Migerodegang

Twee gebouwen in neoclassicistischeVan 1775 tot jaren 1840. Het neoclassicisme – voor interieur ook Lodewijk XVI-stijl genoemd, naar Lodewijk XVI – ontstaat in Frankrijk in de tweede helft van de 18e eeuw en verspreidt zich snel over Europa. In Brussel bestrijkt de stijl hoofdzakelijk de periode 1775 tot de jaren 1840, al blijft zij tot aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog opduiken. In het Vlaamse landsgedeelte wordt doorgaans een onderscheid gemaakt tussen het 18e-eeuwse classicisme (ontstaan tijdens het Ancien Régime) en het neoclassicisme van de vroege 19e eeuw, dat hier geleidelijk uit voortvloeit. Na de Franse Revolutie en tijdens de Franse en Nederlandse periode evolueert de samenleving naar een burgerlijke maatschappij, wat zich vertaalt in een aangepaste architectuur en een nieuw cliënteel. Typologisch evolueert de bebouwing van 18e-eeuwse huizen met twee à drie bouwlagen (waarbij de derde vaak een mezzanine is) naar 19e-eeuwse gevels met drie à vier volwaardige niveaus. Naast grootschalige stadsuitbreidingen worden bestaande woningen regelmatig verbouwd tot classicistische herenhuizen met een nieuwe, symmetrische lijstgevel. Deze gevels beantwoorden aan de proportieregels van de antieke bouwkunst en functioneren soms als schermgevel, los van de achterliggende structuur. Het neoclassicisme vindt zijn theoretische basis in een hernieuwde belangstelling voor de Griekse en Romeinse oudheid, gestimuleerd door de opgravingen in Pompeï en Herculaneum en door de culturele praktijk van de Grand Tour. Onder invloed van de Verlichting streeft men naar harmonie, eenvoud, rationaliteit en een sobere ornamentiek, als reactie op barok en rococo. De stijl is meer dan een vormentaal: zij gaat gepaard met een rationele herinrichting van de stad (embellissement), waarbij esthetische, hygiënische en praktische aspecten samenkomen. Rechte straten, perspectieven en uniforme gevelwanden bepalen het stadsbeeld. In Brussel leidt dit tot een doorgedreven uniformisering van bepleisterde en beschilderde gevels. Vanaf 1812 worden enkel lichte tinten toegestaan; vanaf 1818 verplicht de stad de zogenaamde pierre-de-france-kleur, wat bijdraagt tot het beeld van de 19e-eeuwse “witte” stad. Kenmerkend is de bepleisterde en beschilderde lijstgevel, vaak wit of licht gekleurd, soms gecombineerd met hard- of witsteen. De compositie is strikt symmetrisch opgebouwd. Muuropeningen zijn meestal rechthoekig, soms steekboogvormig; rondbogen komen voor als accent, bijvoorbeeld in een toegangstravee. De gevel wordt horizontaal geleed door cordonlijsten en bekroond met een vooruitspringende kroonlijst, vaak voorzien van modillons en/of tandlijst. Samen met fries en architraaf vormt dit het klassiek geïnspireerde hoofdgestel. Decoratieve elementen – indien aanwezig – verwijzen naar de antieke vormentaal: pilasters, kolommen, frontons, trigliefen, medaillons, guirlandes of urnen. Toch zijn vele gevels, vooral in het begin van de 19e eeuw, opvallend sober. In prestigieuzere woningen verschijnt een balkon, aanvankelijk met smeedijzeren borstwering en vanaf het midden van de 19e eeuw steeds vaker in gietijzer. In Brussel wordt het neoclassicisme toegepast in zowel grootschalige stedenbouwkundige projecten als in particuliere woningbouw, publieke gebouwen en religieuze architectuur, en draagt het in sterke mate bij tot de coherentie en homogeniteit van het straatbeeld. Voorbeelden van dergelijke projecten zijn het Martelarenplein (het vroegere Sint-Michielsplein, 1774–1776), de Koningswijk (1774–1782), de Nieuwe Graanmarkt (1787), de omgeving van De Munt (1817–1822), het Barricadenplein (het vroegere Oranjeplein, 1825) en het Groot Godshuis met de omliggende wijk (1827), evenals de heraanleg van de omgeving van de vroegere stadspoorten. Naast gewone woningen en herenhuizen leent de stijl zich uitstekend voor monumentale en representatieve gebouwen, zoals publieke en religieuze instellingen, kastelen, paleizen en academies. In Brussel worden bovendien talrijke oudere dwarshuizen aangepast aan de nieuwe smaak: hun puntgevel wordt vervangen door een sobere, symmetrische lijstgevel. Ook in de omliggende dorpskernen blijkt het neoclassicisme bijzonder geschikt voor de oprichting of vernieuwing van bescheiden woningen, dankzij zijn heldere opbouw en ingetogen vormentaal. stijl, oorspronkelijk arbeiderswoningen, in de jaren 1840 gebouwd langs de Migerodegang.

Geschiedenis

Deze impasse, die in de jaren 1840 werd aangelegd, omvatte oorspronkelijk een geheel van acht kleine huizen die rug-aan-rug haaks op de Habermanstraat stonden. Ze hadden allemaal een voortuintje, die toegangen aan de zuid- en noordkant van het geheel vormden. Op de hoek, gevat tussen het noordelijke deel van de Migerodegang en de Broyèrestraat, bevonden zich drie grotere eenheden, twee aan de Habermanstraat (nr. 8, 10) en één aan de Broyèrestraat (nr. 2). In het zuiden was een huis dat achter nr. 4-4a Habermanstraat lag, ook via de impasse toegankelijk.

In 1875 werden twee dubbelwoningen van drie bouwlagen ontworpen ter vervanging van twee kleine huizen in het zuidwesten. Vóór 1889 werden de vier huizen in het noorden omgevormd tot één eigendom, waarbij de impasse aan deze zijde werd geprivatiseerd. In 1915 werd het huis achter nr. 4-4a Habermanstraat verbouwd door aannemer Edmond Suys, voordat het in 1991 werd gerenoveerd en met nr. 53-55 Bergensesteenweg werd verbonden (n.o.v. architect Hugues Verhaegen). De twee woningen uit 1875 werden in 1993 gesloopt, nadat eerder al het volume waar ze tegenaan waren gebouwd was verdwenen. De Migerodegang werd op 24.09.1998 op de bewaarlijst ingeschreven. De overblijvende gebouwen, die lange tijd in bouwvallige staat bleven, werden in 2016 gerenoveerd, waarbij op de hoek een gemeenschapszaal werd ingericht.

Beschrijving

Twee evenwijdige volumes van twee bouwlagen, het volume op de hoek hoger en onder zadeldakDak met twee hellende dakvlakken., dat aan de Habermanstraat onder schilddakDak met twee driehoekige dakvlakken aan de smalle zijde en twee trapeziumvormige aan de lange zijde.. BepleisterdeMuur of plafond bedekt met een laag mortel op basis van een mengsel van kalk, gips of cement en zand, met of zonder andere fijne toeslagmaterialen. gevels met imitatievoegen. Links van nr. 6 wordt het zuidelijke deel van de gang thans beschermd door een afsluiting. Tussen nr. 6 en 8-10 worden de gevels verbonden door een muurvlak met een deur die toegang geeft tot het noordelijke deel van de gang. Deze muur werd in 1890 verhoogd en van een blindZonder opening; blind venster, schijnopening. vensterLicht- en/of luchtopening in een muur. voorzien. De ingang, die vóór 1909 tot vensterLicht- en/of luchtopening in een muur. werd verbouwd, werd na 1974 tot poort verbouwd.

Op nr. 6 Habermanstraat, deur links bekroond door twee venstersLicht- en/of luchtopening in een muur.. Na 1974 verving de deur een ingang gevolgd door een brede etalage, het geheel onder houten entablementHoofdgestel of onderdeel ervan (vb. kroonlijst) als bekroning van muuropening; entablement vaak op consoles.. Twee traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) aan de rechterkant, waarvan de tweede vóór de renovatie met een deur was opengewerktOpengewerkt, voorzien van een stelsel van kleine, decoratieve openingen.. In de zijgevel bevond zich vroeger een traveeVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...) van venstersLicht- en/of luchtopening in een muur..
Op nr. 8-10 Habermanstraat, deur en vensterLicht- en/of luchtopening in een muur. links, etalage (het resultaat van een verbreding in 1909) en deur rechts; vier venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. op de verdiepingen, vroeger een op twee blindZonder opening; blind venster, schijnopening.. Aan de Broyèrestraat, brede muuropening op de benedenverdieping, het resultaat van de verbouwing van een deur en een klein vensterLicht- en/of luchtopening in een muur. in 1909. Drie venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. op de verdiepingen, de eerste twee blindZonder opening; blind venster, schijnopening..
Op nr. 2 Broyèrestraat, vier traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), de tweede en laatste met een deur. VenstersLicht- en/of luchtopening in een muur. met geriemde omlijsting op de verdieping.
KroonlijstenStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). gerenoveerd. SchrijnwerkVerzameling van al het (niet-constructief) houten materiaal zoals deuren, vensterkozijnen, erkeronderdelen, kroonlijst, …; bij uitbreiding ook materiaal in aluminium, PVC, ...  vervangen.