebied, met of zonder natuurlijke elementen, of monumenten die het stadslandschap markeren. Een afweging met andere waarden dringt zich tevens op: de artistieke, de landschappelijke (integratie van het werk in het stedelijk landschap, oriëntatiepunten in de stad) en de stedenbouwkundige waarde (spontane of rationele stedelijke gehelen). De volgende selectiecriteria worden er eveneens aan gekoppeld: de ensemblewaarde en de contextuele waarde.
Historisch Het onroerend goed heeft een historische waarde : - als het getuigt van een bijzondere periode in de geschiedenis van de streek of de gemeente; - of als getuigenis van een periode en/of een zeldzame ontwikkeling van een periode (bv. tuinstad die representatief is voor een bouwwijze die werd toegepast in het kader van de grote bouwcampagnes na de Tweede Wereldoorlog; dorpskernen die de eerste gegroepeerde bouwwerken van de gemeenten van de tweede ring illustreren; de Hallepoort als overblijfsel van de tweede omwalling; - of als getuigenis van een bepaalde stedelijke (en/of landschappelijke) ontwikkeling van de stad (bv. gebouwen aan de centrale lanen of in de Leopoldswijk); - of wanneer het een band vertoont met een belangrijke historische figuur – met inbegrip van persoonlijke huizen van architecten en kunstenaarsateliers (bv. het geboortehuis van Constantin Meunier, het huis van Magritte); - of in verband kan worden gebracht met een belangrijke historische gebeurtenis (bv. huizen van de wederopbouw na het bombardement van 1695, de Congreskolom); - of een typologische representativiteit vertoont die kenmerkend is voor een commerciële of culturele beroepsactiviteit (bv. kerken, bioscopen, industriële architectuur, apotheken); - of als het representatief is van het oeuvre van een belangrijke architect in de architectuurgeschiedenis op internationaal, nationaal, regionaal of lokaal niveau (dit betreft zowel befaamde architecten als V. Horta, V. Bourgeois, M. Polak als secundaire architecten, die lokaal verbonden worden aan een gemeente zoals Fernand Lefever in Koekelberg of Emile Hoebeke in Sint-Agatha-Berchem).
Landschappelijk Een landschap is een gebied, zoals waargenomen door de mens, waarvan het karakter het resultaat is van ondernomen actie en interactie van natuurlijke en/of menselijke factoren. Het is een schaalbegrip bestaande uit verschillende (erfgoed)componenten, die elk, al of niet hun intrinsieke waarde hebben, maar alles samen tot een groter meerwaardegeheel verheffen én dat dit ook zo word gepercipieerd vanop een bepaalde afstand. Wijde stadspanorama’s zijn het landschap bij uitstek, denk bijvoorbeeld aan het zicht over de benedenstad van Brussel vanop het Koningsplein, maar ook op kleinere schaal kunnen dergelijke landschappen die uit verschillende componenten zijn samengesteld voorkomen.

Onderzoek en redactie

2021

id

Urban : 39526

lees meer

Beschrijving

Het domein Stuyvenberg – letterlijk Berg van de stuivers – ligt aan de Abelenlaan, langs het openbaar park van Laken. Het bestond oorspronkelijk uit twee aparte eigendommen gescheiden door een holle weg, de Paepenweg: de kasteelhoeve Stuyvenberg of de Roze Hoeve enerzijds, en kasteel Meyer, oorspronkelijk kasteel Stelenbosch genaamd, het huidige kasteel Stuyvenberg, anderzijds.

Geschiedenis

De Roze Hoeve

Het bestaan van de Roze Hoeve wordt al vanaf de 16e eeuw geattesteerd: de oudste geschreven bron, die tot 1503 teruggaat, schrijft het domein toe aan Louis Van Bodeghem, meester-metselaar, die onder meer had meegewerkt aan de bouw van het Broodhuis op de Brusselse Grote Markt. De hoeve exploiteerde talrijke terreinen op het Schempeghens Velt (nabij de Steenpoel), op de Savel, inde Wellebore en op den Wannecoutere, goed voor in totaal ongeveer 14 bunders.

Twee eeuwen later, in 1703, ging het domein over op Joachim-Joseph Sirejacob, raadsheer bij de Berg van Barmhartigheid van Brussel en erfheer van Laken. De hoeve, toen een buitenhuis, werd tussen 1713 en 1725 heropgebouwd. De toren van vijf verdiepingen die over het geheel uitkijkt, stamt uit deze periode (1713) en, afgaand op een tekening van F.-J. Derons uit 1733, onderging weinig wijzigingen (Deknop, A., 2007, p. 121).

Het domein kwam nadien door overerving in handen van de familie De Leeu de Moorsele, voordat het in november 1829 werd verworven door Marc-Julien Deby, de latere burgemeester van Laken (1834-1859). In 1840 droeg M.-J. Deby het domein aan de Belgische staat over en kocht hij het aangrenzende eigendom om er een woning te bouwen die later de naam Kasteel Meyer kreeg. In 1880 kwam het domein in het bezit van Leopold II, in het kader van de grootschalige ruil van terreinen met het oog op de aanleg van het Park van Laken; in 1889 verwierf de vorst eveneens Kasteel Meyer.

Rond 1890 werd de hoeve door de Engelse architecten Kidney en Berry gerestaureerd om er een schuur, stallingen en een fazantenkwekerij in te vestigen. Rechts van de toren verrees een nieuw gebouw waarin Leopold II de wasserij liet overbrengen toen hij zijn intrek nam in het naburige kasteel. Het jaartal 1890 op de rechtervleugel en het koninklijk wapenschild boven de deur van dit gedeelte van de hoeve herinneren nog aan deze verbouwingen.

Kasteel Meyer, het huidige Kasteel Stuyvenberg

Nadat hij de Roze Hoeve had verkocht, kocht Marc-Julien Deby het naburige eigendom (1840) om er een klein kasteel te bouwen dat hij de naam Stelenbosch gaf. Het ging om een landelijkePeriode: 18e – 19e – begin 20e eeuw De landelijke architectuur verwijst naar een kenmerkende bouwwijze die voornamelijk bestaat uit boerderijen en landelijke woningen, opgetrokken tussen de 18e eeuw en het begin van de 20e eeuw. Tot het midden van de 19e eeuw was dit type bebouwing wijdverspreid in de Brusselse voorsteden, die toen nog een overwegend landelijk landschap kenden. De bebouwing concentreerde zich vooral rond parochiekerken, in gehuchten, en langs de belangrijkste verkeersassen. Deze bouwwijze, die binnen de vernaculaire architectuur valt, vertoont specifieke architecturale en materiële kenmerken die getuigen van lokale grondstoffen en traditionele vakkennis. De boerderijen komen doorgaans overeen met kleinschalige landbouwbedrijven. Ze bestaan uit een rechthoekige woning, laag en zonder verdieping, die parallel of loodrecht op de weg is geplaatst. De ruimte tussen de weg en de boerderij fungeert als erf. Tot het einde van de 19e eeuw was de stal rechtstreeks verbonden met de woning en vormde zo één geheel. Bijgebouwen (schuur, berging, werkplaats, hooizolder) konden dit geheel aanvullen, afhankelijk van de middelen van de eigenaar. De vierkanthoeve is een variant van dit type, georganiseerd als een gesloten vierhoek of U-vorm rond een centrale binnenplaats. Deze binnenplaats bevatte vaak een mestput, een waterput, een drinkbak of een duiventil. Soms werd de straatzijde van de vleugel monumentaler vormgegeven met een poortgebouw. De constructietechniek maakt voornamelijk gebruik van lokale materialen: baksteen, kalkmortel, pleister en natuursteen (vooral voor sokkels en omlijstingen van openingen). De daken, rustend op een houten gebinte, zijn bedekt met riet, pannen of soms leien. De openingen zijn, indien later niet aangepast, zelden uitgelijnd en vaak van verschillende afmetingen. Sommige behouden hun oorspronkelijke houten latei. Ook zijn ijzeren muurankers zichtbaar in hoefijzer-, I- of X-vorm in de gevels en/of zijgevels. De landelijke woningen (vaak verbonden met tuinbouw) volgen een herkenbare typologie: een eenvoudig, compact bakstenen volume, een gepleisterde of geschilderde gevel, een indeling in traveeën over één niveau met attiek, en een poortdeur die toegang geeft tot een achterliggende berging. villa in neoclassicistischeVan 1775 tot jaren 1840. Het neoclassicisme – voor interieur ook Lodewijk XVI-stijl genoemd, naar Lodewijk XVI – ontstaat in Frankrijk in de tweede helft van de 18e eeuw en verspreidt zich snel over Europa. In Brussel bestrijkt de stijl hoofdzakelijk de periode 1775 tot de jaren 1840, al blijft zij tot aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog opduiken. In het Vlaamse landsgedeelte wordt doorgaans een onderscheid gemaakt tussen het 18e-eeuwse classicisme (ontstaan tijdens het Ancien Régime) en het neoclassicisme van de vroege 19e eeuw, dat hier geleidelijk uit voortvloeit. Na de Franse Revolutie en tijdens de Franse en Nederlandse periode evolueert de samenleving naar een burgerlijke maatschappij, wat zich vertaalt in een aangepaste architectuur en een nieuw cliënteel. Typologisch evolueert de bebouwing van 18e-eeuwse huizen met twee à drie bouwlagen (waarbij de derde vaak een mezzanine is) naar 19e-eeuwse gevels met drie à vier volwaardige niveaus. Naast grootschalige stadsuitbreidingen worden bestaande woningen regelmatig verbouwd tot classicistische herenhuizen met een nieuwe, symmetrische lijstgevel. Deze gevels beantwoorden aan de proportieregels van de antieke bouwkunst en functioneren soms als schermgevel, los van de achterliggende structuur. Het neoclassicisme vindt zijn theoretische basis in een hernieuwde belangstelling voor de Griekse en Romeinse oudheid, gestimuleerd door de opgravingen in Pompeï en Herculaneum en door de culturele praktijk van de Grand Tour. Onder invloed van de Verlichting streeft men naar harmonie, eenvoud, rationaliteit en een sobere ornamentiek, als reactie op barok en rococo. De stijl is meer dan een vormentaal: zij gaat gepaard met een rationele herinrichting van de stad (embellissement), waarbij esthetische, hygiënische en praktische aspecten samenkomen. Rechte straten, perspectieven en uniforme gevelwanden bepalen het stadsbeeld. In Brussel leidt dit tot een doorgedreven uniformisering van bepleisterde en beschilderde gevels. Vanaf 1812 worden enkel lichte tinten toegestaan; vanaf 1818 verplicht de stad de zogenaamde pierre-de-france-kleur, wat bijdraagt tot het beeld van de 19e-eeuwse “witte” stad. Kenmerkend is de bepleisterde en beschilderde lijstgevel, vaak wit of licht gekleurd, soms gecombineerd met hard- of witsteen. De compositie is strikt symmetrisch opgebouwd. Muuropeningen zijn meestal rechthoekig, soms steekboogvormig; rondbogen komen voor als accent, bijvoorbeeld in een toegangstravee. De gevel wordt horizontaal geleed door cordonlijsten en bekroond met een vooruitspringende kroonlijst, vaak voorzien van modillons en/of tandlijst. Samen met fries en architraaf vormt dit het klassiek geïnspireerde hoofdgestel. Decoratieve elementen – indien aanwezig – verwijzen naar de antieke vormentaal: pilasters, kolommen, frontons, trigliefen, medaillons, guirlandes of urnen. Toch zijn vele gevels, vooral in het begin van de 19e eeuw, opvallend sober. In prestigieuzere woningen verschijnt een balkon, aanvankelijk met smeedijzeren borstwering en vanaf het midden van de 19e eeuw steeds vaker in gietijzer. In Brussel wordt het neoclassicisme toegepast in zowel grootschalige stedenbouwkundige projecten als in particuliere woningbouw, publieke gebouwen en religieuze architectuur, en draagt het in sterke mate bij tot de coherentie en homogeniteit van het straatbeeld. Voorbeelden van dergelijke projecten zijn het Martelarenplein (het vroegere Sint-Michielsplein, 1774–1776), de Koningswijk (1774–1782), de Nieuwe Graanmarkt (1787), de omgeving van De Munt (1817–1822), het Barricadenplein (het vroegere Oranjeplein, 1825) en het Groot Godshuis met de omliggende wijk (1827), evenals de heraanleg van de omgeving van de vroegere stadspoorten. Naast gewone woningen en herenhuizen leent de stijl zich uitstekend voor monumentale en representatieve gebouwen, zoals publieke en religieuze instellingen, kastelen, paleizen en academies. In Brussel worden bovendien talrijke oudere dwarshuizen aangepast aan de nieuwe smaak: hun puntgevel wordt vervangen door een sobere, symmetrische lijstgevel. Ook in de omliggende dorpskernen blijkt het neoclassicisme bijzonder geschikt voor de oprichting of vernieuwing van bescheiden woningen, dankzij zijn heldere opbouw en ingetogen vormentaal. stijl voorzien van alle toenmalige comfort. In 1850 verkocht Deby het eigendom aan Jean-Michael Huhnlein (waarschijnlijk een stroman van koning Leopold I), die het op zijn beurt in 1851 doorverkocht aan Arcadie Claret, de echtgenote van Frédéric Meyer en maîtresse van koning Leopold I, bij wie ze twee kinderen zou hebben, Georges-Frédéric (geridderd baron von Eppinghoven) en Arthur.

Bij de dood van de koning in 1865 verliet Arcadie Claret het domein en vestigde zich in Duitsland. Uiteindelijk kocht koning Leopold II het ondertussen verwaarloosde goed aan op 09.03.1889, net als de Roze Hoeve ernaast, en de twee eigendommen werden verenigd in één enkel, 21 hectare groot domein. Voor de uitvoering van deze transactie gebruikte Leopold II een stroman, grenadierskapitein Léonce Hubert Marlier. De koning liet Kasteel Meyer verbouwen door zijn persoonlijke architect Alphonse Balat (werken uitgevoerd door de firma Louis De Waele), die de eerste verdieping verhoogde, een tweede verdieping liet optrekken en een bijgebouw boven de kelders toevoegde om als eetzaal te dienen. Rond twee vijvers ontwierp landschapsarchitect Lainé Franse tuinen rondom het kasteel. In 1904 bouwde architect Charles Girault tegen de gevel een ronde toren aan waarin zich een wenteltrapTrap die rond een centrale, verticale as of opening spiraalvormig omhoog loopt. bevond (gesloopt).

Het domein Stuyvenberg

In 1904 werd het domein Stuyvenberg eigendom van de Koninklijke Schenking. Van 1929 tot 1935 ontving Kasteel Meyer de hertogen van Brabant, prins Leopold (de toekomstige koning Leopold III) en zijn echtgenote, prinses Astrid. Zodra hij koning was geworden, vestigde Leopold III zich in het Kasteel van Laken. Kasteel Stuyvenberg bleef onbewoond tot in 1951, toen koningin Elisabeth, de weduwe van Albert I, er zich vestigde nadat ze tot dan toe in het Palmenpaviljoen in het complex van de SerresBroeikast. van Laken had gewoond. Ze ontving er de grootste Belgische en buitenlandse kunstenaars en intellectuelen tot aan haar dood in 1965. Het domein werd ter beschikking gesteld van Buitenlandse Zaken en het kasteel werd gebruikt om de staatshoofden en hooggeplaatste buitenlandse gasten op bezoek in Brussel te logeren. In de jaren 1970 vonden er ook grote budgettaire conclaven en regeringsonderhandelingen plaats.

Van 1999 tot 2014 werd het kasteel de woonplaats van koningin Fabiola, de weduwe van koning Boudewijn. Haar “Huis” (secretariaat) nam zijn intrek in de Roze Hoeve. Ze overleed er op 05.12.2014.

Beknopte beschrijvingen

De Roze Hoeve

L-vormige kasteelhoeve uit 1713-1725 van twee bouwlagen, met centraal een vierkante toren (“1713” gedateerd) van zes bouwlagen onder tentdakDak met vier dakvlakken die in één punt samenkomen (tentdak); onttopt tot een vierzijdig plat dak vormt het een paviljoendak.. Het gebouw is opgetrokken in rode baksteen en versierd met witstenen elementen. Stenen kruisvenstersVenster, door een moneel en een tussendorpel in vier vlakken verdeeld. en omlijstingen met hoekblokkenAfwisselende opeenvolging van lange en korte zijden van natuurstenen hoekblokken of neggen (geprofileerd) in een bakstenen gevel.. DakkapellenUit het dakvlak opgaand venster; meestal in hout en vaak onder spitse kap.. Ankers(Smeedijzeren) bouwonderdeel waarmee de uiteinden van een balk in een muur worden bevestigd; soms ook louter decoratief.. Op de achtergevel, toegangstraveeTravee waarin de toegang is ondergebracht. in risalietRisaliet (Italiaans, van risalto: uitstekend deel), vooruitspringend volume van een gevel dat over de hele hoogte doorloopt en soms hoger is; naar gelang de positie worden er midden-, zij- en hoekrisalieten onderscheiden., geflankeerd door pilastersPlatte, weinig uitspringende muurpijler, vaak met basis en kapiteel. met schijnvoegenImitatievoeg in metsel - of pleisterwerk, aangebracht om regelmatige verdeling te bewerkstelligen of bijvoorbeeld natuurstenen parement (simili) te suggereren. en bekroond door een frontonDriehoekige of segmentvormige bekroning van een gevel of muuropening..

Kasteel Stuyvenberg

Buitenhuis in neoclassicistischeVan 1775 tot jaren 1840. Het neoclassicisme – voor interieur ook Lodewijk XVI-stijl genoemd, naar Lodewijk XVI – ontstaat in Frankrijk in de tweede helft van de 18e eeuw en verspreidt zich snel over Europa. In Brussel bestrijkt de stijl hoofdzakelijk de periode 1775 tot de jaren 1840, al blijft zij tot aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog opduiken. In het Vlaamse landsgedeelte wordt doorgaans een onderscheid gemaakt tussen het 18e-eeuwse classicisme (ontstaan tijdens het Ancien Régime) en het neoclassicisme van de vroege 19e eeuw, dat hier geleidelijk uit voortvloeit. Na de Franse Revolutie en tijdens de Franse en Nederlandse periode evolueert de samenleving naar een burgerlijke maatschappij, wat zich vertaalt in een aangepaste architectuur en een nieuw cliënteel. Typologisch evolueert de bebouwing van 18e-eeuwse huizen met twee à drie bouwlagen (waarbij de derde vaak een mezzanine is) naar 19e-eeuwse gevels met drie à vier volwaardige niveaus. Naast grootschalige stadsuitbreidingen worden bestaande woningen regelmatig verbouwd tot classicistische herenhuizen met een nieuwe, symmetrische lijstgevel. Deze gevels beantwoorden aan de proportieregels van de antieke bouwkunst en functioneren soms als schermgevel, los van de achterliggende structuur. Het neoclassicisme vindt zijn theoretische basis in een hernieuwde belangstelling voor de Griekse en Romeinse oudheid, gestimuleerd door de opgravingen in Pompeï en Herculaneum en door de culturele praktijk van de Grand Tour. Onder invloed van de Verlichting streeft men naar harmonie, eenvoud, rationaliteit en een sobere ornamentiek, als reactie op barok en rococo. De stijl is meer dan een vormentaal: zij gaat gepaard met een rationele herinrichting van de stad (embellissement), waarbij esthetische, hygiënische en praktische aspecten samenkomen. Rechte straten, perspectieven en uniforme gevelwanden bepalen het stadsbeeld. In Brussel leidt dit tot een doorgedreven uniformisering van bepleisterde en beschilderde gevels. Vanaf 1812 worden enkel lichte tinten toegestaan; vanaf 1818 verplicht de stad de zogenaamde pierre-de-france-kleur, wat bijdraagt tot het beeld van de 19e-eeuwse “witte” stad. Kenmerkend is de bepleisterde en beschilderde lijstgevel, vaak wit of licht gekleurd, soms gecombineerd met hard- of witsteen. De compositie is strikt symmetrisch opgebouwd. Muuropeningen zijn meestal rechthoekig, soms steekboogvormig; rondbogen komen voor als accent, bijvoorbeeld in een toegangstravee. De gevel wordt horizontaal geleed door cordonlijsten en bekroond met een vooruitspringende kroonlijst, vaak voorzien van modillons en/of tandlijst. Samen met fries en architraaf vormt dit het klassiek geïnspireerde hoofdgestel. Decoratieve elementen – indien aanwezig – verwijzen naar de antieke vormentaal: pilasters, kolommen, frontons, trigliefen, medaillons, guirlandes of urnen. Toch zijn vele gevels, vooral in het begin van de 19e eeuw, opvallend sober. In prestigieuzere woningen verschijnt een balkon, aanvankelijk met smeedijzeren borstwering en vanaf het midden van de 19e eeuw steeds vaker in gietijzer. In Brussel wordt het neoclassicisme toegepast in zowel grootschalige stedenbouwkundige projecten als in particuliere woningbouw, publieke gebouwen en religieuze architectuur, en draagt het in sterke mate bij tot de coherentie en homogeniteit van het straatbeeld. Voorbeelden van dergelijke projecten zijn het Martelarenplein (het vroegere Sint-Michielsplein, 1774–1776), de Koningswijk (1774–1782), de Nieuwe Graanmarkt (1787), de omgeving van De Munt (1817–1822), het Barricadenplein (het vroegere Oranjeplein, 1825) en het Groot Godshuis met de omliggende wijk (1827), evenals de heraanleg van de omgeving van de vroegere stadspoorten. Naast gewone woningen en herenhuizen leent de stijl zich uitstekend voor monumentale en representatieve gebouwen, zoals publieke en religieuze instellingen, kastelen, paleizen en academies. In Brussel worden bovendien talrijke oudere dwarshuizen aangepast aan de nieuwe smaak: hun puntgevel wordt vervangen door een sobere, symmetrische lijstgevel. Ook in de omliggende dorpskernen blijkt het neoclassicisme bijzonder geschikt voor de oprichting of vernieuwing van bescheiden woningen, dankzij zijn heldere opbouw en ingetogen vormentaal. stijl, 1840. Rechthoekige plattegrond. BepleisterdeMuur of plafond bedekt met een laag mortel op basis van een mengsel van kalk, gips of cement en zand, met of zonder andere fijne toeslagmaterialen. gevel op hardstenen sokkelHoge plint van een gevel; fungeert als voetstuk in ordonnantie van de gevel., twee bouwlagen onder mezzaninoHalve verdieping, gelegen net onder de kroonlijst., het geheel onder zadeldakDak met twee hellende dakvlakken.. Aan hoofdgevel, oorspronkelijk gebouw van vijf traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) met rechthoekige venstersLicht- en/of luchtopening in een muur.: bredere zijtraveeën, de drie centrale traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) in risalietRisaliet (Italiaans, van risalto: uitstekend deel), vooruitspringend volume van een gevel dat over de hele hoogte doorloopt en soms hoger is; naar gelang de positie worden er midden-, zij- en hoekrisalieten onderscheiden. en op benedenverdieping achter een boogvormig portaal1. In muur uitgespaarde ruimte voor een deur of toegang; - 2. Meer gesloten, voor of achter een gebouw geplaatste beschutting (voorbouw, vestibule). als resultaat van een verbouwing. Het portaal1. In muur uitgespaarde ruimte voor een deur of toegang; - 2. Meer gesloten, voor of achter een gebouw geplaatste beschutting (voorbouw, vestibule). is toegankelijk via twee hellingen (metalen borstweringen) en wordt bekroond door een terras dat rust op zuilenCilindervormig steunpunt; vaak voorzien van basis en kapiteel. De kleine en/of dunne variant ervan wordt colonnet genoemd. en pijlers1. Muurstut zonder entasis (kromming), mogelijk met basis en kapiteel; - 2. Massief gemetseld of betonnen steunelement met gewoonlijk rechthoekige doorsnede (vb. bruggepijler,…) met schijnvoegenImitatievoeg in metsel - of pleisterwerk, aangebracht om regelmatige verdeling te bewerkstelligen of bijvoorbeeld natuurstenen parement (simili) te suggereren.. Op de licht risaliterendeRisaliet (Italiaans, van risalto: uitstekend deel), vooruitspringend volume van een gevel dat over de hele hoogte doorloopt en soms hoger is; naar gelang de positie worden er midden-, zij- en hoekrisalieten onderscheiden. centrale traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), toegangsdeur onder rondboogBoog waarvan de kromming een halve cirkel beschrijft.. Houten luiken.
Rechts, gevel verlengd met drie soberdere traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) van latere datum (eerste helft 20e eeuw) ter vervanging van het torentje dat in 1904 was toegevoegd door architect Charles Girault.
Links, bijgebouw van één bouwlaag onder plat dak, met zowel op de voor- als achtergevel een trapezoïdale erkerRechthoekig of veelhoekig uitbouwsel, als het ware op de gevel geplakt en daardoor deel uitmakend van de achterliggende ruimte; vaak over één of meer verdiepingen gestapeld..

Op de achtergevel, centrale traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) ter hoogte van de mezzaninoHalve verdieping, gelegen net onder de kroonlijst. bekroond door een aediculaVersieringsmotief, ontleend aan de klassieke bouwkunst, vormt samenstel van pijlers en een klassieke bekroning. met medaillonRonde of ovale cartouche. met monogram van Leopold II, onder frontonDriehoekige of segmentvormige bekroning van een gevel of muuropening. en geflankeerd door volutenSpiraalvormig ornament; meestal gebruikt als aanzetstuk van topgevels, bij deur- en vensteromlijstingen of als steunbeer.. Ter hoogte van de benedenverdieping, uitspringend rechthoekig portaal1. In muur uitgespaarde ruimte voor een deur of toegang; - 2. Meer gesloten, voor of achter een gebouw geplaatste beschutting (voorbouw, vestibule). onder een dakterras met balustradeHekwerk van spijlen of balusters..

Binnen, hal bekleed met tegels in zwart en wit marmer. Deze geeft uit op een rij van drie salons en een trap naar de verdiepingen. De oostelijke vleugel omvat drie eetzalen.

Bronnen

Publicaties en studies
Capron, V., Le domaine du Stuyvenberg à Laken, V. Capron Editeur, Brussel, 1995.
Deknop, A., (red.), De la ville et ses plaisantes campagnes. Regards sur Bruxelles et ses environs au 18^esiècle, La Renaissance du Livre, Brussel, 2007 (Fontes Bruxellae, 4).
Demey, Th., Het koninklijk domein van Laken, Ministerie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, Brussel, 2004 (verz. Brussel, Stad van Kunst en Geschiedenis, 37).
Demey, Th., Léopold II (1865-1909), La marque royale sur Bruxelles, Badeaux, Brussel, 2009, pp. 390-393.
Guillaume, A., Meganck, M., Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel: 24 Brussel – Laken, Brussels Hoofdstedelijk Gewest, Brussel, 2012.
La Dame du Stuyvenberg, J. Goemaere, Brussel, 1971.
Wauters, A. G., Histoire des environs de Bruxelles, Ch. Vanderauwera Editeur, Brussel, 1855, p. 377.

Websites
http://royalementblog.blogspot.com/2011/07/le-domaine-du-stuyvenberg.html