Typologie(ën)

woning
driegevelvilla

Ontwerper(s)

Entreprises CAPELLEaannemer1935

Juridisch statuut

Ingeschreven in de wettelijke inventaris op 19 augustus 2024

Stijlen

Art deco
Pakketbootstijl

Inventaris(sen)

Dit (deze) goed(eren) bezit(ten) de volgende waarde(n)

Onderzoek en redactie

2012-2013

id

Urban : 22244
lees meer

Beschrijving

Ensemble van twee woningen in art-decostijl met invloed van de pakketbootstijl1930 – 1940. De pakketbootstijl ontwikkelt zich op het einde van het interbellum als een laatmodernistische architectuurstroming die voortbouwt op de art deco en geleidelijk evolueert naar een meer functionele, gestroomlijnde vormentaal. De stijl ontleent haar naam en vormentaal aan de trans-Atlantische oceaanliners, die in dezelfde periode hun technologische en economische hoogtepunt bereiken. Iconische rederijen zoals de Red Star Line in Antwerpen en prestigieuze pakketboten als de Île-de-France en de Normandie belichamen deze moderniteit en vooruitgangsgedachte. De pakketbootstijl wordt gekenmerkt door een uitgesproken nadruk op horizontaliteit en afgeronde volumes. Hoekpartijen worden vaak afgewerkt met gebogen erkers of afgeronde balkons, wat de indruk van aerodynamiek en beweging versterkt. De gevels zijn doorgaans uitgevoerd in baksteen met schaduwvoegen, vaak gecombineerd met bepleisterde gevelvlakken om het lineaire karakter te benadrukken. Typische elementen zijn: brede, doorlopende vensterregisters of bandramen, patrijspoortvensters, sterk overkragende betonbanden en daklijsten, platte daken, soms met dakterras, vlaggenmasten en metalen buisleuningen en afgeronde hoekramen of -balkons. Naast de formele gelijkenissen speelt ook het idee van modern comfort een rol: centrale verwarming, liften, ingebouwde garages en functioneel ingerichte plattegronden maken deel uit van het vooruitstrevende woonideaal dat de stijl uitdraagt. In Brussel vindt de pakketbootstijl vooral ingang in de eerste en tweede kroon, waar tijdens het interbellum intensieve stadsuitbreiding plaatsvindt. De stijl is bijzonder populair in de residentiële architectuur, zowel bij eengezinswoningen als bij grotere appartementsgebouwen, waar hij een modern en kosmopolitisch imago verleent. Ook utilitaire gebouwen worden in deze vormentaal gerealiseerd. Een bekend voorbeeld is het voormalige Nationaal Instituut voor Radio-Omroep (NIR) aan het Eugène Flageyplein in Elsene ontworpen door Joseph Diongre, dat met zijn afgeronde hoeken en horizontale geleding een uitgesproken nautische uitstraling bezit., gebouwd door de Entreprises Capelle naar plannen van hun architecten, 1935.

Sluit een bijzonder homogene huizenrij uit dezelfde periode, beginnend op nr. 11 van de Heliotropenlaan.

Gevels in oranjekleurige baksteen met elementen in similiBepleistering ter imitatie van natuursteen. en witsteen. Hoge onderbouwHoge sokkel, reikend tot ongeveer het midden van de toegang; meestal in hardsteen. van hardstenen tegels. Tuintje afgesloten met een muurtje onder buisreling. Centrale trappenhuizenGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht. onder daklicht.

Mimosasstraat 55, schuine <a href='/nl/glossary/249' class='info'>travee<span>Verticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...)</span></a> met reliëf (foto 2012).

Op nr. 55 Mimosasstraat, grote villa van drie bouwlagen, de laatste als attiekMuur of bouwlaag boven de kroonlijst die meestal het dak aan het gezicht onttrekt..
Langs de straat, niet-uitgelijnde muuropeningen op de traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...): garagepoort in de onderbouwHoge sokkel, reikend tot ongeveer het midden van de toegang; meestal in hardsteen., twee venstersLicht- en/of luchtopening in een muur. op de benedenverdieping, twee andere op de eerste verdieping, gescheiden door een kleine trapezoïdale erkerRechthoekig of veelhoekig uitbouwsel, als het ware op de gevel geplakt en daardoor deel uitmakend van de achterliggende ruimte; vaak over één of meer verdiepingen gestapeld. onder kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement).. De gevel wordt verlengd door een geprofileerd bakstenen muurscherm dat een terras gelegen langs de hoofdtoegang verbergt.
Aan de laan, drie traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), de centrale voorzien van een dienstingang bekroond door een hoog en smal rondboogvormigBoog waarvan de kromming een halve cirkel beschrijft. vensterLicht- en/of luchtopening in een muur. dat het secundaire trappenhuisGedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht. verlicht.
De twee gevels worden verbonden door een hoektraveeTravee op de hoek (meestal 45°) van een gebouw. versierd met een hoog stenen bas-reliëf met bloemenmotief in een arcadeEén of meerdere bogen, steunend op zuilen of pijlers; kan ook blind zijn.. De attiekverdiepingVerdieping (soms halve verdieping), gelegen net boven de kroonlijst of als terugspringende hoogste verdieping van een gebouw. , die door de kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement). wordt benadrukt, bestaat langs elke verkeersweg uit een muurvlak met oculusKlein rond, ovaal of polygonaal venster. en vormt op de hoek een gebogen uitsprong die zelf door een inspringend gebogen muurvlak wordt ingenomen. In dit geheel bevindt zich een terras overdekt door een betonnen plat dak op twee zuiltjes en benadrukt door een dubbele decoratieve band tussen twee uitspringende parallellepipedums. VensterregisterDoorlopende horizontale aaneenschakeling van vensters. langs de laan.
Aan de tuinzijde, gevel van twee traveeënVerticale geleding van een gevel, bepaald door afstand tussen twee opeenvolgende steunpunten (vb. muurdammen, zuilen, ...), die links met de toegangsdeur, die rechts achter het boogvormige terras en een “serre”.
Kroonlijst bewaard. Dienstdeur bewaard, met raamVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. met geometrisch traliewerk. RaamwerkVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. vervangen.

Mimosasstraat 55 en Heliotropenlaan 19 (foto 2012).

Op nr. 19 Heliotropenlaan, huis van twee bouwlagen onder mansarde en plat dak. Links, deur met witstenen afgeschuindeSchuine vlakke kant aan een houten of stenen bouwonderdeel. omlijsting onder platte houten luifelAfdak boven de ingang van een huis of handelszaak. en impostvensterVenster boven een deur en ervan gescheiden door een stenen dorpel, een entablement of een muurvlak., achter een trap met buisreling. Rechts, lichtjes uitspringende voorbouw met houten kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement)., voorzien van een vensterLicht- en/of luchtopening in een muur. en, in de onderbouwHoge sokkel, reikend tot ongeveer het midden van de toegang; meestal in hardsteen., een garagepoort binnen afgeschuindeSchuine vlakke kant aan een houten of stenen bouwonderdeel. omlijsting. Op de verdieping, vensterregisterDoorlopende horizontale aaneenschakeling van vensters. met borstwering1. Verhoogd gedeelte van een vestingsmuur waarachter men veilig kan lopen; - 2. Muurtje of hekwerk (balkon, terras); - 3. Deel van een muur tussen vloer en onderzijde van een venster; - 4. Verhoging van de buitenmuren van een huis boven de zolderbalken waarop een muurplaat rust. versierd met een klein bas-reliëf met bloemenmotief. Centrale dakkapelUit het dakvlak opgaand venster; meestal in hout en vaak onder spitse kap. onder kroonlijstStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement).. Bewaarde kroonlijstenStelselmatig uitkragende geprofileerde lijst boven een muur of een ander belangrijk bouwdeel (entablement).. Deuren met getraliede ramenVast of bewegend houten of metalen omlijsting van een ruit binnen een kozijn. bewaard. SmeedijzerenTaai, ‘kneedbaar’ ijzer dat ambachtelijk wordt ‘gesmeed’ (gehamerd bij hoge temperatuur) tot decoratieve bouwonderdelen als tuinhekken, borstweringen… traliewerk met geometrisch motief.

Bronnen

Archieven
GAS/DS 131-19.